سۋرەتتەگى پايىم مەن پاراسات

مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلعان شىعارمالار ءوزىمىز عانا ەمەس, وزگە تورتكۇل دۇنيەنى شارلاپ كەلىپ, قازاقتىڭ بەينەلەۋ الەمىنىڭ ەسىگىن قاعىپ, “كىم بار-اۋ؟” دەيتىن تالعامى جوعارى, ورەسى بيىك قاۋىمعا ماساتتانىپ كورسەتەر ءىنجۋ-مارجاننىڭ ساپىندا جۇمەكەڭ, سۋرەتشى جۇماقىن قايرامباەۆتىڭ بۇكىل ەڭبەكتەرى تۇرار ەدى. وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىنان اسا بەرە, دۇنيە ەسىگىن اشىپ, بۇگىن كەمەلىنە كەلىپ, كەسكىندەمە دەيتىن الىپ پەشتىڭ كومەيىنەن اق قۇرىشتاي قۇيىلىپ تۇسكەن, جۇماقىنداي شەبەردىڭ سان­دىعىن اشىپ ءبىر قاراساڭىز – ءتىنى اق الماستاي باعالى, ءدىلى ولشەۋسىز رۋحاني بايلىقتىڭ ۇستىنەن تۇسەسىز. كوسىپ جىبەرسەڭىز, “قۇربان ايت”, “سەي­ىل”, “كيەلى بۇلاق”, “نەمەرە” دەپ تىزىلە كەتەتىن, كىلەڭ مىقتى كارتينالارى سوعان دالەل. وڭى مەن سولى ءبىر, پاليندرومداي, ويى مەن قول شەبەرلىگى وسىناۋ كارتينالارىنا “جان ءبىتىرىپ”, كۇللى كورەرمەننىڭ كوكىرەگىنە جەلگەك كەزبەدەي كەلىپ, مەيمانداي قونىپ, سول كەۋدەنىڭ يەسىندەي تۇراقتاپ قالادى. قاراپ تۇرساڭىز, شىعارمالارىنىڭ اياسى وتە كەڭ. ناتيۋرمورتتان تارتىپ, پەيزاج دەيتىن ەتەنە جانردىڭ قاي-قايسىسىنا كەنەپ كەرىپ, پاليترا اشىپتى. اسىرەسە پورترەت سالاسىندا ءوندىرىپ جازدى. جۇبايى مەن قىزىنىڭ كامەرالىق پورترەتتەرىنەن باستاۋ العان ادام بەينەلەرى ءتۇپسىز تەرەڭگە بەت تۇزەپ, ارىنى كۇشەيە بەرەدى. وسىعان دەيىن جازعان پورترەتتەرىنىڭ ءبىر پاراسى ابىلاي حان وبرازى دەپ بىلەمىن ءوز باسىم. “كەڭەستىك رەاليزمنىڭ” تۇيىق شەڭبەرى اشىلعاننان كەيىن-اق قازاقتىڭ بەينەلەۋ ونەرى ءوزىنىڭ جوعالتقان مۇراسىن ىزدەۋگە ءبىرجولا دەن قويعانى ءمالىم. تاريح قويناۋىنا كەتكەن, بەينەلەۋ-سۋرەت تىلىمەن ايتىلۋعا ءتيىس ايماڭداي تاقىرىپتار انداعايلاپ الدىمىزدان شىققاندا جۇماقىن سۋرەتشى “ابىلاي حان” سەرياسىن جازۋدى مىقتاپ قولعا العان. – حاندارىمىز بەن باتىرلارىمىزدى, جاق­سىلار مەن جايساڭدارىمىزدى, ەل بولىپ بىرىگۋ, حالىق بولىپ تۇتاسۋ جولىندا قانىن دا جانىن دا اياماعان ارىستارىمىزدى ۇلىقتاۋ ءۇردىسى باستالدى. پورترەتتەر سومداۋعا باسپالار بايگە جاريالاپ جاتتى. تاۋەلسىزدىك رۋحىمەن ەكىنشى تىنىسى اشىلعان سۋرەتشىلەر الامانعا كىردى دە كەتتى. مەنىڭ تاڭداعانىم ءابىلمانسۇر وبرازى بولعاندىقتان, ول تۋرالى دەرەك