جەمقورلىق – ىندەت, جويۋ – مىندەت
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى جولداۋىندا «سىبايلاس جەمقورلىقپەن بىتىسپەس كۇرەس ءجۇرىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باعاسى بويىنشا قازاقستاننىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭناماسى ەڭ تيىمدىلەردىڭ ءبىرى دەپ تانىلعان» دەپ اتاپ ايتىلعان بولاتىن. ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ الماتى قالالىق دەپارتامەنتى جەمقورلىق قىلمىستىڭ جولىن كەسۋدە بىرقاتار ىقپالدى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. قالالىق دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى وتكەن جىلى ۇيىمداسقان ءۇش قىلمىستىق توپتى قۇرىقتاپ, ولار جاۋاپقا تارتىلدى. قىلمىستىق توپتى قۇرىپ, ءبىرقاتار زاڭسىزدىقتارعا بارعان بۇل توپتىڭ باسشىسى پاك دەگەن ازامات سوت شەشىمىمەن جەتى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ءسويتىپ, زاڭدى تۇردە سالىق تولەۋدەن باس تارتىپ, جالعان فيرمالار قۇرىپ, مەملەكەتكە 11 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە زالال كەلتىرگەن ول وز قىلمىسى ءۇشىن جاۋاپ بەرۋدە.
زاڭ تالاپتارىن ورەسكەل بۇزۋ كەيبىرەۋلەر ءۇشىن ونشا كوپ قيىندىق تۋدىرمايتىن دا سياقتى. بۇل ورايدا, الماتىداعى جامبىل اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى سۇلتانعاليەۆ تۋرالى اتاپ ايتقان ءجون. كاسىپورىن عيماراتىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ-وتكىزۋ بارىسىندا ول 86 ميلليون تەڭگە كولەمىندەگى مەملەكەت قاراجاتىن يەلەنگەنى انىقتالىپ, ونىڭ ءىسى سوتقا بەرىلدى. ميلليوننان استام تۇرعىنى بار ءىرى شاھارداعى قىلمىس تۇرلەرى دە كوپ. قىلمىستىق توپ قۇرعان اۋەزبەكوۆا, ءسابيتوۆ جانە برونيكوۆا بولسا زاڭسىز كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ, 50 ميلليوننان استام تەڭگەنى قولما-قول اقشاعا اينالدىرۋ بارىسىندا ۇستالعان. سونىمەن قاتار ولاردان ون ءۇش جالعان فيرمانىڭ ءمورى مەن قۇجاتتارى دا تابىلدى, ودان كەلتىرىلگەن زالال كولەمى – ءبىر ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى.
دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, قىلمىسپەن جۇيەلى كۇرەس, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ ءوز ناتيجەسىن بەرۋدە. ءماسەلەن, وتكەن 2010 جىلى الماتى قالاسى بويىنشا 996 قىلمىس انىقتالۋى سونىڭ ايقىن ايعاعى. اتاپ ايتارلىعى, ولاردىڭ جارتىسىنان استامى اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس تۇرلەرىنە جاتادى. 1146 قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلىپ, قىلمىستىق ءىس ءوندىرىسى اياقتالعاننان كەيىن, مەملەكەتكە قىلمىستىق ىستەردەن 18 ميلليارد تەڭگەدەن اسا زالال ءوندىرىلدى. ءبىر قۇپتارلىعى, سالا باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكا جانە قارجىلىق سالاداعى قىلمىستاردى اشۋ باعىتىنداعى كورسەتكىش الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي وسكەن.
ەكونوميكالىق قىلمىسقا ءجانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق مەملەكەتتىك باسقارۋ قىزمەتى مەن جەكەلەگەن سالالاردا سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسكە باعىتتالعان ءبىرقاتار ىقپالدى ءىس-شارالاردى دا جۇزەگە اسىرۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە, وڭتۇستىك استانادا 81 جەمقورلىق قىلمىس, ونىڭ ىشىندە پاراقورلىقتىڭ – 28 جانە مەملەكەت قاراجاتىن توناۋدىڭ 25 فاكتىسى انىقتالدى. بۇل ورايدا, جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىن وتكىزۋ بارىسىنداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتار از كەزدەسپەيتىندىگىن اتاپ ايتقان ءجون. سونداي زاڭسىزدىققا بارۋشىلاردىڭ ءبىرى – الماتى قالاسى كەدەن باقىلاۋ دەپارتامەنتى «جەتىسۋ» كەدەندىك بەكەتىنىڭ اعا مامانى جاقانوۆ 100 مىڭ اقش دوللارىن دەكلاراتسيا قۇجاتتارىندا كورسەتپەي قر كەدەندىك شەكاراسىنان كونتراباندالىق جولمەن وتكىزۋگە ىقپال ەتكەنى ءۇشىن 1500 دوللار سىياقىعا الۋ ۇستىندە قۇرىقتالدى. پارا الۋ جانە ەكونوميكالىق كونتراباندا ءۇشىن جاقانوۆ ءتورت جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
باقىت بالعارينا, الماتى.