ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەگاپوليس, كۇرە جولدىڭ بويىندا جاتقان الماتىداعى №7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءانۋار امانوۆتى سالاعا قاتىستى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ءانۋار تۇرسىنجان ۇلى, ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى العاشقى مەديتسينالىق كومەككە ءزارۋ بولىپ كەلەتىن ناۋقاستارعا جەڭىل, ءتىپتى, كۇردەلى وتا جاساۋ ماسەلەسى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز؟
– الماتى قالاسىنىڭ №7 قالالىق اۋرۋحاناسى شىن مانىندە رەسپۋبليكامىزداعى اسا ءىرى كلينيكانىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. بۇگىنگى تاڭدا 25 بولىمدە 1500 ادام ەڭبەك ەتىپ, 1000 توسەكتە جاتقان ناۋقاستارعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە ايتا كەتسەم, اۋرۋحانا وڭتۇستىكتەگى ەڭ ءىرى كۇرە جولدىڭ بويىندا جاتقاندىقتان ءتۇرلى سەبەپپەن كەز كەلگەن ۋاقىتتا اۋىرعاندار, اپاتقا ۇشىراعاندار جەتكىزىلىپ, ەكى دۇنيەنىڭ اراسىندا قالعانداردىڭ شىبىن جانىن الىپ قالۋ ءۇشىن ونىڭ كىم ەكەنىنە قاراماستان دارىگەرلىك انتىمىزدى ادال ورىندايمىز. ودان كەيىن بارىپ, قۇجاتتارى تەكسەرىلىپ, زاڭعا سايكەستەندىرىلەدى. سوندىقتان, دارىگەرلىك انتقا ادالدىق اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ باستى مىندەتى بولىپ سانالادى. ارينە, بۇل كوپ سالالى ەمدەۋ مەكەمەسى بولعاندىقتان اۋرۋحانامىز تەك قانا نەيروحيرۋرگيا سالاسىمەن شەكتەلمەيدى. نەيروحيرۋرگيالىق بەس بولىمشەدەن بولەك ينسۋلتتى ەمدەۋ بويىنشا ەكى بولىمشە قىزمەت كورسەتەدى. البەتتە, تۇرعىندارعا كەڭ كولەمدە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى تەرەڭدەتە ايتا تۇسسەم, بازامىزدا نەيروحيرۋرگيالىق, گەمودياليز ورتالىقتارى بار. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز ءوز ەلىمىزدە ماماندارىمىزدىڭ كۇشىمەن وتە كۇردەلى اۋرۋلاردى ءتۇرلى دياگنوزدار بويىنشا ءتيىمدى ەمدەي الاتىنىمىزدى دالەلدەۋ بولىپ تابىلادى. نەگىزىنەن اۋرۋحانامىزعا ەمدەلۋشىلەر مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا كەلەدى. قاراپايىم تۇرعىندار ءۇشىن وتە قىمبات ءارى جوعارى تەحنولوگيالىق ەمدەۋ بولعاندىقتان ەمدەۋدى مەملەكەت قارجىلاندىرادى. مىسالى, انگيوگرافيا ارقىلى نەيروحيرۋرگيالىق وتا جاسالىپ, ميداعى جۇيكە جۇيەسىن ەمدەيدى. قازاقى جالپاق تىلمەن ايتقاندا, وتا جاساۋ ساتىندە شەكە قاقپاعى الىنباي تۇسىرىلەتىن رەنتگەن كورىنىسىن پايدالانىپ, جىڭىشكە ءارى بەرىك قۇرالدارمەن حيرۋرگتار ميدىڭ استىڭعى قاباتىنداعى تامىرلارىمەن جۇمىس ىستەيدى. ورتوحيرۋرگيانى الساق, ادامدى اۋرۋىنان ارىلتۋ ءۇشىن كەسۋ وتالارى جاسالعان. ال قازىر بىزدە يىقتاعى تامىرلاردان ارتروسكوپيا جاسالادى. مىسالى, كاسىبي ماماندار بىلىكتىلىكپەن ناۋقاسقا وسى دياگنوز بويىنشا ەكى تەسىك جاساعان سوڭ ناۋقاس بىرەر كۇندە قولىن قيمىلداتا الاتىن بولادى. ارينە, ناقتى دياگنوز قويىلماي ەمدەۋ مۇمكىن ەمەس. وڭتۇستىك استاناداعى ءىرى زەرتحانانىڭ ءبىرى بولعاندىقتان مۇمكىندىگىمىز مول. جەكەلەگەن تالداۋلار بىزدە عانا جاسالاتىندىقتان وزگە اۋرۋحانالاردان دا اناليزدەر اكەلىپ تاپسىرىپ, قورىتىندىسىن الادى. ول كومپيۋتەرلىك توموگرافيا, مرت دەپ اتالادى. ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا ورناتىلعان اپپاراتتار 40 كەسىندىگە دەيىن جاساي الادى. بۇل پاتولوگيانىڭ ارتۇرلىلىگىن دالمە-ءدال انىقتايتىن مۇمكىندىك. قارجى ماسەلەسىنە قايتا ورالسام, بۇل ەمدەۋلەر دە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ورىندالاتىندىقتان, ءبىزدىڭ ماماندار ناۋقاسقا قويىلعان دياگنوز قورىتىندىسىن الىپ, اۋرۋحانادا جاتىپ ەمدەلۋگە پورتال العان ناۋقاستار ءۇشىن تەگىن قىزمەت كورسەتەدى. بۇل تۋرالى تولىق اقپارات ينتەرنەت جەلىسىندەگى ءبىزدىڭ سايتتا جازىلعان. جالپى, بارلىق جاڭالىقتار تۋرالى ءبىز جەدەل تۇردە سايت جانە فەيسبۋك.facebook.com/gkb7kz ارقىلى ەلدى مەكەندەردى حاباردار ەتىپ وتىرامىز.
– مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, بىلىكتى مامان رەتىندە ناۋقاستارعا قىزمەت كورسەتۋ ءناتيجەسى جايلى نە ايتاسىز؟
– ناۋقاستاردى ەمدەۋ سانى – ولاردىڭ ەمدەلۋ بارىسىنداعى ناتيجەسىمەن انىقتالادى. بۇل, ارينە, ناۋقاستاردىڭ ريزاشىلىعىنان كورىنەدى. بوس ماقتانىش دۇرىس ەمەس. ءدال وسى جەردە تاعى ءبىر قايتالاپ ايتقىم كەلەتىنى, ەمحانانىڭ سايتىندا «وتزىۆ» ايدارىنان ءبىزدىڭ دارىگەرلەرىمىز بەن مەدبيكەلەرىمىزدىڭ, وزگە دە قىزمەتكەرلەرىمىزدىڭ ازاماتتاردىڭ سىرقاتىنان ايىعۋىنا قالاي كومەكتەسكەنىن ناۋقاستاردىڭ ەش بۇكپەسىز جازعان پىكىرلەرىنەن, العىستارىنان وقىپ تارازىلاۋعا بولادى.
– سىزدەر ەڭ سوڭعى ۇلگىدەگى مەديتسينالىق قۇرالداردا جاڭا تەحنولوگيامەن جۇمىس ءىستەيسىزدەر. ناۋقاستاردى ەمدەۋدە وزىق تاجىريبەلەرىڭىزدى ءارىپتەستەرىڭىزگە كورسەتىپ, ءبولىسۋ مۇمكىندىگى بولا ما؟
– بۇل جەردە نەگىزگى ايىرماشىلىقتى ناقتى ءبىلۋ كەرەك. ءيا, كەي جاعدايدا قانداي دا ءبىر سىرقاتتىڭ ەمدەلۋىنە جاڭا قۇرالدىڭ كومەگى تيەدى. بىراق, بۇل قۇرالداردى دۇرىس پايدالانا ءبىلۋ, جازبالارىن جەتە ءتۇسىنۋ, سول وقىعانى مەن كورگەنىن كوكەيىنە ءتۇيىپ, وزىندىك وي بەكىتۋ كەرەك. بىلە بىلسەك, بۇل ەڭ نەگىزگى ماسەلە بولىپ سانالادى. قۇدايعا شۇكىر, تىنباي ىزدەنىپ, قويىلعان تالاپتى ورىنداي العاندىقتان ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەرىمىز جاڭا قۇرالداردا دۇرىس جۇمىس ىستەيدى. ناتيجەسى ءبىرىنشى كەزەكتە ەمدەۋ جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسىنا بايلانىستى بولادى. وسىعان بايلانىستى زاماناۋي وزىق قۇرالدارمەن ەمحانانى قامتاماسىز ەتۋگە زور ءمان بەرىپ وتىرمىز. ارينە, بۇل ارادا مۇمكىندىككە وراي ارەكەت ەتەتىنىمىز انىق. كوپ جاعدايدا قولعا العان ءىسىمىزدىڭ ءساتى تۇسۋدە. مىسالعا, اعىمداعى جىلدىڭ مامىر ايىندا جاساندى بۇيرەك اپپاراتىن جاڭالادىق. بۇل قۇرالدار ناۋقاستار جاعدايىن باقىلاۋعا جاقسى سەپتىگىن تيگىزۋدە.
ال ەكىنشى جاعداي تۋرالى ايتسام – مامانداردىڭ ۋاقىتىندا ءبىلىم دەڭگەيلەرىن كوتەرۋىن تۇراقتى قاداعالاپ وتىرامىز. ول ءۇشىن شەبەرلىك كلاستارى, كونفەرەنتسيالار, سەمينارلار تۇراقتى وتكىزىلىپ تۇرادى. تاجىريبەلى ماماندارىمىزبەن اقىلداسا وتىرىپ, دامىعان ەلدەرگە دارىگەرلەرىمىزدى جىبەرگەنشە تانىمال شەتەلدىك دارىگەرلەردى شاقىرىپ, تاجىريبە الماسىپ, ۇيرەنۋدى ادەتكە اينالدىردىق. بۇل ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى. ءبىر دارىگەرگە جىبەرەتىن قاراجاتتىڭ ورنىنا ونداعان دارىگەردىڭ ءبىلىمىن كوتەرەمىز. ارينە, وزگە ەمحانالاردان دا ارىپتەستەرىمىزدى شاقىرامىز. مۇنداي وقىتۋ ءىس ءجۇزىندەگى سەمينارعا ۇلاسادى. قىزمەتكەرلەرىمىز ەۋروپانىڭ, امەريكانىڭ حيرۋرگتارىمەن تاجىريبە الماسادى. مىسالى, جاقىندا عانا نەيروحيرۋرگ دارىگەرلەردىڭ شەبەرلىك سىنىبى ءوتتى. بۇل جولعى تاقىرىپ «حيرۋرگيالىق ەمدەۋ: ميداعى انەۆريزم» دەپ اتالدى. شاقىرىلعان لەكتورلاردىڭ ءبىرى كاۋناس قالاسىنداعى ليتۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, دوكتور اريمانتاس تاماشاۋسكاس بولدى. سونداي-اق, №4 نەيروحيرۋرگيا بولىمشەنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەرمەك دۇيسەنبەكوۆ جانە ەمحانامىزدىڭ باس نەيروحيرۋرگى مەن استانا, اتىراۋ, قىزىلوردا, تاراز, الماتى قالالارىنىڭ دارىگەرلەرى دە كەلدى. تەوريالىق لەكتسيادان سوڭ اريمانتاس تاماشاۋسكاس جانە ەرمەك دۇيسەنبەكوۆ ميداعى انەۆريزم كليفيروۆانياسىنا ءبىرلەسىپ وتا جاسادى. شىنى كەرەك, دارىگەرلەرىمىز بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋگە ۇمتىلىپ تۇرادى. جاس دارىگەرلەر الدىڭعى بۋىننىڭ ونەگەسىن ۇيرەنىپ قالۋعا تالپىناتىنى قۋانتادى.
– اۋرۋحانانى تالاپقا ساي ۇستاپ تۇرۋدا, ەش توقتاۋسىز جۇمىس ىستەۋىندە وزىندىك ماسەلەلەر بار شىعار؟
– ارينە, قىزمەت ءتۇرىن كوبەيتۋ, قۇرال-جابدىقتاردى مولايتۋ, دارىگەرلەر ساناتىن ءوسىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر بارلىق ەمدەۋ ورىندارىنىڭ الدىندا تۇرعان جايت. بۇل №7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانانى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى ايىنان باسقارىپ كەلەمىن. ماعان دەيىن بۇل جەردە كوپ جۇمىس ىستەلىنگەن. سوندىقتان, مەنىڭ باستى مىندەتىم بار ءداستۇردى جاڭاشىلدىقپەن جالعاستىرىپ, بىلىكتى مامانداردى ساقتاپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن تەر ءتوگۋلەرىنە مۇمكىندىك جاساۋ. البەتتە, بۇل مىندەت ساتىمەن اتقارىلىپ كەلە جاتقانىن حالىق كورۋدە.
اڭگىمەلەسكەن
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»