الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جازاسىن وتەۋ ورىندارىندا وتىرعانداردى تاربيەلەۋدىڭ, وزدەرىنە دە, قوعامعا دا پايدالى ەڭبەككە ءتارتۋدىڭ تۇرلى ادىستەرى بار. ءتىپتى, جازاسىن وتەۋشىلەر ءتاپ-ءتاۋىر تابىس اكەلىپ وتىرعان سالالار دا بارشىلىق. ال كەيبىر مەملەكەتتەردە ولارعا جەڭىلدىك بەرىپ, مەرزىمىن قىسقارتۋ شارالارى دا قاراستىرىلعان. وسىعان وراي تۇرمەدە وتىرعانداردىڭ ەڭبەگىن پايدالانۋدىڭ الەمدىك تاجىريبەسىنەن بىرنەشە مىسالدى نازارعا ۇسىنباقپىز.
امەريكادا UNICOR اتتى مەملەكەتتىك كومپانيا جازالانۋشىلاردىڭ ەڭبەگىنە جۇگىنەتىن 146 كاسىپورىندى بىرىكتىرگەن. ولاردىڭ قاتارىندا تانىمال Motorola, Microsoft, Victoria’s Secret, Starbucks بار. سونىمەن قاتار قىلمىسكەرلەر نيۋ-يوركتە call-ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىنا, ميسسۋريدە سوقىر ادامدارعا ارنالعان كىتاپ شىعارۋ ىسىنە, تەحاس پەن ۆاشينگتوندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان قۇرال-جابدىقتار شىعارۋعا جۇمىلدىرىلعان.ء بىر ايتا كەتەرلىگى, جۇمىسقا سۇحباتتاسۋ ناتيجەسىندە تەك ۇلگىلى ءتارتىبى بارلار الىنادى.
بۇل جۇيە الەمنىڭ بارلىق قىلمىسكەرلەرىنىڭ 25 پايىزىن قامتيتىن اقش ءۇشىن ءتيىمدى بولىپ وتىر. سەبەبى بيلىك جىل سايىن ولاردى قامتۋعا 48 ميلليارد دوللار كەتىرەدى ەكەن. ال 2016 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن تۇسكەن تازا تابىس 231 ملن دوللاردى قۇراپتى. ونىڭ 20 پايىزى ەڭبەكاقى تولەۋگە كەتسە, قالعانى تۇرمەنى قارجىلاندىرۋعا جۇمسالعان.
برازيليا: جازالانۋشىلار كوشەنى جارىقپەن قامتيدىحوسە ەنريكە ماللمانن اتتى سۋديا 2012 جىلى برازياليانىڭ شىعىسىنداعى سانتا-ريتا-دۋ-ساپاكاي تۇرمەسىندە كوشەنى جارىقتاندىرۋ ءۇشىن ۆەلوجاتتىعۋ قۇرىلعىسىن قولدانۋ تۋرالى شەشىم شىعارادى. جازاسىن وتەۋشىلەرگە بۇل قۇرىلعىلاردى اپتاسىنا 3 رەت 8 ساعاتتان قولدانۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ناتيجەسىندە, 16 ساعات پەدالدى اينالدىرعان ادامعا قاماۋداعى ءبىر كۇنى قىسقارتىلادى. ال الىنعان ەنەرگيا 10 كوشەنىڭ جارىعىنا جۇمسالادى. فەنيكستەگى ايەلدەر تۇرمەسىندە دە وسىنداي تاجىريبە بار.
كەيبىر تۇرمەلەرىندە توقىما توقىتادىبرازياليانىڭ جۋيس-دي-فورا قالاسىنداعى تۇرمەدە ءساندى توقىما كيىمدەر شىعارىلادى. جۇمىسقا كەز كەلگەن قىلمىسكەر ءوز قالاۋىمەن قاتىسىپ, سول ءۇشىن ەڭبەكاقى الادى. كەي جاعدايدا ۋاقىتىنان بۇرىن بوساتۋ قاراستىرىلعان.
...كىتاپ وقىعانداردىڭ مەرزىمى قىسقارتىلادىThe Daily Telegraph گازەتىنىڭ ايتۋىنشا, برازيليانىڭ 4 تۇرمەسىندە ءار وقىعان كىتاپ ءۇشىن جازاسىن وتەۋ ۋاقىتى ازايادى. كەز كەلگەن تاقىرىپتا وقىلعان 12 كىتاپ ءۇشىن اكىمشىلىك جازا 48 كۇنگە قىسقارادى. بىراق ولار قاتەسىز ءارى ساۋاتتى ەسسە جازۋ تالابىن ورىنداۋى كەرەك. ءارى جوباعا قاتىسۋشىلار ارنايى كەڭەس شەشىمىمەن انىقتالادى.
يتاليادا دا جازالانۋشىلار كىتاپ وقيدىبرازيليانىڭ ۇلگىسىنە جۇگىنگەن يتاليا دا ءار وقىعان كىتاپ ءۇشىن جازانى وتەۋ ۋاقىتىن ءۇش كۇنگە قىسقارتادى. يتاليانىڭ وڭتۇستىگىندەگى كالابريانىڭ وڭىرلىك كوميتەتى قابىلداعان زاڭ بويىنشا جازانى جىلىنا ەڭ كوبى 48 كۇنگە قىسقارتۋعا رۇقسات. ولار وقىعان كىتاپتارى بويىنشا مىندەتتى تۇردە ەمتيحان تاپسىرادى. ەۋرووداقتىڭ زەرتتەۋىنە سەنسەك, يتاليا تۇرمەلەرى ادام سانى بويىنشا ەكىنشى ورىندا تۇر. ياعني, بۇل شارا ماسەلەنى شەشۋدىڭ جولى رەتىندە قاراستىرىلادى.
