ورگە ورلەگەن ءوندىرىس

مۇناي-گاز سالاسى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدا وتە ەلەۋلى ءرول اتقارادى. اسا ماڭىزدى الەۋمەتتىك جانە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالار, جا­ڭا وندىرىستەر قۇرۋ جانە قازىرگى جۇمىس ىستەپ تۇرعاندارىن قايتا باعدارلاۋ – مۇنىڭ ءبارى قازاقستاندا كوپ رەتتە مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسۋدا. جۋىردا «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ» اق قازاقستان رەس­پۋب­لي­كا­سىنداعى كومىرسۋتەگى شي­كى­زاتىن بارلاۋ جونىندەگى ءتورت كەلىسىم-شارتتىڭ اياسىندا 100 % جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقى­عىن ساتىپ الۋ جونىندە «قاز­مۇ­نايگاز» ۇلتتىق كومپانيا­سى» اق-مەن كەلىسىمگە قول جەتكىزدى. كەلىسىمگە سايكەس, قمگ ءبو ءتورت كە­لىسىم-شارتتى: تەمىر جانە تەرىسكەن ۋچاسكەلەرىن, قاراتون-سا­رى­قامىس بلو­گىن جانە وزەن جانە قاراماندىباس كەن ورىن­دا­رىنا جاقىن ورنالاسقان اۋماقتى ساتىپ الادى. قانداي دا بولسىن, قيىن­دىق­تان قاشپايتىن مۇنايشىلارعا تىڭ ىزدەنىستەرمەن جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگى تۋ­دى. تەمىر جانە تەرىسكەن ۋچاسكەلەرى اقتوبە وبلى­سىندا «قازاقويل اق­تو­بە» جانە «قازاقتۇرىكمۇناي» جشس اكتيۆتەرىنە, سونداي-اق قمگ ءبو قى­زى­عۋشىلىعىن بىلدىرەتىن باسقا دا اكتيۆتەرگە جاقىن ورنالاسقان. كە­لىسىم-شارتتىق اۋماقتاردىڭ گەو­گرا­فيا­لىق جاعىنان قولايلى ور­نالا­سۋى بىرقاتار باسىم­دىق­تار, ونىڭ ءىش­ىندە ينفراقۇ­رى­لىم­دىق-لوگيستيكا­لىق با­سىم­­دىق­تار بەرەدى. وزەن جانە قارا­ماندىباس كەن ورىندارىنا شەكارالاس اۋماق «وزەنمۇنايگاز» ءوف قىزمەت اي­ما­عىنا جاقىن ورنالاسقان. قا­را­تون-سارىقامىس بلوگى اتىراۋ وب­لى­سىندا, «ەمبىمۇنايگاز» ءوف قىز­مەت ايماعىندا قۇلسارى كەن ور­نىنىڭ وڭتۇستىك-باتىسىنا قا­راي 100 شاقى­رىم جەردە ورنا­لاس­قان. ەندى بۇل اي­ماقتار الىپ ىستەر الاڭىنا اينالماق. جوعارىدا اتالعان ءتورت كەلى­سىم­شارت­تى ساتىپ الۋ باعاسى 40 ملن. اقش دوللارىن قۇراپ وتىر. ءما­مى­لەنى قارجىلاندىرۋ قمگ ءبو ءوز قار­جىسى ەسەبىنەن ءجۇر­گى­زەتىن بولادى. كوم­­پانيانىڭ ال­دىن-الا باعالاۋى بوي­­ىنشا, بار­لىق بلوكتار بويىنشا گەولوگيا­لىق رەسۋرستار شامامەن 1,5 ملرد. باررەل مۇناي بالاماسىن قۇرايدى. اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وب­لىستارىنداعى «ەمبىمۇنايگاز» جانە «وزەنمۇنايگاز» ءوف-ءنىڭ قولدانىس­تاعى ينفرا­قۇرىلىم­دا­رىن پايدالانۋ ەسەبىنەن بارلاۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە جانە ودان ءارى يگەرۋ كەزىندە كۇر­دەلى جانە پايدالانۋ شى­عىن­دا­رىن وڭتايلاندىرۋعا كومەكتە­سە­تىن ايتارلىقتاي سينەرگەتيكالىق اسەر بولۋى مۇمكىن. ساتىپ الى­ناتىن اكتيۆتەر گەولوگيالىق بارلاۋ جو­با­لارى قورجىنىنىڭ سا­پا­سىن جاقسار­تىپ, تابىستى بارلاۋ جۇرگىزگەن جاع­دايدا, ورتا مەر­زىمدىك پەرسپەكتيۆادا كوم­پا­نيا­نىڭ قورلارىن, ونىڭ ىشىندە وزەن جانە ەمبى كەن ورىندارى تو­بىنان الاتىن قورلاردى ارتتىرادى. قمگ ءبو باس ديرەكتورى اس­قار بالجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتال­عان كە­لى­سىم-شارتتاردى ساتىپ الۋ جاڭا اكتيۆتەردى ساتىپ الۋ جانە گەو­لوگيا­لىق بارلاۋ جۇ­مىس­تارىن قارقىنداتۋ جولىمەن رەسۋرستاردى ارتتىرۋ ءجو­نىندەگى كومپانيانىڭ ستراتەگياسىن ءجۇ­زەگە اسىرۋداعى كەزەكتى قادام بو­لىپ تابىلادى. قمگ ءبو بۇعان دەيىن اتالعان ءتورت بلوكتى ساتىپ الۋ نيەتى تۋرالى بىرنەشە رەت مالىمدەگەن بو­لاتىن, ەندى, مىنە, كەلىسىمگە قول جەتكىزىپ وتىر. قمگ ءبو بارلىق اكتسيو­نەرلەردىڭ مۇددەسىنە جاۋاپ بەرەتىن پەرس­پەك­تيۆالىق اكتيۆتەردى ىزدەستىرۋدى جالعاستىرادى. ساتىپ الۋ قمگ ءبو ديرەكتورلار كەڭەسى مەن قمگ ۇك ديرەكتورلار كەڭەسىمەن ماقۇلداندى. ال قازىرگى تاڭدا مەم­لەكەتتىك رەتتەۋشى ورگاندار­دىڭ ماقۇلداۋى الىندى. رەتى كەلگەندە اتاپ ءوتۋ كەرەك, كومپانيا سوڭعى كەزدەرى ءوزىنىڭ دا­مۋ ستراتەگياسىن ويداعىداي ءجۇ­زەگە اسى­رىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە جاقىندا عانا ساتىپ الىنعان فەدوروۆ بلوگى. «قازمۇنايگاز» بار­لاۋ ءوندىرۋ» اق Exploration Venture Li­mi­ted كومپانياسىمەن «Ural Group Li­mi­ted» كومپانياسىنداعى 50 % اك­تسيانى ساتىپ الۋ جونىندە كەلىسىمگە دە قول قويعان بولاتىن. «Ural Group Limited» باتىس قا­زاقستان وبلىسىن­دا ورال قالا­سىنىڭ ىرگەسىندە جانە بىرقاتار قولدانىستاعى ءىرى كەن ورىن­دا­رى­نا جاقىن ورنالاسقان فەدوروۆ بلوگىندا كومىرسۋتەكتەرىن بارلاۋ جۇرگىزۋ قۇقىعىنا يە «ۋرال ويل ەند گاز» جشس-ءنىڭ 100 % قاتىسۋ ۇلە­سى­نىڭ يەسى بولىپ تابىلادى. «Ural Group Limited»-تەگى 50 % اكتسيانى ساتىپ الۋ قۇنى 149,1 ملن. اقش دوللارىن قۇرايدى جانە اكتسيالار ءۇشىن 61,3 ملن. اقش دوللارىن جانە اكتسيونەرلىك زايمدار بويىنشا (2010 جىل­دىڭ 1 قاڭتارى كۇنگى جاعداي بوي­ىنشا) تالاپ ەتۋ قۇقىعى ءۇشىن 87,8 ملن. اقش دوللارىن قامتي­دى. مامىلەنىڭ شارتتارى بويىن­شا, اكتسيونەرلىك زايمدار كوم­مەر­تسيالىق ءون­دىرۋ باستالعاننان كەيىن قمگ ءبو پايداسىنا تولەنەدى. «ۋرال ويل ەند گاز» 2014 جىل­عا دەيىنگى مەرزىمدە قولدا­نىس­تاعى جانە ودان ءارى كومىرسۋتەگى شيكىزاتتارىن وندىرۋگە كەلىسىم جاساۋ قۇقىعى بار جەر قويناۋىن پايدالانۋ كەلىسىم­شار­تىنا ءساي­كەس, فەدوروۆ بلوگىندا بارلاۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزەدى. 2008 جى­لى فەدوروۆ بلوگىنىڭ اۋما­عىن­دا روجكوۆسكوە مۇناي-گاز كوندەن­ساتتى كەن ورنى تابىلعان بولا­تىن, قازىرگى تاڭدا «ۋرال ويل ەند گاز» وعان با­عالاۋ جۇرگىزۋدە. قر قورلار ءجونىن­دەگى مەملەكەتتىك كوميسسياسى بەكىتكەن 2010 جىل­دىڭ سوڭىنداعى قور­لار­دىڭ ەسەبىنە سايكەس, فەدوروۆ بلو­گىندا س1+س2 ساناتى بويىنشا ال­ىن­عان گاز جانە كوندەنساتتىڭ جالپى قورى 203,4 ملن. باررەل مۇناي بالا­ماسىن قۇرايدى. فەدوروۆ بلوگىنىڭ اۋماعى ارقىلى گازپروم كومپا­نيا­سىنىڭ «ورىنبور-باتىس ەۋروپا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى وتەدى. ودان بولەك, فەدوروۆ بلوگىنىڭ جانىنان «اتى­راۋ-سامارا» ەكسپورتتىق ماگيس­ترال­دى مۇناي قۇبىرى, سونداي-اق كاسپي قۇبىر جەلىسى كونسور­تسيۋى­مىنىڭ جۇيەسى ارقىلى ءال­ەمدىك رى­نوك­قا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «قا­راشىعاناق-اتىراۋ» قۇبىر جەلىسى وتەدى. اتالعان بلوك­­تىڭ ۇلەسىن سا­تىپ الۋ كوم­پا­نيا­نىڭ بەلسەندى دا­مۋ­عا تال­پى­نىپ وتىرعان جاڭا اي­ماققا شىعۋىن بىلدىرەدى. بۇل مامىلە قمگ ءبو بارلاۋ اكتيۆتەرىنىڭ قور­جى­نىن ءساتتى تولىقتىرادى جانە بەلسەندى گەولوگيالىق بارلاۋ ەسەبىنەن قورلاردىڭ ارتۋىن جەدەلدەتۋگە با­سىمدىق بەرىپ وتىرعان كومپا­نيانىڭ ستراتەگيالارىن جۇزەگە اسىرۋداعى كەزەكتى قادام بولىپ تابىلادى. قارا التىن قورىن ۇلعايتىپ, كوز­دەگەن مەجەدەن شىعۋدى ماق­سات ەتكەن «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءون­دى­رۋ» اق اتىراۋ جانە ماڭ­عىس­تاۋ وب­لىستارىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ باسقا, كورشىلەس ايماق­تارىندا قار­قىن­دى ەڭبەك ەتۋدە. 2010 جىلى كومپانيا العاش رەت شەتەلدىك نارىققا شىعىپ, بري­تا­نيانىڭ «بي دجي گرۋپپ» كوم­پا­نياسىمەن سولتۇستىك تە­ڭىزدىڭ بري­­تانيالىق بولىگىندەگى White Bear كەن ورنىندا بارلاۋ-بۇر­عى­لاۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزگەن بولا­تىن. قا­زىر وسى جوباداعى «قاز­مۇ­نايگاز» بارلاۋ ءوندىرۋ كوم­پا­نياسىنىڭ ۇلەسى 35 پايىز. بۇدان بولەك, كومپانيا كورەيانىڭ Korea Gas Co­r­poration كومپانياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, بو­لاشاعىنان زور ءۇمىت كۇت­تىرەتىن يراك­تاعى اققاس كەن ورنىندا بۇرعىلاۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك ال­دى. سالا ماماندارىنىڭ پاي­ىم­داۋ­ىنشا, 2 جوبا دا كومپانيا ءۇشىن ءتيىمدى. بىرىنشىدەن, بۇل حالىقارالىق دەڭ­گەي­دەگى تاجىريبە مەن قوسىمشا كىرىسكە قول جەتكىزۋدىڭ تاعى ءبىر امالى. ساتىپ الىنعان اكتيۆتەر كوم­پا­نيا­نىڭ گەولوگيالىق بارلاۋ جو­با­لا­رىنىڭ پورتفەلىن ارتتى­رادى, ال بارلاۋ ءساتتى شىعار بولسا, كوم­پا­نيا­نىڭ جاقىن بو­لا­­شاق­تا الى­نار قور ءمول­شەرىن كو­بەي­تەدى. ءبىر سوزبەن ايت­قان­دا, سا­لا­نى دامىتۋ­دا­عى «قازمۇنايگاز» بارلاۋ ءوندى­رۋ» اق-نىڭ ءرولى وتە ەلەۋلى, الدا­عى ۋاقىتتاردا دا تولاي­ىم تابىس­تارعا جەتە بەرگەي! زارينا امراەۆا.