بيىلعى جىلدىڭ باستى دوداسى – استانا مەن الماتى قالالارىندا ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ قازاقستاندىق سپورتشىلاردىڭ ۇلكەن جەڭىسىمەن اياقتالعانى ءمالىم. ازيادادا نەگىزىنەن اق جايىقتىڭ دوپتى حوككەيشىلەرىنەن قۇرالعان قازاقستان قۇراماسى توپ جارىپ, التىن جۇلدەنى ەنشىلەدى. بۇل زاڭدى دا ەدى.
بيىل «اقجايىق» كومانداسىنىڭ قۇرىلعانىنا 35 جىل تولعالى وتىر. وسى ۋاقىت ىشىندە تالاي تالانتتى حوككەيشى تۇلەپ ۇشىپ, داڭقى كەڭ تاراعاندار از بولعان جوق. كوماندا رەسەي چەمپيوناتىنىڭ جوعارى ليگاسىنا شىعا الماسا دا (مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار), تالاي رەت ءبىرىنشى توپتىڭ ۇزدىكتەرى قاتارىنان كورىنىپ, جۇلدەگەر اتاندى. كەڭەس ءداۋىرىندە كسرو ءبىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى, الدەنەشە مارتە جۇلدەگەرى اتانىپ, ءتىپتى ەۋروپا چەمپيوندارىنىڭ كۋبوگىنە شەيىن ۇتىپ العان الماتىنىڭ «ديناموسى» تاراپ كەتكەننەن كەيىن كورشى ەلدىڭ چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتەتىن جالعىز قازاقستاندىق كوماندا بولىپ قالدى. جالعىز شابۋ قانشاما قيىن بولىپ, وزگە مەملەكەتتىڭ تورەشىلەرىنە دەيىن كەيدە قىرىن قاراسا دا, بارلىق قيىندىققا ءتوزىپ كەلەدى. اسىرەسە, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ءبارى توز-توز بولىپ كەتكەندە, باتىسقازاقستاندىقتار ءوز كومانداسىن ساقتاپ قالدى. ءتىپتى 1998 جىلى ورال قالاسىندا دوپتى حوككەيدەن ءجاسوسپىرىمدەر اراسىندا الەم چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلىپ, وندا جەرگىلىكتى جەتكىنشەكتەردەن قۇرالعان قازاقستان قۇراماسى جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىنعا قول جەتكىزگەن ەدى. وسىنىڭ ءبارى, بىلە-بىلسەك, ءبىر جاقسىلىققا باستاپ ءجۇر ەكەن.
ەگەر كەڭەستىك داۋىردە ورالدىق كوماندادا قازاق جىگىتتەرى ىلۋدە بىرەۋ بولسا, قازىرگى جاعداي ولاي ەمەس. بۇگىنگى «اقجايىق» كومانداسىنىڭ قۇرامىنا قاراساق, كوز توقتاپ, كوڭىل سۇيسىنەدى. قاقپاشى ءىلياس حايرەكەشەۆ, ەسكەندىر نۇعىمانوۆ, ەلامان الىپقاليەۆ, سامات امانشين, ارىستان قازىباەۆ, نۇرلان ورازعاليەۆ – جالىنداعان جاس جىگىتتەر. ولاردىڭ ءبارى دە – ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا ءتاي-ءتاي باسىپ جۇرگەندەر. بۇعان ورال حوككەيىنىڭ تۇلەگى, جاسى نەبارى 23-تە عانا بولا تۇرا, الەم چەمپيوناتتارىنا قاتىسىپ, قازاقستان نامىسىن قورعاپ ۇلگەرگەن, قازىرگى كەزدە رەسەي ءبىرىنشىلىگىنىڭ جوعارى توبىنداعى نيجني نوۆگورودتىڭ «ستارتىندا» وينايتىن راۋان يساليەۆتى قوسىڭىز. وسى ازيادادا راۋان قارسىلاستار قاقپاسىنا 23 گول سوعىپ, ەڭ تانىمال ويىنشىعا اينالدى. جانە سوققان دوپتارى قانداي ادەمى دەسەڭىزشى. ونىڭ ازيا ويىندارىنىڭ جابىلۋ سالتاناتىندا ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىن جەلبىرەتىپ شىعۋى دا سونداي جاراسىمدى بولدى. جالعىز راۋان عانا ەمەس, ازيادادا ونىڭ ەسكەندىر نۇعىمانوۆ, ەلامان ءالىپقاليەۆ, سامات امانشين سىندى ىنىلەرى كوماندا كاپيتانى ۆلاديسلاۆ نوۆوجيلوۆ, نيكولاي شاۆالدين سياقتى تىسقاققان ويىنشىلاردان كەم ءتۇسكەن جوق. بۇل – جۇيرىك ءمىنىپ, جەلمەن جارىسقان قازاق بالاسىنىڭ مۇزدا دا قۇستاي زىمىراپ, ۇشقىر ويىن ورنەگىن كورسەتە الاتىنىنىڭ ءبىر ايعاعى. بۇل قىسقى سپورت تۇرلەرىندە مۇلدەم سيرەك كورىنەتىن قانداستارىمىزدىڭ بابى كەلىسىپ, باعى جانسا, قاي-قايسىسىنا دا يكەمى بار ەكەندىگىن دالەلدەيدى. جيىرما جىل ىشىندە ەل نامىسىن قورعايتىن جەرگىلىكتى جاستاردىڭ ءوسىپ شىعۋى, تۇپتەپ كەلگەندە, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جەمىسى.
ءسويتىپ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىلارى الەكسەي نيكيشوۆ, الەكساندر يونكين, كوماندا باستىعى مارات ماڭعۋباەۆ باستاعان ماماندار باپتاعان قازاقستان قۇراماسى ەلباسى تاماشالاعان سوڭعى فينالدىق ويىندا دا ءۇزدىك ونەر كورسەتىپ, كوپشىلىك قوشەمەتىنە بولەندى. دەگەنمەن الدا دا بايراقتى باسەكەلەر بار ەكەنىن ەسكەرسەك, قازاقستانداعى دوپتى حوككەيدىڭ حال-احۋالىنا نازار اۋدارماي بولمايدى. ونىڭ ۇستىنە 2012 جىلعى الەم چەمپيوناتى الماتى قالاسىندا وتەدى. بۇل قوسىمشا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. وسىعان دەيىن قازاقستان قۇراماسى 2003 جانە 2005 جىلدارى رەسەي قالالارىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا ەكى مارتە قولا ءجۇلدەگەر اتاندى. قازان قالاسىندا بيىل وتكەن باسەكەدە قازاقستاندىقتار ءتورتىنشى ورىنعا تۇراقتادى. مارات ماڭعۋباەۆتىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, كوماندادا سوڭعى ون جىل بويى ونەر كورسەتكەن حوككەيشىلەردىڭ جاسى كەلگەندىكتەن, قۇراما كوپ ۇزاماي تۇگەلدەي دەرلىك جاڭارادى.
جالپى, دوپتى حوككەيدىڭ جالعىز «جازىعى» – ونىڭ وليمپيالىق ويىن تۇرىنە جاتپايتىندىعى. ءسويتىپ, ول كوبىنەسە شايبالى حوككەيدىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ, وگەي بالانىڭ كۇيىن كەشەتىندەي كورىنەدى. ازيا ويىندارىندا دوپتى حوككەي دوداسى العاش رەت ۇيىمداستىرىلدى. بولاشاقتا بۇل سپورت ءتۇرى قىسقى وليمپيادا ويىندارىنا دا جول تارتۋى ابدەن مۇمكىن. وليمپيالىق ويىن تۇرىنە اينالۋ ءۇشىن سول سپورت ءتۇرى بارىنشا كەڭ تارالىپ, كوپ ەلدە قانات جايۋى كەرەك. جىل سايىنعى الەم چەمپيوناتىندا (وعان «ا» مەن «ب» توپتارىنا ءبولىنىپ, ون ەكى كومانداعا دەيىن قاتىسىپ ءجۇر) التىن جۇلدە ءۇشىن جان اياماي تارتىسىپ جاتاتىن رەسەي مەن شۆەتسيانى بىلاي قويعاندا, دوپتى حوككەيى قاتتى دامىپ كەلە جاتقان فينليانديا, نورۆەگيالارعا اقش, سوڭعى كەزدە بىرقاتار ازيا ەلدەرى قوسىلدى. رەسەيلىكتەر 2014 جىلعى سوچي وليمپياداسى كەزىندە دوپتى حوككەيدەن الەم چەمپيوناتىن دا قوسا وتكىزىپ, بۇل سپورت ءتۇرىن بۇكىل الەم نازارىنا ۇسىنباقشى.
ەندەشە, الداعى جىلى ءوز ايدىنىمىزدا وتەتىن جارىستا جانە ودان كەيىن دە جەرگە قاراپ قالماس ءۇشىن ەلدە دوپتى حوككەيدى دامىتۋ باعىتىندا قولعا الار شارۋالار جەتكىلىكتى. ەڭ الدىمەن دوپتى حوككەيدەن دە استانانىڭ «بارىسى» سەكىلدى رەسەي چەمپيوناتىنىڭ جوعارى ليگاسىندا ونەر كورسەتەتىن ازۋلى كوماندا قاجەت. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ونەبويى «كىسىدەگىنىڭ اسپانداعى كىلتىن» ىزدەگەنشە, قازاقستان ايماقتارىندا وسى سپورت ءتۇرىن دامىتىپ, ءوز بىرىنشىلىگىمىزدى وتكىزۋدى قولعا الۋ كەرەك. ءۇشىنشىدەن, ماماندار ءجيى قوزعاپ جۇرگەنىندەي, جاساندى مۇز ايدىنى بولمايىنشا, قانشاما وزىق شىققانمەن, «اقجايىقتى» رەسەي دوپتى حوككەي فەدەراتسياسى جوعارى توپقا قابىلدامايدى. «اقجايىق» وينايتىن «جاستىق» ستاديونىندا جاساندى مۇز ايدىنى بولسا, حوككەيشىلەر ماۋسىم الدىندا باسقا جاققا بارماي-اق دايىندالىپ, شەبەرلىگى وسە تۇسەر ەدى. قازىرگى كەزدە جوعارى توپتاعى رەسەيلىك كوماندانىڭ نامىسىن جىرتىپ جۇرگەن راۋان يساليەۆ, دەنيس ماكسيمەنكو, لەونيد بەدارەۆ سىندى ورالدىق حوككەيشىلەر قايتىپ ورالار ەدى. سوندا قاتىرعان مۇز كۇن جىلىنعاندا ەرىپ كەتىپ, ويىنشىلاردىڭ جىگەرى قۇم بولماس ەدى. قارا جەردە نەمەسە شىلقىعان سۋدا قىزىل دوپ قۋدىڭ قيىندىعىن باسىنان كەشكەندەر بىلەدى. ءتىپتى سونىڭ كەسىرىنەن ويىنشىلار تەگىس جەردە جاراقات الىپ, قاتاردان شىعىپ قالىپ جاتادى. «اقجايىق» دوپتى حوككەي كلۋبىنىڭ باس ديرەكتورى نۇفتوللا ءتۇمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان دوپتى حوككەي فەدەراتسياسى 2012 جىلعى الەم بىرىنشىلىگى كەزىندە «ا» توبىنداعى مىقتى قۇرامالاردىڭ سايىسىن سول الماتىدا وتكىزىپ, ال تومەنگى توپتاعى كوماندالار باسەكەسىن ورالدا ۇيىمداستىرۋ ءمۇمكىندىگىن قاراستىرىپ وتىر. بۇل ءۇشىن, ارينە, جاساندى مۇز ايدىنى كەرەك. ەگەر ول بولسا, ايىمىز وڭىنان تۋىپ, حوككەيشىلەرگە قازان ايىنان باستاپ مۇزدا جاتتىعۋعا مۇمكىندىك تۋار ەدى. قالا حالقى, ءاسىرەسە, جاستار وزگە جاققا بەت بۇرماي, مۇز ايدىنىندا سەرۋەندەۋگە اعىلىپ كەلەر ەدى. بۇل ەرتەڭگى بولاشاعىمىز ءۇشىن قاجەت, دەيدى ماماندار. ءايتپەسە «اقجايىق» كلۋبىنا وبلىس اكىمى باقتىقوجا ءىزمۇحامبەتوۆتىڭ قولداۋىمەن, وبلىستىق تۋريزم, دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باستىعى ءمۇسىلىم وڭداعانوۆتىڭ كۇش سالۋىمەن بارىنشا جاعداي جاسالىپ كەلەدى. ازيادا التىنى – سونىڭ ايعاعى.
عايساعالي سەيتاق, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
ورال قالاسى.