بەل اسىرار بەلسەندىلىك كەرەك

بۇگىنگى تاڭدا الەم­دە قارقىندى دامۋمەن قا­تار كوپتە­گەن قاۋىپ ءتوڭ­دىرەتىن جايت­تار دا ورىن الۋدا, ءبىر جاعىنان ءدىني الا­ۋىزدىق, ەكىنشى جاعىنان ەكونوميكالىق داعدارىس بارشا حالىق­تاردى تەرەڭ ويعا ءتۇ­سىرۋدە. وسىنداي سايا­سي وزگەرىستەرگە, قۇبى­لىستارعا تولى زاماندا ەلباسىنىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى باعدارلاماسى تىعىرىقتان شى­عۋدىڭ ايقىن­دالعان جولى دەپ بىلەمىز. حال­قىمىزدىڭ ءبىر­لى­گىن, تاتۋلىعىن, «ءبىر قولدان جەڭ, ءبىر جاعادان باس» شى­عارا ءبى­لەتىن عاسىرلار بويى قا­لىپ­تاسقان دانالىعىمىزدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى العا تارتىپ, قوعامىمىزعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتقانى, حالقىنا دەگەن زور سەنىمدى كورسەتكەنى ءسوزسىز. الەمدى شارپىعان داعدارىستىڭ, مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى جانە رەسەيگە سالىنعان سانكتسيالاردىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دە تيگىزەر كەرى اسەرىن باعامدايمىز. الەمدىك ەكونوميكا دامۋىنىڭ 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان بولجامدارى كوڭىلگە دەمەۋ بولا المايدى. مەتالل مەن مۇنايعا الەمدىك باعا ايتارلىقتاي قۇلدىراۋدا. 2016 جىلى الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس شىرقاۋ شەگىنە جەتەدى دەگەن ساراپ­شىلاردىڭ بولجامى دا بار. ەگەمەندىك ءۇشىن, قازاق ۇلتىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ايانباي كۇرەسكەن حح عاسىردىڭ كورنەكتى تۇلعاسى احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «ەل بۇگىنشىل, مەنىكى ەرتەڭ ءۇشىن» دەگەن سوزدەرى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ­تىڭ بۇكىل بولمىسىن, جاساپ جاتقان ءىس-ارەكەتتەرىن ايقىن سيپاتتايتىنى ءسوزسىز. پرەزيدەنتتىڭ «100 ناقتى قا­دام» ۇلت جوسپارى حالىقتىڭ كوكىرەگىنە ساۋلە شاشىپ, ساناسىنا وي بەرىپ, 30 دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋىنە بايلانىستى ستراتەگيالىق شەشىمدى ىسكە اسىرۋدا سەرپىن بەرگەنى حاق. وسى ماقالانى وقىپ, سانادان وتكىزگەن ساتتەن باستاپ زيالى قاۋىم الدىندا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنىڭ بارلىق الەۋمەتتىك تاپتارى مەن توپتارىنا, بارلىق جىكتەرى مەن مۇشەلەرىنە ورتاق ۇلتتىق يدەولوگيانى, ياعني, «ماڭگىلىك ەل» ۇعىمىنىڭ وزەكتىلىگىن ارتتىرۋدا جاسالاتىن جۇمىستىڭ ماڭىزى وراسان زور ەكەن دەگەن وي ءتۇيدىم. ويتكەنى, ۇلى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن يدەولوگياسىز ەشبىر ناتيجەگە جەتۋ مۇمكىن ەمەس. ءاربىر وتانداسىمىز ءوزىنىڭ ەلدىڭ الدىنداعى بورىشىن, جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنىپ, وتانسۇيگىشتىگىن كورسەتە بىلگەن ساتتە عانا الپاۋىت مەملەكەتتەرگە ءوزىمىزدىڭ قابىلەتى جوعارى, باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىن ەل ەكەندىگىمىزدى دالەلدەي الامىز. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پارى – بۇل ناتيجەسى جاعىنان ەلىمىزدە ۇزاق مەرزىمدى, كەشەندى, جۇيەلى, كەڭ كولەمدە ىقپال ەتە­تىن ستراتەگيالىق قۇجات, سون­داي-اق, تۇبەگەيلى قۇرى­لىم­دىق, ينستيتۋتتىق, جۇيەلىك ءوز­گە­رىستەرگە اكەلەتىن رەفورمالار كەشەنى, جاڭ­عىرتۋ جوباسى. وسى جوبا تاريحي ۋاقىت جاعىنان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ رۋحى بيىك حالقى بار ەكەندىگىن, كو­رەگەن باسشىسى بار دامىعان مەملەكەتتەر قاتارىنا ەنە الا­تىن ەل ەكەندىگىن دالەلدەگەنى حاق. حالىقتىق سانانى قالىپ­تاس­تىرىپ, ونى دامىتۋدا تاريحتىڭ اتقاراتىن مىندەتىن ەشبىر قوعام­دىق عىلىم اتقارا المايدى. سايا­سي مانگە يە بولعان «ماڭگىلىك ەل» ۇعى­مى حالىقتى بىرلىككە, زيالى قاۋىمدى توپتاسۋعا, ورتاق ءمۇد­دەگە شاقىراتىن سيمۆولعا اينالعانى بارشامىزعا ءمالىم. ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمىن قالىپتاستىرۋدا جانە ولاردىڭ ينتەللەكتۋالدى الەۋەتىن دامى­تۋدا بۇل اتاۋدىڭ اتقاراتىن قىز­مەتى ۇلكەن. يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتارمەن ۇشتاستىرا وتىرىپ, بولاشاق ماماندار قوعامنىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسى بولىپ ءوسۋى كۇمانسىز. ءار ۇلتتىڭ تاريحىندا ونىڭ بۇكىل بولمىسىن, دامۋ جولىن, تۇپكى ماقساتىن شەشىپ بەرەتىن جانە سونى جۇرەگىنەن وتكىزگەن, سول ادام ايتقان يدەيا قانىنا ءسىڭىپ كەتەتىن تۇلعالار بولادى. ورىستار ونى ۇلت اكەسى – «وتەتس ناتسي» دەيدى, قازاقتار «ۇلت كوسەمى» دەپ اتايدى. ءبىزدىڭ قازاقستاندىق ۇلت كوسەمى ن.ءا.نازارباەۆ دەپ بىلەمىز. ماڭگىلىك ەل ۇلتتىق يدەياسىنىڭ نەگىزگى ءمانى – ماڭگىلىك ماقسات-مۇراتتارىمىز بەن مادەني-رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزعا نەگىزدەلگەن, مەملەكەت قۇرۋشى قازاق حالقى مەن وزگە دە ۇلتتاردىڭ ۇلتتىق يدەيالارىن ءبىر ارناعا توعىستىراتىن يدەولوگيا ارقىلى قالىپتاستىرىلاتىن قازاقتىڭ ۇلتتىق مەملەكەتى. ءماڭ­گىلىك ەل ۇلتتىق يدەياسى دەگەنىمىز – وتكەنىمىزدەن ساباق الا وتىرىپ, بولاشاعىمىزدى باياندى ەتۋ جولىنداعى حاق مۇراتتارىمىز! الەمدى داعدارىس قىسقان ساتتە ەلباسىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا جاڭا ينۆەستيتسيالىق ساياسات سەرپىن بەرۋدە. سونىمەن قاتار, قارجى سەكتورىن تۇراقتاندىرۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى قولعا الۋ, ەڭ باستىسى, ارقايسىمىزدىڭ قولىمىزدان كەلەتىنى ۇلتتىق ۆاليۋ­تاعا – تەڭگەمىزگە دەگەن سەنىم­دى ارتتىرۋ. جالپى, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى تولىعىمەن ورىندالۋى ءبىزدىڭ بەلسەندى پوزيتسيامىزعا بايلانىستى دەپ ويلايمىن, سەبەبى, ەلباسى جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قۇرۋدى ارقاشاندا العا تارتاتىنى بارشامىزعا ءمالىم. ءبىلىم سالاسىندا باستالعان رەفور­مالار ءارى قاراي جالعاسىن تابادى, سوندىقتان دا, دۇرىس وقىپ, ءبىلىم بەرۋ, ياعني, قابىلەتتىلىگى جو­عارى ماماندى دايىنداۋ – ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ دەپ بىلەمىز. مىقتى مەملە^­كەت قۇرۋ, ماڭگىلىك ەل يدەيا­سىن ارقايسىمىزدىڭ سانامىزعا ءسىڭىرىپ وتانسۇيگىشتىكتى دارىپتەۋ, ۇلى دالا برەندىن الەمگە پاش ەتۋ وزىمىزگە بايلانىستى قۇرمەتتى وتانداستار! نۇرعالي ارشابەكوۆ, پاۆلودار مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى.