سۋ كەلدى! وسى ءبىر ءسوزدى تالاي ادام قايتالاعان شىعار. جانە بۇل ءسوزدىڭ ءمان-ماعىناسىن سول ادامداردىڭ ءبارى تەرەڭ ءتۇسىنىپ, جەتە ۇعىنعان دا شىعار دەيمىز...
نۇرساي اۋىلىنىڭ ورنالاسقان جەرى تەپ-تەگىس دالا. اۋىلدىڭ شەتىنە شىعىپ, ايدالاعا قاراساڭىز, كوز توقتاتاتىن تۇك جوق: سوناۋ الىستا اسپان كوگىمەن ۇشتاسىپ, دوڭگەلەنىپ جاتقان ميداي جازىقتىق. جانە ول دالانىڭ شەتى مەن شەگى جوقتاي كورىنەدى. قادالاتىن ءبىر قارايعان بولماعان سوڭ كوز دە تالادى. ال وسى ايدالاداعى كەز كەلگەن توسىن نوقات بىردەن كوزگە تۇسەدى. ەن دالادا وسكەن بالالار مۇنداي نوقاتتىڭ نەنىڭ سۇلباسى ەكەنىن سول الىستان بىردەن اڭعارادى. ويتكەنى, ولار بۇل دالادا نە جۇرەتىنىن, نە وسەتىنىن جاقسى بىلەدى. بۇل دالادا وزەن, كول, تاۋ, ورمان دەگەن اتىمەن جوق. سوناۋ اۋدان ورتالىعى قازتالوۆكانىڭ جانىنداعى سارىوزەن دە كەپكەلى قاشان. ءتىپتى, بۇرىن وسى وزەننىڭ سۋى ارناسىنا سىيماي شالقىپ اعىپ, نەبىر كولىكتەردى تۇبىنە باتىرىپ الاتىنىنا قازىر سەنۋ دە قيىن. بالا كۇنىمىزدە بىزدەر ءۇشىن بۇل وزەننىڭ ءتۇبى جوقتاي كورىنەتىن, ونىڭ تەرەڭىندە اپانداي كوزدەر بارلىعى تۋرالى, سۋعا شومىلۋشىلاردى تارتىپ اكەتەتىن وسى بۇلاق يىرىمدەرى جونىندە تالاي شىتىرمان اڭگىمەلەر ەستيتىن ەدىك. قۇس بىتكەندى يىرگەن بالىعى قانداي ەدى...
ءيا مۇنداي وزەندەردىڭ تارتىلۋىنىڭ سىرى ادامداردىڭ سالعىرتتىق ءىسىنىڭ سالدارى دەيمىز عوي. كورشىلەس ەلدەردەن باستاۋ الاتىن تالاي وزەندەردىڭ باعى اشىلماي قالدى. سولاي بولا تۇرسا دا, بىراق ەل ازاماتتارىنىڭ سۋدىڭ تارشىلىعىن كورمەگەنى ءجون. سۋدىڭ قادىرىن اۋىل ادامدارى تۇگىل جايلى پاتەرلەردە تۇراتىن تۇرعىندار دا جاقسى بىلەدى. سوندىقتان قالاداعى, ياكي قىرداعى بولسىن بارلىق حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەت بۇل ءىستى قولىنا الدى. ءسويتىپ, اۋىل ادامدارى ءۇشىن سۋ جەتتى, ياعني «اق بۇلاق» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا ءمولدىر سۋ كەلدى. كادىمگى اۋىز سۋ. ونى اۋىلدىقتار قازىر باقىت سۋى دەيدى. راسىندا سولاي. سۋ – تىرشىلىك كوزى.
بۇل ساپالى اۋىز سۋعا ەل حالقى, ونىڭ ىشىندە نۇرسايلىقتار ەلباسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا قول جەتكىزدى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى تۋرالى» مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى جارلىعىن جانە 2011 جىلعى «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ەل ۇكىمەتى 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن بەكىتكەن بولاتىن. سودان بەرى ەل ۇكىمەتى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن دامىتۋ جونىندەگى «اق بۇلاق» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا. باعدارلاما 2020 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان جانە ول رەسپۋبليكانىڭ ەلدى مەكەندەرىنىڭ بارلىعىن اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋعا باعىتتالعان. ەلباسى ن.نازارباەۆ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XIV سەزىندە: «2017 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىنىڭ 90 پايىزى سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ ورتالىق جۇيەسىمەن قامتىلادى, 30 مىڭنان استام كوممۋنالدىق جەلى قايتا جاڭارتىلادى», – دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
بۇگىندە بۇل ايتىلعانداردىڭ ءبارى جۇزەگە اسىپ وتىر. سوناۋ جەر تۇبىندەگى نۇرساي اۋىلىنا ساپالى اۋىز سۋ بارادى دەگەنگە ول ەلدى مەكەندەگى ادامدار كوپ سەنە قويمايتىن. قازىر سەنىم كۇشەيدى. ءار ۇيگە ساپالى اۋىز سۋ كەلىپ تۇر. وسىنىڭ الدىندا قازتالوۆ اۋدانى گازبەن جابدىقتالعان ەدى. بارلىق ۇيگە كوگىلدىر وتىن جەتىپ, جۇرت وت جاعۋدىڭ, كۇل شىعارۋدىڭ ازابىنان قۇتىلدى. بارىنەن بۇرىن ەندى ءۇيدى جىلىتۋ مەن تاماق دايىنداۋدىڭ وڭتايلانعانى ادامدارعا وراسان جەڭىلدىك پەن شاتتىق تۋعىزدى. بۇل جاقتىڭ اۋا رايى دا قولايسىزداۋ: قىستا سۋىق, جازدا ىستىق. جول قاتىناسى ءوز الدىنا ماسەلە. سوندايدا بۇرىن قىستا وتىن ءۇشىن كومىر جەتكىزۋ دەگەن الىنباس اسۋ بولاتىن. جانە الىستان تاسىلاتىن كومىردىڭ باعاسى ۋداي قىمبات ەدى. ەندى, مىنە, اۋىلدىقتاردىڭ ەش ۋايىمى جوق. كوگىلدىر وتىن دا, سۋ دا بار. اۋدان اكىمى ءۇش قاباتتى مەكتەپتى كۇردەلى ءجوندەۋدەن ءوتكىزىپ, ءىشى-سىرتىن ايناداي ەتىپ جوندەپ بەردى.
ەندى كوپ ۇزاماي وبلىس ورتالىعىنان باستالعان تاس جول اۋدان ورتالىعىنا دا جەتىپ, ودان ءارى نۇرساي اۋىلىن باسىپ وتپەك. سوندا كەڭەس زامانىندا بۇل جاققا كەلمەگەن اسفالت جول دا توسەلىپ, وركەنيەتتىڭ تورىنە ەسىك اشىلعانداي بولماق. وسى وزگەرىستەردى كورگەن بىرەۋ, اۋىل مۇلدە وزگەرىپتى عوي دەپ تامسانىپ قويماپتى. سونشاما نە بولدى دەپ سۇراسا, ول:
اۋىلدارىڭدا بالمۇزداق تا ساتىلاتىن بولىپتى عوي», دەپتى. سول ايتقانداي, قازىر اۋىلدا سۋ دا بار. ەندى اۋىلدىڭ التىنداي ساف تازا اۋاسى مەن اۋراسى, جانعا شيپا ەتى مەن قىمىزى, جاڭا وركەنيەتتى تۇرمىسى ەشكىمدى دە بەيجاي قالدىرا قويماس.
الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى