وعان سيريا اسكەرىنىڭ ۇستامدى وپپوزيتسيا اۋماعىنا شابۋىل جاساپ جاتقانى, سيريا وپپوزيتسياسىنىڭ كەلىسسوزدەر جونىندەگى جوعارعى كوميتەتىنىڭ (كجك) باس ۇيلەستىرۋشىسى رياد حيدجابتىڭ سيريا ۇكىمەتى تاراپىنان كەلىسىمنىڭ بۇزىلۋىنا بايلانىستى وپپوزيتسيانىڭ كەلىسسوزدەن كەتەتىنى جونىندەگى مالىمدەمەسى ايعاق. حيدجاب بىلاي دەيدى: ء«بىز, سيريانى حالىقارالىق قولداۋ توبى (سحقت) تاراپىنان سيريالىقتاردى قىرىپ جاتقان جاققا قارسى شەشىمدى شارا قولدانۋىن كۇتەمىز. باشار اساد بيلىكتە تۇرعاندا, ەشقانداي شەشىم بولمايدى. وزىنە قارسى سيريالىقتاردى قىرۋ – ونىڭ تەك ارمانى». قاتقىلداۋ ءارى ورىنسىزداۋ ايتىلعانداي كورىنەدى. كەلىسىمدى بۇزىپ, وپپوزيتسياعا شابۋىلدى باستاعان سولار, دەيدى تاعى دا حيدجاب. كجك كەلىسسوزگە سيريا ۇكىمەتى ۇرىستى توقتاتىپ, ەلدىڭ بارۋى قيىن جەرىندەگى حالىققا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزىلگەندە جانە تۇتقىنعا الىنعاندار بوساتىلعان جاعدايدا عانا ورالادى. ەسكە سالا كەتەيىك, ۇرىستى توقتاتۋ 27 اقپاندا ەنگىزىلسە, جەنەۆاداعى كەلىسسوز 14 ناۋرىزدان باستاپ ءجۇرىپ جاتىر. وعان اساد ۇكىمەتىنىڭ, وپپوزيتسيانىڭ, اقش پەن رەسەيدىڭ, تاعى باسقا مۇددەلى ەلدەردىڭ وكىلدەرى قاتىسۋدا. ارادا ايدان اسا ۋاقىت وتسە دە كەلىسسوزدىڭ ناتيجەسى كورىنبەيدى. اقىرى ونداعى باستى تاراپتىڭ ءبىرى – وپپوزيتسيانىڭ كەتۋىنە سوقتىردى. ولارسىز كەلىسسوزدە ءمان جوق. ءسىرا, قىرقىسىپ جاتقان ەكى جاقتىڭ كەلىسۋى مۇمكىن ەمەس شىعار. الدىمەن ولاردى قولداپ وتىرعانداردىڭ كەلىسكەنى ءجون-اۋ. سوندا بۇل سوعىس جالعاسا بەرمەك پە؟ جالعاسپاسىن دەسە, سول قولداۋشىلار كەلىسىمگە كەلۋى كەرەك. ونداي ارەكەتتەر دە بار. وتكەن دۇيسەنبىدە اقش پرەزيدەنتى باراك وباما رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينگە تەلەفون شالىپ, ءسوزىڭ وتەدى عوي, اناۋ باشار اسادقا ايتسايشى, وپپوزيتسياعا شابۋىلىن توقتاتسىن دەگەندى ايتتى. ونىڭ سوزىنە قۇلاق اسقانداي بولعان پۋتين ءوز كەزەگىندە «ۇستامدى» وپپوزيتسيا تەررورشىلار جاقىنداسپاسىن دەگەن تالاپ قويدى. ءبىر جاعىنان بۇل تالاپ تا ورىندى كورىنەدى. ءسوز ساپتاۋلارىنا قاراعاندا, بۇلاردىڭ قىرقىسقان ەكى جاقتى توقتاتۋعا شامالارى جەتەتىن سىڭايلى. سيرياداعى ازامات سوعىسىندا جەڭەتىن جاق جوق. سوعىس ولاردىڭ ەكى جاعىن دا جوق قىلىپ تىنادى. بىتىمنەن باسقا جول جوق.
