قىزىلوردا قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسى شتاب-بولىمشەسىنىڭ باستىعى, پوليتسيا مايورى ارداق قورازباەۆتىڭ اناسىنان رەداكتسيامىزعا حات كەلدى. وندا بالاسىنىڭ ءبىر جىلدا تەرگەگەن جۇزدەگەن ىستەرىنىڭ ىشىندە ءبىر قىلمىستىق ءىس بويىنشا قىسپاققا تۇسكەندىگىن جازىپتى. جولداسى, ياعني, ارداقتىڭ اكەسى حۇسايىن اسان ۇلى قورازباەۆ وسى سالادا 37 جىل جۇمىس ىستەسە, ونىڭ اكەسى اسان قورازباەۆ ۇوس ارداگەرى, «قىزىل جۇلدىز», «وتان سوعىسى» وردەندەرى مەن كوپتەگەن مەدالدەردىڭ يەگەرى. وسىنداي ۇلگىلى زاڭگەرلەر وتباسىنان شىققان بالاسىنىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرىلگەننەن كەيىن كەيۋانا قولىنا قالام الىپتى.
ارداق ءوزىنىڭ جۇمىس ناتيجەسى ءۇشىن بىرنەشە رەت ماراپاتتالعان. جاقىندا بىلىكتىلىگىنىڭ ارقاسىندا شتاب-بولىمشەسىنىڭ باستىعى بولىپ جوعارىلاتىلىپ, پوليتسيا مايورى شەنىن العان ەكەن. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قاراعاندى زاڭ ينستيتۋتىن 2008 جىلى ۇزدىك «ەرەكشە ديپلوممەن» اياقتاعاننان بەرى تەرگەۋشى لاۋازىمىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كورىنەدى. قالاي بولعان كۇندە دە تاجىريبەلى تەرگەۋشى سانالاتىن پوليتسيا مايورى ارداق قورازباەۆ اسا ءىرى كولەمدە الاياقتىق جولمەن قارىزعا اقشا العان تىنىشكۇل بالعاباەۆانىڭ ءىسىن تەرگەي باستادى. ەندى وسى ءىس داۋعا اينالىپ وتىر. نەگىزىنەن, اتالعان ءىس بويىنشا قىزىلوردا قالاسىنىڭ № 2 سوتىنىڭ 11.02.2015 جىلعى ۇكىمىمەن ت.بالعاباەۆا كىنالى دەپ تانىلىپ, مۇلكى تاركىلەنۋگە جاتقىزىلعان. جانە دە بەس جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى كەسىلىپ, ونى تۇزەۋ كولونياسىنىڭ جالپى رەجىمىندە وتەۋ بەلگىلەنگەن. بۇدان باسقا, مەملەكەت پايداسىنا الىناتىن سومانى ايتپاعاندا, تالاپكەر كۇمىس جاراسقىزىنىڭ پايداسىنا 15080000 تەڭگە م ۇلىكتىك زالال وندىرۋگە دە ۇكىم ەتىلگەن.
قىلمىستىق ءىستىڭ بايىبىنا بارۋ ءۇشىن, الدىمەن, داۋ نەدەن باستالعاندىعىنا ۇڭىلگەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. 2013 جىلى قاڭتار ايىنىڭ باسىندا ت.بالعاباەۆا تانىسى ك.جاراسقىزىنان جولداسىنىڭ قوزعالمالى جانە جىلجىمايتىن م ۇلىكتەرىن ساتقاندىعىن ەستىپ, قىلمىستىق نيەتى تۋىنداعان. رەتى كەلگەندە ءوزىنىڭ كۇيەۋى ك.اميروۆتىڭ اتىنداعى «اميروۆ ك.ت.» جەكە كاسىپكەرىنىڭ اتىنان قىتايدان كومبايندار مەن «بەلارۋس» تراكتورىنا قوسالقى بولشەكتەر اكەلىپ جۇرگەندىگىن, قاجەت بولسا 35000 اقش دوللارىنا كاماز اۆتوكولىگىن جەتكىزىپ بەرە الاتىنىنان قۇلاققاعىس ەتەدى. جانە دە سول جۇك كولىگىن ءىرى كومپانيالارعا جالعا بەرىپ, پايدا تابا الاتىنىن ايتىپ, سەنىمىنە كىرگەن. بۇل پيعىلىن ت.بالعاباەۆا 2013 جىلدىڭ 18-ءشى قاڭتارى, ساعات 19:30 شاماسىندا جۇزەگە اسىرعان. جابىرلەنۋشى ك.جاراسقىزىنىڭ ۇيىنە بارىپ, ونىڭ ۇلى ە.بيساريەۆتىڭ, قىزى ق.الماتتىڭ جانە تۋىسى ق.بورانبايقىزىنىڭ كوزدەرىنشە قىتايدان جۇك كولىگىن 2013 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيىن اكەلىپ بەرەمىن دەپ 35000 اقش دوللارىن جانە قارىزعا دەپ 65000 اقش دوللارىن الىپ, ءوز پايداسىنا جۇمساپ جىبەرگەن. ءتىپتى, الاياقتىق ءىس-ارەكەتىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولحات تا جازىپ بەرىپتى. الايدا, ت.بالعاباەۆا باستى سوت تالقىلاۋىندا وزىنە تاعىلعان ايىپتى مويىندامايتىنىن مالىمدەگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, 2008 جىلى وزىنە تيەسىلى ءۇيدى ساتىپ جىبەرگەندىكتەن, جابىرلەنۋشى ك.جاراسقىزىنىڭ ءۇيىن ايىنا 10000 تەڭگەگە جالعا الىپ تۇرعان. تاعى بەلگىلى بولعانى, 2013 جىلدىڭ قاراشا ايىندا جابىرلەنۋشى ك.جاراسقىزىنىڭ ۇلى ە.بيساريەۆ پەن ت.بالعاباەۆانىڭ قىزى گ.قادىربەكقىزىمەن ۇيلەنىپ, قۇداندالى بولىپ, 2014 جىلدىڭ ساۋىرىندە قىزى جۇكتى كەزىندە جاستار اجىراسىپ كەتكەن. بۇل رەتتە ت.بالعاباەۆا بۇرىنعى كۇيەۋ بالاسى ە.بيساريەۆ وزىنە «بيزنەسپەن اينالىسۋ ءۇشىن 100000 اقش دوللارىن قارىزعا بەرەيىن, اينالدىرىپ 40000 اقش دوللارىن قوسىپ بەرسەڭىز», دەپ ءوتىنىش ايتقانىن دا كەلتىرىپتى.
جانە دە ت.بالعاباەۆا الدىن الا دايىندالعان قولحاتقا اقشانى الماي تۇرىپ قول قويا سالعاندىعىن جەتكىزگەن. وسى ورايدا قولحاتتىڭ تۇپنۇسقاسىن كومپيۋتەردەن «ينكەيس» باعدارلاماسى بويىنشا ىزدەۋ ناتيجەسىندە باسىلىمنىڭ ساقتالعانى, ونىڭ قولداعى نۇسقا ماتىنىمەن تولىق سايكەس كەلەتىنى انىقتالعان. وندا «ارىز ءوز سوزىممەن مەنىڭ ايتۋىم بويىنشا دۇرىس جازىلدى جانە وقىپ شىقتىم» دەگەن سوزدەرى دە ءجۇر. 2014 جىلدىڭ تامىزىندا «قازپوشتا» ارقىلى ك.جاراسقىزى 2012 جىلى ءوزى ودان 100000 اقش دوللارىن قايتارۋىن سۇراپ ارىز جولداعانىن, ءوزىنىڭ ول حابارلاماعا ءمان بەرمەگەندىگىن كەلتىرىپتى. دەي تۇرعانمەن, سوتتالۋشى ت.بالعاباەۆا ءوز قىلمىسىن مويىنداماي, اتالعان قولحات تەك قاعاز جۇزىندە جاسالعانىن, ونىڭ ورىندالۋى ىسكە اسىرىلماعاندىعىنان تايماي وتىر. ونىڭ پايىمىنشا, قولحاتتى قارسى جاق پايدالانىپ, جالا جابۋدا ەكەن. قىزىلوردا قالالىق سوتى تاراپىنان سوتتالعاننان كەيىن ت.بالعاباەۆا وبلىستىق سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى اپەللياتسيالىق سوتىنا كەلتىرگەن شاعىمىنا سايكەس سوت القاسى كامەلەت جاسىنا تولماعان بالاسىنىڭ 14 جاسقا كەلگەنگە دەيىنگى ۋاقىتقا ۇكىمدى ۇزارتۋدى شەشتى. قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى كاسساتسيالىق سوت القاسى دا ءبىرىنشى سوتتىڭ شەشىمىن دۇرىس دەپ تاپقان. جانە دە 21.09.2015 جىلى جوعارعى سوتتىڭ قاداعالاۋشى سوت القاسى دا بۇل ءىستى قاراپ, بۇرىنعى شىعارىلعان ۇكىمدەردى كۇشىندە قالدىرعان. ال 2015 جىلدىڭ 29 جەلتوقسانىندا جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى قاداعالاۋشى سوت القاسى باس پروكۋروردىڭ نارازىلىعىنا بايلانىستى ءىستى قايتا قاراپ, قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرىپ, بۇرىنعى شىعارىلعان ۇكىمدەردى دۇرىس دەپ تاپقان.
الايدا, تەرگەۋشى ارداق قورازباەۆتىڭ ۇستىنەن ارىز جازۋ توقتار ەمەس. وسىنداي ارىزداردىڭ نەگىزىندە وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى تەكسەرۋ جۇرگىزگەن, بىراق زاڭ بۇزۋشىلىق بارلىعى انىقتالماعان. سول سياقتى قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسىنىڭ تەرگەۋشىسى تاراپىنان تەرگەۋ ءجۇرىپ, قىلمىستىق قۇرامنىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ توقتاتىلعان.
بىراق ت.بالعاباەۆا قورعاۋشىسى س.راحمانوۆپەن بىرگە باس پروكۋراتۋراعا ارىزدانعاندىقتان جوعارى جاقتىڭ نۇسقاۋى بويىنشا 09.03.2016 جىلى قىزىلوردا وبلىسى پروكۋرورى ق.بورىباەۆ 2015 جىلدىڭ 3 قازانداعى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى توقتاتۋ تۋرالى قاۋلىنىڭ كۇشىن جويادى. اتالعان ءىس قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسىنا جولدانىپ, تەرگەۋشى ن.قوسمۇراتوۆ تاراپىنان 05.04.2016 جىلى قايتا توقتاتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدانادى. باس پروكۋراتۋرانىڭ نۇسقاۋى بويىنشا بەلگىسىز سەبەپتەرمەن ەندى قىلمىستىق ءىس سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ۇلتتىق بيۋروسىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنە قايتا جولدانعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ءۇش, ال جوعارعى سوتتىڭ ەكى ساتىلى سوتتارى قاراعان ىسكە ءالى كۇنگە نۇكتە قويىلماۋى, ءىستىڭ بۇلايشا ساعىزشا سوزىلىپ كەتۋى تۇسىنىكسىزدىك تۋدىرعان. «نەگە قىلمىستىق ءىس شىمكەنتكە جولدانادى, الدە قىزىلوردادا مامان جوق پا؟ ساراپتاما جانە وزگە دە ءىس-ارەكەتتەر ءۇشىن مەملەكەتكە قانشاما شىعىن كەلدى. سوندا بالعاباەۆانىڭ دالەلىن تاپپاعان ارىزى نەگە باس پروكۋراتۋرادا قايتا-قايتا قارالا بەرەدى؟ نەگە مەنىڭ بالام شىمكەنتتىك تەرگەۋشىلەرگە بارىپ, جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. جانە ءوزىنىڭ كىناسىزدىگىن بارىپ دالەلدەۋى ءتيىس؟», دەيدى ك.قورازباەۆا.
شىنىندا دا قىلمىستىق كودەكستىڭ 19-بابىنا سايكەس اركىم ءوزىنىڭ كىناسىزدىگىن دالەلدەۋگە مىندەتتى ەمەس. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارىنداعى زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جايى نازاردان تىس قالعانى ما, دەيدى بالاسىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداعان انا.
بۇل جەردە ەلباسىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ماسەلە ەتىپ كوتەرگەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋ جايى نازاردان تىس قالعان با دەرسىز. ويتكەنى, تەرگەۋشىنىڭ ۇستىنەن تەكسەرۋ جۇرگىزۋ مەرزىمىنىڭ ۇزاققا سوزىلىپ كەتۋى سونىڭ ءبىر كورىنىسى سەكىلدى. ەندى ءتيىستى ورگاندار بۇل ماسەلەگە كوڭىل اۋدارار دەپ سەنەمىز.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»