بۇگىندە قالاداعى جەر قاتىناستارى ءبولىمى سوڭعى ايلاردا كۇن-ءتۇن دەمەي, ءتىپتى, دەمالىسسىز جۇمىس ىستەۋگە كوشىپتى. بيىلدىڭ ءوزىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ جەر الۋعا دەگەن كەزەگى ەكى ەسەگە ۇلعايعان. بۇنىڭ سىرىن ەشكىم تۇسىندىرە الار ەمەس, دەگەنمەن جەر حالىقتىكى جانە ونىڭ يەسى تابىلۋى ۇلكەن جەتىستىك. قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى قايرات ەرەمبەسوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەزەككە تۇرعان 10 000 سەمەيلىك جەر الۋعا نيەت ءبىلدىرىپتى. سوڭعى ءتورت ايدا سەمەيدە جەر الۋعا 5 مىڭ ءوتىنىش تۇسكەن.
– 2003 جىلدان باستاپ جەر كودەكسىندەگى باپ بويىنشا, قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنا جەكە قۇرىلىس نىسانىن سالۋعا 10 سوتىق جەر تەگىن بەرىلەدى, – دەدى قايرات ەرەمبەسوۆ, – بىراق, پروبلەمانىڭ ءبارى وسىدان كەلىپ شىعادى. جەكە ۇيلەر, شاعىن اۋداندار سالىنعانمەن, ول جەرلەردە نە اۋىز سۋ, جارىق, ياعني ينفراقۇرىلىم بولماعاندىقتان, بۇل كۇندەرى حالىق تۇرمىستىق-الەۋمەتتىك تاۋقىمەتكە كەزدەسىپ وتىر. سوندىقتان دا 2007 جىلى قالانىڭ شەتىندەگى سۋ قۇبىرى مەن ەلەكتر ەنەرگياسى جوق تۇستارىنان جەر الۋعا موراتوري جاريالاندى. دەسەك تە, الداعى ۋاقىتتا بۇرىنعى ولقىلىقتاردى قايتالاماس ءۇشىن قالا شەتىندەگى ءتورت جاڭا اۋداندا ينجەنەرلىك جۇيەنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپ كەتتى.
– سەمەيدىڭ 2011 جىلى بەكىتىلگەن باس جوسپارى بويىنشا, جەكەمەنشىك ءۇي سالۋعا 4 جاڭا شاعىن اۋدان بەلگىلەنگەن. بۇل كومپوسەلەك, اقساي, ۇشاقتار جانە سۋىق بۇلاق, – دەدى سەمەيدىڭ ساۋلەت جانە قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى قالدىبەك قوقيلانوۆ. – الدىن الا ەسەپتەۋلەرىمىزگە قاراعاندا, بۇل شاعىن اۋدانداردا 4 مىڭ جاڭا جەر تەلىمدەرى بەرىلەدى حالىق يگىلىگىنە. ءبىز شۇعىل تۇردە وسى جانە قوسىمشا قورداعى شاعىن اۋدانداردا جۇرگىزىلەتىن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارىن دايىندايتىن بولامىز. قوسىمشا جارقىن شاعىن اۋدانى مەن اققايىڭ شاعىن اۋدانىنىڭ اراسى, ناقتى ايتقاندا, اققايىڭ مەن پتيچنيكتىڭ اراسىندا الداعى ۋاقىتتا جەر بەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلادى. قاراعايلى شاعىن اۋدانىنداعى قازىردە قىزۋ تۇردە قۇرىلىسى جاندانىپ جاتقان ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمنىڭ اياقتالۋىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 2,5 ملرد. تەڭگە 2016 جىلى ءبولىندى.
– وسى جۇمىستار اياقتالعاننان كەيىن عانا قالا اكىمدىگى كەزەكتە تۇرعاندارعا جەر تەلىمدەرىن الۋعا رۇحسات قۇجات بەرەدى, – دەدى قايرات ەرەمبەسوۆ, – بىراق, بۇل 2017 جىلدىڭ ەنشىسىندەگى شارۋالار.
جەر ماسەلەسى بويىنشا قالالىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى سۇلەيمەن مەدەۋوۆ بىلاي دەدى:
– بۇل كۇندەرى قازاقستاندا 10 سوتتىق جەر بەرۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتىر. سەمەيگە كەلەتىن بولساق, قالا بويىنشا 10 مىڭ ادام شاماسىنداعى تۇرعىن تىزىمگە الىنعان. بارلىق تىركەۋگە الىنعان وتىنىشتەر ارنايى قۇرىلعان كوميسسيانىڭ قاراۋىنان وتەدى. سودان كەيىن عانا ناقتى شەشىم شىعارىلادى. بىراق, ۇيلەرىن سالۋىن سالىپ الىپ, سۋسىز, جارىقسىز وتىرۋ بۇل دا كۇردەلى ماسەلە. سوندىقتان دا بەرىلەتىن جەرلەرگە الدىمەن قۇبىرلار, ەلەكتر جەلىلەرى تارتىلىپ, سودان كەيىن عانا حالىق يگىلىگىنە بەرىلەدى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
سەمەي