«قازىرگى تاڭدا جەر-جاھاندا يادرولىق قارۋدان رەسمي تۇردە ادا دەپ جاريالانعان ءبىر ءوڭىر بار, ول – ورتالىق ازيا. بۇل ىستە قازاقستاننىڭ الار ورنى ەرەكشە.
بۇكىل الەمنىڭ تاريحىندا ادامزات بالاسى قارۋلانۋ جولىمەن كەلە جاتتى. قاي زاماندا دا مەملەكەت جويقىن قارۋعا, ادامدى قىرىپ-جوياتىن قارۋ-جاراققا يە بولۋعا ۇمتىلدى. بىراق ءبىر ەل عانا ءوزىنىڭ قولىندا تۇرعان قارۋدان ءوزى باس تارتىپ, وعان ءوز قولىمەن قۇم قۇيدى. ول – قازاقستان رەسپۋبليكاسى».
ءيا, كەشە استانادا وتكەن حالىقارالىق جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ وسىلاي دەدى. بۇل «نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى: ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك بىرەگەيلىك پەن قاۋىپسىزدىك» تاقىرىبىندا وتكەن ورتالىق ازيا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان وتىرىسى بولاتىن. وعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, وتاندىق جانە قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجىكستان, ءۇندىستان, پاكىستان, وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىنىڭ ساراپشىلارى قاتىستى.
جيىندا ورتالىق ازياداعى مەملەكەتتەردىڭ بەيبىتشىلىك جولىندا ۇلكەن قادام جاساپ وتىرعانى ايتىلىپ, ەلباسى مانيفەسىنىڭ ماڭىزدىلىعى تاعى ءبىر ايشىقتالدى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, «نازارباەۆتىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى ادامزاتتى ءۇشىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قاتەرىنەن ارىلتۋ جولىنا باعىتتالعان.
«ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ادا ەتۋ جونىندەگى ەلىمىزدىڭ ۇسىنىسى بارلىق تاراپتان قولداۋ تاۋىپ وتىر. ەلباسىمىزدىڭ مانيفەسىندەگى ويلاردى جۇزەگە اسىرۋ الەمدەگى قارۋسىزدانۋدىڭ كوشباسشىسى رەتىندە تانىلعان مەملەكەتىمىزدىڭ وسى ىستەگى باستامالارىن ادامزاتتى ءۇشىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قاتەرىنەن ارىلتۋ ءۇشىن دۇنيە ءجۇزى قولعا الاتىن شارالار توڭىرەگىنە ۇيىستىرادى», دەدى دەپۋتات س.ابدراحمانوۆ.
شىندىعىندا, ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭىندا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءتاڭسارى شاعىندا ەل بولاشاعى تۋرالى پەسسيميستىك بولجامدار كوپ ايتىلعانى راس. سونىڭ ىشىندە بۇلار كوپ ۇلتتى, كوپ ءتىلدى, كوپ ءدىندى ەل, باسى قوسىلمايدى, ىرىڭ-جىرىڭى شىعادى دەگەندەر دە بولعان. بىراق ولاردىڭ ايتقانى كەلگەن جوق. قازاقستان حالقىنىڭ, ەلباسىنىڭ ايتقانى كەلدى. ءبىز ەڭ الدىمەن ءوز الدىمىزعا ءۇي بولدىق. ەلوردامىز, قازاقستان جاھاندىق جيىندار وتەتىن ورىنعا اينالدى. وسىلايشا قازاقستان ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتتى. ال جاقىندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە سايلاندىق. «قازىر قازاقستان الەم تاعدىرىنا ارالاسا الاتىن ەلگە اينالدى. سونداي ۇلكەن قۇقىق الدىق. مۇنىڭ جارقىن كورىنىسى – پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسى. ول بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ رەسمي قۇجاتى رەتىندە قابىلدانىپ, بۇكىل الەمنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىر», دەدى دەپۋتات س.ابدراحمانوۆ.
جيىندا ءسوز العان ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى توراعاسى اسقار جاركەنوۆ تە ەلباسى مانيفەسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى ەلباسىنىڭ الەمدەگى سوڭعى ساياسي وقيعالارعا بايلانىستى ادامزاتقا جولداعان ارنايى قۇجاتى سانالادى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, سوعىستىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ادامزاتتىڭ ەڭ كۇردەلى مىندەتى. مانيفەسكە سايكەس, ەلباسى مەملەكەت باسشىلارىن «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» اتتى كەڭ اۋقىمدى باعدارلامانى بەكىتۋگە, ءوزىن-ءوزى دەميليتاريزاتسيالاۋ جاعىنا قاراي باتىل قادام جاساۋعا شاقىرادى. ولاي بولماعان جاعدايدا عالامشار رادياكتيۆتى ماتەريالدىڭ زور ۇيىندىسىنە اينالادى», دەدى ا.جاركەنوۆ. كوميتەت باسشىسى, سونداي-اق, 2015 جىلدىڭ 7 جەلتوقسانىندا وتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا قازاقستان باستاماسى بويىنشا يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ تۋرالى جالپىعا ورتاق دەكلاراتسيا قابىلداعانىن ەسكە سالىپ ءوتتى.
«ەلباسىنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» اتتى مانيفەسى ءححى عاسىردا ءومىر سۇرەتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا شىنايى الاڭداۋشىلىقتان تۋىنداپ وتىر. بۇگىندە قارۋسىز بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ – ادامزاتتىڭ جاھاندىق پروبلەمالارى اراسىنداعى نەگىزگى باسىمدىق. بۇل تۇرعىدا قازاقستاننىڭ عىلىمي ۇيىمدارى ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ كەزىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى», دەدى ا.جاركەنوۆ.
شارادا, سونداي-اق, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پيتالەنكو, قىرعىزستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى توكون مامىتوۆ, قوعام قايراتكەرى, مادەنيەتتانۋشى مۇرات اۋەزوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ناتاليا ءجۇمادىلداەۆا جانە تاعى باسقالار ءسوز ءسويلەپ, مانيفەست تاعىلىمىن كەڭىنەن تالقىلادى. جيىندى قحا حاتشىلىعى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پروكوپەنكو جۇرگىزىپ وتىردى. قاتىسۋشىلار مۇنداي باسقوسۋدىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ايماقتىق بىرەگەيلىك پەن قاۋىپسىزدىگىن قالىپتاستىرۋدا تاجىريبە الماسۋ الاڭى بولعانىن جەتكىزدى. ويتكەنى, ورتالىق ازيادا, ونىڭ ىشىندە قازاق ەلىنەن كوكتەگەن بىرلىك ءدانىنىڭ ءدامىن بۇگىندە بۇكىل الەم سەزىنىپ كەلەدى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»