...مەيرامحانادا باسشىلىق قىزمەت اتقارادىپيزا ماڭىنداعى 500 جىلدىق تاريحى بار Fortezza Medicea قامالىندا ورنالاسقان مەيرامحانادا تاماق دايىنداۋ, كەلۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتۋ, ءتىپتى, باسشىلىق قىزمەت تە جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ قولىندا. سونىمەن قاتار ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ قاسىندا باقىلاۋشىلار جۇرەدى. كەلۋشىلەر قاتاڭ تەكسەرىستەن وتەدى. تەمىر پىشاق پەن قاسىق, شانىشقى پايدالانىلمايدى.
ميلاننىڭ بوللانتە پروۆينتسياسىندا ورنالاسقان In Galera مەيرامحاناسىندا دا داياشى قىزمەتى قاماۋداعىلارعا بەرىلگەن. ال باسقا جۇمىستاردى جازاسىن وتەپ بولعاندار اتقارادى. بويىڭا قورقىنىش ۇيالاتقانىمەن, تاعامدارى ارزان-مىس.
رۋمىنيادا كىتاپ جازادىرەسمي ستاتيستيكاعا سەنسەك, 2015 جىلى رۋمىنيا تۇرمەلەرىندە جازاسىن وتەۋشىلەر 340 كىتاپ جازىپتى. بۇعان سەبەپ – ەلدىڭ زاڭى بويىنشا ءار باسپادان شىققان كىتاپ ءۇشىن جازانىڭ 30 كۇنگە قىسقارتىلاتىنى. كىتاپتى قىلمىسكەر ءوزى جازعانىنا سەنىمدى بولۋى ءۇشىن مەملەكەت جوو-نان بەكىتىلگەن عىلىمي جەتەكشىلەردى تەكسەرىپ جاتىر ەكەن. ال ادىلەت مينيسترلىگى بۇل نورمانى الىپ تاستاۋدى ۇسىنىپ وتىر.
نورۆەگيادا كەي جازالانۋشى 1,7 مىڭ دوللار جالاقى الادى
وسلوعا جاقىن ماڭداعى ارالدا جازاسىن وتەپ جاتقان 115 ادام ورماندا جانە فەرمادا قىزمەت ەتەدى. الىنعان تاۋار دۇكەندەرگە جىبەرىلەدى. ولار ءوز ەڭبەكتەرى ءۇشىن 1,7 مىڭ دوللار جالاقى الادى. ءتىپتى, ەڭبەك دەمالىستارى دا بار. ارال ىشىندە بالىققا شىعىپ, شاڭعى تەبۋگە, كىتاپحاناعا بارۋعا ەركىندىك بەرىلگەن.
پەرۋدە جازاسىن وتەۋشىلەر بانكتە قىزمەت ەتەدىپەرۋدىڭ استاناسى ليما قالاسىنداعى ەڭ ءىرى تۇرمەلەردىڭ بىرىندە تەك جازالانۋشىلار باسقاراتىن, ءارى قىزمەت ەتەتىن بانك بار. ول 3 جىلدان ارتىق قىزمەت ەتىپ كەلەدى. بانكتىڭ ۇرانى – ء«سىزدىڭ اقشاڭىز قاۋىپسىز جەردە تۇر. بۇل جەردى ەشكىم توناي المايدى!». تۇرمە ديرەكتورى حۋليو كاستانەدانىڭ ايتۋىنشا, جوبانىڭ باستى ماقساتى – تۇرمەدەن بوساعاندا قىلمىسكەرلەردىڭ كوپشىلىگى اقشاسىز قالاتىندىقتان, ولاردىڭ قاراجاتتارىن ساقتاۋ. بۇل تۇرمەنىڭ 2400 جازالانۋشىسى ءتۇرلى جۇمىستار اتقارادى. ال بانكتىڭ 118 كليەنتى بار.
ەستونيا مەن بوليۆيادا كيىم شىعارادى
ەكولوگيالىق تازا ماتەريالداردان كيىم شىعاراتىن Heavy Eco اتتى ديزاينەرلىك كومپانياداعى بارلىق قىزمەتتەردى شىعىس ەۋروپانىڭ تۇرمەلەرىندە جازاسىن وتەۋشىلەر اتقارادى. ودان تۇسكەن تابىس بالالار ءۇيى مەن جەتىمدەرگە كومەككە جىبەرىلەدى. سەبەبى بۇل ەلدە قىلمىسكەرلەردىڭ كوپشىلىگى سولاردىڭ قاتارىنان شىققان ەكەن.
بوليۆيا تۇرمەلەرىنىڭ بىرىنە بارعان فرانتسۋز ديزاينەرى توماس دجەيكوب تا تانىمال برەند شىعارۋدى ۇيعارادى. ماقساتى - تۇرمەدە وتىرعانداردىڭ قولىنان ەكسكليۋزيۆ جاساۋ كەلەتىنىنكورسەتۋ. بىراق جۇمىسقا ءوزىنىڭ وتكەن ىسىنە وكىنەتىندەر عانا جىبەرىلەدى. ولاردىڭ ارقايسىسى ساتىلىمنان تۇسكەن قارجىنىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىنە يە بولادى.
دايىنداعان گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
"ەگەمەن قازاقستان"