سەنىمنەن ايىرىلساڭ, وزىڭنەن كور
وڭتۇستىك امەريكادا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدەگى ەڭ ءىرى مەملەكەتتىڭ ءبىرى (جەر كولەمى جونىنەن دە, حالقىنىڭ سانى جونىنەن دە بەسىنشى ورىندا) برازيليادا ساياسي جانجال شارىقتاپ تۇر. ەل پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسى پرەزيدەنت ديلما رۋسسەففكە يمپيچمەنت جاريالادى. بۇل سيرەك كەزدەسەتىن جايت. ادەتتە, سەنىمنەن ايىرىلعان باسشى كەتىپ تىنادى. ايتپەسە, اۋپىرىممەن بيلىك مەرزىمىنىڭ سوڭىنا جەتەدى. ال ديلما رۋسسەفف بولسا, وسىدان ەكى جىل بۇرىن عانا پرەزيدەنتتىككە قايتا سايلانعان. كەزدەيسوق كەلگەن قايراتكەر بولسا, العاشقى مەرزىمىنەن كەيىن-اق بيلىكپەن قوشتاسار ەدى. سول 2014 جىلعى سايلاۋدا سەن تۇر مەن اتايىن دەيتىندەي قارسىلاستارىن جەڭىپ بارىپ, دەموكراتيالىق جولمەن حالىقتىڭ كوپشىلىگىنىڭ سەنىمىنە يە بولعان. وتكەن ەكى جىلدا نە وزگەرە قويدى, سەنىمنەن قالاي ايىرىلدى؟ بۇل يمپيچمەنت جۇرتتىڭ بارىنە ساباق بولعانداي ءبىر جايدى العا تارتادى: جاساعان جاقسىلىعىڭ دا, جاماندىعىڭ دا ۇمىتىلمايدى ەكەن, الدىڭنان ءبىر شىعادى ەكەن. ديلما رۋسسەففتىڭ دە الدىنان شىقتى. وعان تاعىلىپ وتىرعان باستى ايىپ – ول پرەزيدەنت بولىپ سايلانعانعا دەيىن 2000-2010 جىلداردا Petrobras مۇناي كورپوراتسياسىن باسقارعان كەزدە جەمقورلىققا جول بەرىپتى. تەكسەرۋشىلەر انىقتاعانداي, بۇل الىپ قۋاتتى كومپانيانىڭ توپ-مەنەدجەرلەرى كەلىسىمشارتتار جاساعان كەزدە وندا كورسەتىلگەن قارجىنىڭ 3 پايىزىن وزدەرىنە الىپ قالىپ, ونى بىرەۋدىڭ اۋزىن الۋعا جۇمساعان. 3 پايىز دەگەنمەن, ول 3,8 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. مۇنداي زاڭسىزدىقتى كومپانيا باسشىسى بولعان ديلما رۋسسەففتىڭ بىلمەۋى مۇمكىن ەمەس دەيدى ونىڭ قارسىلاستارى. ال قازىرگى پرەزيدەنت قارسىلاسىپ باعۋدا. وعان قاتىسىم جوق, سوت ارقىلى دالەلدەسىن دەيدى. ءالى سوت بولعان جوق. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى جاك ۆاگنەر سول سوت شەشىمىن شىعارماي جاتقاندا, بۇل ماسەلەنىڭ پارلامەنتتە قارالۋىنىڭ ءوزىن زاڭسىز سانايدى. ءتىپتى, مۇنى دەموكراتيالىق جولمەن سايلانعان پرەزيدەنتكە قارسى پارلامەنتتىك توڭكەرىس دەپ ەسەپتەيدى. بۇل پىكىردى ديلما رۋسسەفتى جاقتاۋشىلار دا قولدايدى. ال پرەزيدەنتتىڭ ءوزى اقتىعىنا سەنىمدى. قالاي دەگەندە دە, ماسەلە پارلامەنتتە قارالىپ, 513 دەپۋتاتتىڭ 367-ءسى پرەزيدەنتكە سەنىمسىزدىك ءبىلدىردى. مۇنىڭ ءوزى شوۋ-ويىنداي ءوتتى.
داۋىس بەرۋ التى ساعاتقا سوزىلدى. بارلىق 513 دەپۋتات مىنبەرگە شىعىپ, پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. قارسىلىق داۋىس 342-گە جەتكەندە, اسپانعا كونفەتتي اتىلىپ, ايقاي-شۋ جاڭعىرىعى باستالدى, اندەر ايتىلدى. بۇل برازيليالىق كارناۆالدى ەسكە تۇسىرگەندەي بولدى. ەندى نە بولادى؟ يمپيچمەنت ماسەلەسى سەناتتا قارالۋى ءتيىس. ول مامىردا ءوتۋى مۇمكىن. وندا دا سەنىمسىزدىك بىلدىرىلسە, ديلما رۋسسەفف 180 كۇنگە پرەزيدەنتتەن الىنىپ, سوت شەشىمى شىققانشا, بۇل قىزمەتتى ۆيتسە-پرەزيدەنت ميشەل تەمەر اتقارادى. ال سەنات يمپيچمەنتكە كەلىسپەسە, پرەزيدەنت ءوز قىزمەتىنە قايتا ورالادى. ول ورالماعاندا, تەمەر جاڭا سايلاۋعا دەيىن بيلىك تىزگىنىن ۇستايدى. بىراق بۇل ەلدە وتە كۇردەلى جاعداي قالىپتاسىپ وتىر. سول ۆيتسە-پرەزيدەنت تەمەرگە دە ايىپ تاعىلۋى مۇمكىن. ونداي جاعدايدا, زاڭ بويىنشا, پرەزديەنتتىك قىزمەت تومەنگى پالاتا سپيكەرى ەدۋاردۋ كۋنياعا جۇكتەلۋى ءتيىس. بىراق ول دا ساۋ بولماي وتىر, ونىڭ ۇستىنەن دە ءىس قوزعالىپ جاتىر.
ءبىر قىزىق جايت, ەلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى, بۇكىلحالىقتىق سىي-قۇرمەتكە بولەنگەن لۋيس ينەسۋي لۋلا دا سيلۆانىڭ دا جەمقورلىققا قاتىسى بار كورىنەدى. ول قازىر تۇرىپ جاتقان ءۇش قاباتتى ءۇيىن لاستاۋ جولمەن العان ەكەن. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتسە دە جاماندىق الدىنان شىعىپ وتىر. بۇرىنعى پرەزيدەنت قاماۋعا الىنعان. ءومىردىڭ ساباعى كوپ. قولىڭمەن جاساعاندى موينىڭمەن كوتەرەسىڭ. ەرتە مە, كەش پە, جاقسىلىعىڭ دا, جاماندىعىڭ دا الدىڭنان شىعادى ەكەن. قولىڭ الا بولسا, سەنىمنەن ايىرىلاسىڭ. سوندا استىڭداعى تاعىڭ دا قۇتقارا المايدى. برازيلياداعى جاعدايدىڭ الەمدى الاڭداتاتىن تاعى ءبىر جايى بار – بيىل بۇل ەلدە وليمپيا ويىندارى وتەدى. باسشىلارى بىلىعىپ جاتقاندا, ويىننىڭ ءسانى كەلە مە, دەيدى جۇرت. قالايدا ابىرويسىز ءىس بولىپ جاتىر.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست
