مەديتسينا • 18 قاڭتار, 2023
گەرمانيالىق دارىگەردىڭ ءساتتى وپەراتسياسى
ەپيلەپسيا اۋرۋى تۋرالى ەستىمەگەن ادام جوق شىعار. اۋرۋدىڭ بۇل تۇرىنە وپەراتسيا جاساۋ وڭاي ەمەس. بۇل رەتتە وتاندىق مەديتسينا سالاسىنىڭ دامۋى ءۇشىن وزىق ەلدەرمەن تاجىريبە الماسۋدىڭ پايداسى زور. جاقىندا الماتىدا الەمگە ايگىلى شاريتە كلينيكاسىنىڭ نەيروحيرۋرگى, پروفەسسور ۋلريح تومالە ەپيلەپسيانىڭ كۇردەلى ءتۇرى بار بەس بالاعا وپەراتسيا جاسادى.
قوعام • 18 قاڭتار, 2023
مەڭدىقارادا دا ۇشەم دۇنيەگە كەلدى
قامبالى قارقىن اۋىلىندا تۇراتىن پەتروۆتار وتباسىندا نيكولاي, ەۆگەني جانە ۆيولەتتا ەسىمدى ۇشەم دۇنيەگە كەلدى.
مەديتسينا • 18 قاڭتار, 2023
بەدەۋلىك نەگە بەلەڭ الىپ بارادى؟
«ادام ۇرپاعىمەن مىڭ جاسايدى» دەگەندەي, حالقىمىزدىڭ ماڭگىلىك ەل بولۋى, كوسەگەمىزدىڭ كوگەرۋى كوبەيۋىمىزگە بايلانىستى. ۇلت ساۋلىعىنىڭ كەپىلى – ساپالى ۇرپاق وربىتۋىمىزدە. سوندىقتان دا كەيىنگى جىلدارى الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق جاعدايدى انىقتايتىن فاكتور رەتىندە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى ساقتاۋعا باسا كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. ويتكەنى اتا-انا بولۋ قابىلەتىنەن كىنارات تابىلىپ, بەدەۋلىك دياگنوزى قويىلعان ازاماتتاردىڭ سانى جىلدان-جىلعا كوبەيمەسە, ازايماي تۇر.
تاريح • 18 قاڭتار, 2023
سوزاق – قازاقتىڭ العاشقى استاناسى
سوزاق – قازاق حاندىعىنىڭ العاشقى استاناسى دەگەن ءسوزدى باستاماس بۇرىن, قازاق حاندىعىنىڭ ءوز الدىنا جەكە مەملەكەت بولىپ, ءابىلحايىر حاندىعىنان ءبولىنىپ شىققان العاشقى داۋىرىنەن بىرەر ءسوز ايتۋعا تۋرا كەلىپ تۇر. سەبەبى ورتا عاسىرلىق سوزاق قالاسى تاريحىنىڭ ءبىر پاراسى – قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋىنىڭ العاشقى داۋىرىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ال قازاق حاندىعىنىڭ العاش قۇرىلعان ۋاقىتى جونىندە تاريحشىلاردىڭ پىكىرى ءارتۇرلى. ا.پ.چۋلوشنيكوۆ «وچەركي پو يستوري كازاك-كيرگيزسكوگو نارودا» اتتى ەڭبەگىندە قازاق حاندىعى XV-XVI عاسىر شەڭبەرىندە قۇرىلدى دەسە, تاريحشى-عالىم س.ك.يبراگيموۆ «ك يستوري كازاحستانا» ەڭبەگىندە قازاق مەملەكەتى XVI عاسىردىڭ 30-40 جىلدارىندا قالىپتاستى دەيدى. ورتا عاسىرلار تاريحىنىڭ مامانى, تاريحشى عالىمدار ت.ي.سۋلتانوۆ جانە س.گ.كلياشتورنىي «كازاحستان, لەتوپيس ترەح تىسياچەلەتي» ەڭبەگىنىڭ «و پەرۆوم كازاحسكوم گوسۋدارستۆە» بولىمىندە: «قازاق حاندىعى ءبىر مەزگىلدە جۇزەگە اساتىن اكتى ەمەس», – دەي كەلىپ: «قازاق حاندىعى XV عاسىردىڭ 70 جىلدارىندا قۇرىلدى», دەيدى. ال ارحەولوگ-عالىم ماديار ەلەۋوۆ «شۋ ءوڭىرى: اڭىز بەن تاريح» (الماتى, «قازاق ۋنيۆەرسيتەتى», 1996) اتتى عىلىمي ەڭبەگىندە: «قازاق حاندىعى شۋ وڭىرىندە قوي جىلى قۇرىلدى», دەيدى. قازاقشا جىل ساناۋدىڭ 12 جىلدا 1 رەت قايتالانىپ كەلەتىنىن ەسكەرسەك, م.ەلەۋوۆ جازعان قوي جىلى 1456 جىلعى, ودان كەيىن كەلەتىن قوي جىلى 1468 جىلعا تۋرا كەلەدى ەكەن.
ايماقتار • 18 قاڭتار, 2023
«ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى» اتانعان زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى ومىردەن وتكەنگە دەيىن جامبىل جەرىن ەشقاشان ەسىنەن شىعارعان ەمەس. ءداۋىردىڭ دارابوزى 1945-1948 جىلدار ارالىعىندا جامبىل زووۆەتەريناريالىق تەحنيكۋمىندا ءبىلىم الىپ, زووتەحنيك ماماندىعى بويىنشا ۇزدىك باعاعا بىتىرگەن.