جينادىم. داستانداردى ءسۇزىپ شىعۋعا تۋرا كەلدى. ءسويتىپ, 1944 جىلى گەرمانيادا سالىنعان العاشقى نۇسقاعا توقتادىم. سول پورترەتتەن كەيىن ءبىر قاۋلاپ وسەر ءدان جاتقانىن جۇيكەم سەزدى... نوبايلارىنىڭ ءبارى جينالا كەلىپ, ورتاق وبرازعا اينالدى (كەيىن انترو­پولوگيالىق پورترەتىن قالىپتاستىر­عاندا مەنىكى ءتۇپ قازىعىنان الشاق كەتە قويماپتى). ناتيجەسىندە, باق جانىپ الگى بايگەدەن “مەنىڭ اتىم” كەلدى, العاشقى پلاكاتتىق نۇسقاسى كوپ تارالىممەن حالىقتىڭ قولىنا ءتيدى. “قازاعىم” دەپ, ءوز ەلىنىڭ بولمىسىن دارىپتەي الاتىن سانالى جاننىڭ تورىنە ۇيالماي ءىلىپ قوياتىن سول نۇسقا جانىما جاقىن, – دەيدى سۋرەتشى, توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىن ەسكە الىپ. ەل باسىنا كۇن تۋعان زاۋال شاقتا حالقىن قىرعىننان امان الىپ قالۋدىڭ نەبىر وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن داڭقتى حان پورترەتىنىڭ سودان بەرى قاراي بىرنەشە ۆاريانتتارى دۇنيەگە كەلدى. سۋرەت سالۋ ونەرىنىڭ “سالتاناتتى پورترەت” دەيتىن ايرىقشا جانر ساناتىنا تالاي جاقسى كارتينا قوسىلدى. اقشاڭقان مۇراق كيگىزىپ, اق بوز ات مىنگىزىپ, انشەيىن “سالت اتتى” دەپ تاقىرىپ قويسا دا, الەۋمەت ونىڭ ابىلاي حان ەكەنىن جازباي تانيتىن جاعدايعا جەتتى. سۋرەتشىنىڭ جانىن جاي تاپتىرماعان حان وبرازى جىلدارمەن جىلجي كەلە, كەڭەيىپ, كەمەرىنەن اسىپ, شارىقتاپ, كوپ تۇلعالى, كەس­كىندەمەنىڭ كەمەل تىلىمەن, كومپوزيتسيانىڭ ۇت­قىر شەشىمىمەن جازىلىپ, تاعى ءبىر “ابىلاي حان” دەيتىن الىپ پولوتنوعا ۇلاستى. استانا جۇر­تىنىڭ نازارىنا بيىل ۇسىنىلعىن بۇل كارتينا ءوزىنىڭ راسىندا ۇلكەندىگىمەن ەرەكشەلەندى. ەنى ەكى جارىم, كولدەنەڭى بەس جارىم مەتر بولاتىن الىپ پولوتنو تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ تورىنەن ورىن الىپ, كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى. سىزگە قاراي قاسيەتتى تۇركىستان, احمەت ياساۋي كەسەنەسىنەن تارتقان قالىڭ توپ كەلە جاتار ەدى بۇل كارتينادا. كوپشىلىكتىڭ تاپ ورتاسىندا اق بوزعا مىنگەن ابىلاي حان. وڭكەي ءبىر باس كيىمىمەن كۇن جاسقاعان سالتاناتتى كيىمدى كىسىلەر قاۋمالاعان حاننىڭ ءجۇزى بايسالدىلىق پەن بەكزاتقا, پايىم مەن پاراساتقا تولى. دەر شاعى, زار شاعى! الەۋمەت شامامەن ءۇش توپقا ءبولىنىپ, باياۋ العا باسىپ كەلەدى. كارتينانىڭ وڭ جاعىندا – ءانشى-كۇيشى, كەرنەيشى, سال-سەرىسىمەن ارالاسقان, اۋىرتپالىقتىڭ ءوزىن “كوپپەن بىرگە ۇلى توي” قىلاتىن قالىڭ بۇقارا بولسا كەرەك. سالت اتتىنىڭ سول جاعىن الا حالىقتىڭ داۋلەتتىسى مەن باعلانى, بي مەنەن بەكتەرى كەلەدى. تاپ وسى كىسىلەردىڭ ىشىنەن تولە, قازىبەك, ايتەكەلەردى كورەر ەدىڭىز. “مىنا قاريالار تاپ سولار!” – دەپ, كوكىرەك كوزىڭىز جازباي تاني قويادى. قاپيادان جول تابار ادال ۇلىن ءدال تانىپ, حان كوتەرگەنىنە ەش ءشۇبالارى جوق دانا قارتتار دا بىزگە اقىل تۇنعان كوزدەرىن جاي تاستاپ, ءوتىپ بارادى. ودان ارعى تۇستا اۋىزدىعىمەن الىستىرىپ قازانات مىنگەن, الاش تۋىن كوككە تىرەگەن باتىرلار تۇتاسادى. ءۇش توپتىڭ الدارىندا دا قالقان مەن الداسپان ۇستاعان ساردارلار. كارتينادا تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ اپتاپ ىستىعى سارى, قىزىل سارى بوياۋلارمەن كورىنىس تاۋىپ, اسپاننىڭ كوكشىل رەڭىمەن, كولەڭكەنى قاپقان القارا كوك تۇسپەن شارپىسادى. سويتەدى دە قاراما-قارسى “سۋىق” پەن “ىستىق” تۇستەر ويناپ, “جان بىتەدى”. كەزىندە سۋرەتشى ارىپتەسى قاليوللا احمەتجانوۆ تا: “سۋرەتشى تۋىندىلارى جايىندا ءسوز قوزعاعاندا ونىڭ كوركەمدىك ءتىلىنىڭ ەرەكشەلىگىنە توقتالماي كەتپەۋگە بولمايدى. كەس­­كىندەمە ونەرىنىڭ ءومى­رى – بەينەلەۋ قۇ­را­لى, ء“تىلسىز ءتىل” – ءتۇس­تەر, بوياۋلاردىڭ ءوزارا قاتىناسى. جۇماقىن تۋ­ىن­دىلارىندا تاقى­رىپ­تى بەينەلەۋ اق پەن قا­را, جاسىل مەن قىزىل, كوك پەن قىزعىلت, كۇلگىن مەن سارى سياقتى قارا­ما-قارسى تۇستەردىڭ قاي­شىلىعىنا قۇرىلىپ, جا­­رىق پەن كولەڭكەنىڭ قارسىلاستىعى ارقىلى شە­شىلەدى. بۇل كوركەمدىك ءتىل “ماڭگىلىك”, “جەكپە-جەك”, “اللەگوريا” سي­ياق­تى ەڭبەكتەرىندە ار­پا­لىس پەن شيەلەنىستىڭ سىرتقى بەينەسى, ىشكى دي­ناميكاسى مەن قاي­شى­لىعى كۇشەيىپ, كۇ­رەس­تىڭ اسەرىن تۋدىرادى. بەينەلەۋ ءتىلى تا­قى­رىپ­تىڭ ماعىناسىنا سايكەس كەلىپ, تۇتاستىق قۇراي­­دى”, – دەگەنى بار. ايت­سا ايتقانداي, سول ءادىس ايتىلمىش كارتينادان دا ءوز مىنەزىن جانە تاۋىپ, كورەرمەن كوزىمەن بارىپ ونىڭ باراقات جۇيكەسىنە ۇلاسادى. ءاپ-ساتتە جايىلىپ تۇسەسىز. وسىندايدا ء“اپ, ءبا­رە­كەلدى, كارتينا بولسا, وسىنداي بولسىن!” دەيتىن پىكىردىڭ ايتىلىپ قالارى ءسوزسىز. حاننىڭ تاقىمىنداعى سۇلۋ سايگ ۇلىك, شىركىن, كارتينانىڭ سالتاناتتى قالپىن ۇدەتە ءتۇسىپ, اسەم باسىپ كەلەدى. قازاقتىڭ اسىرىپ ايتاتىن, “باسپا-باس قىزعا بەرمەس” تۇلپار, قولباسشىنىڭ اق, زەرلى شاپانىمەن استاسىپ, تۇتاسىپ كەتكەن. بيپاز قولدى شەبەردەن شىققان ەر-تۇرمان مەن شىلبىر-تىزگىن, ۇزەڭگى, ومىلدىرىك بىتكەن الگى سالتاناتتى كۇشەيتە ءتۇسىپ, يەسىنىڭ كەمار بەلدىگى مەن قولىنا تاققان جۇزىك تامعامەن ىنتىماق تابادى. بۇل دا بولسا سۋرەتشىنىڭ قازاق حالقىنىڭ ەتنوگرافياسىن, عاسىر مولشەرىندەگى قانداي قۇرال-جابدىقپەن تۇتىنعانىن ءدوپ بىلەتىن سۇڭعىلالىعىنان حابار بەرسە كەرەك. سايگ ۇلىك دەمەكشى, سوناۋ ەپوستاردىڭ قوي­ناۋىنداعى جىلقىمەن ءومىرى بىرگە باتىرلاردان تارتىپ, يساتايدىڭ اقتابانعا, كۇنى كەشەگى جۇ­ماتاي جاقىپباەۆتىڭ كەنەجيرەنگە دەگەن ىڭكار­لىگىندەي تەكتى تۇقىمعا ەرەكشە ءبىر ءسۇيىس­پەنشىلىك جۇمەكەڭ بويىندا دا بار. سودان بولار, سۋرەتشى شىعارماشىلىعىندا قامبار اتا بالاسى ءۇيىر-ۇيىرىمەن جۇرگەنى. “تابىن”, “شە­رۋ”, “بەت­پە-بەت”, “اڭساۋ” دەيتىن كارتينالارى ءبىزدىڭ ايت­پا­عى­مىزدى ۇدەتە ءتۇسىپ, قىسقا ءتىلدىڭ جەتكىزە ال­ما­عان تۇسىن, كەم-كەتىگىن تولتىرىپ جىبەرەدى! “حان ءتاڭىرى” پولوتنوسىن ايتىپ جەتكىزۋگە ءبىز سە­كىلدى سۋرەتشىنىڭ شورقاق ءتىلى جەتە قويار ما ەكەن؟!. ...ءوزى دە جاراۋ ءمىنىپ, قازاقتىڭ بەينەلەۋ الەمىندەگى الاڭعا قارعىپ شىعا كەلگەن تۇلپارىنىڭ ساۋىرىنان كۇن دومالاپ: – ء“اي, مۇندايدى مەن دە سالامىن عوي!” – دەپ اكىرەڭدەپ كەلگەندى دەمدە ساباسىنا سالار ادۋىن قۋاتپەن, “ال, ەرىپ كورشى, كانەكي!” – دەپ جايلاپ ايتىپ, شاشاسىنا شاڭ جۇقپاي, تايپالىپ ءبىر جونەلگەندە, كوز قارىقتىرادى. ءيا, كەرەي مەن جانىبەك قۇرعان الىپ مەم­لەكەتى بىرەر عاسىردان سوڭ ەل بولىپ, ءارى قاراي ءومىر ءسۇرۋى سىنعا تۇسكەن شاعىندا, ەلدىڭ بىرلىگى, حالىقتىڭ تۇتاستىعى جولىنا ءومىرىن سارپ ەتكەن ساردار وبرازى – قازاقتىڭ بەينەلەۋ ونە­رىنىڭ عانا ەمەس, حالىقتىڭ قازىناسىنا قوسىلعان سوم دۇنيە. قاشاندا جەتپەيتىن ۋاقىت شىركىننىڭ, جۇ­مە­­كەڭمەن ءبىر ءسات كەزدەستىرىپ قالعان ساراڭ ساتىندە: – سۇندەتكە وتىراتىن “جىگىتتىڭ”, اشاماي قو­نىپ, شاشاق تاعىنىپ, تاي ءمىنىپ, اكەسىمەن ۇزەڭ­گىلەسە الدەبىر ساپارعا اتتانعانى تۋرالى “كيەلى” دەيتىن سۋرەتىڭىز بار. ماعان ەرەكشە ۇناعان كارتينانىڭ ءبىرى وسى. بۇل قازىر قايدا, كىمدە؟– دەيمىن سۋرەتشىدەن. – مۋزەيدەگىلەر “كيەلى” دەپ اۋدارىپتى عوي, بۇل و باستا “ساكرامەنتالدى” دەگەن اتاۋعا كەلەتىن سۋرەت. قازاقشادا بالاماسىن تاپپاعام. ونى اۋدارىپ تا كەرەگى جوق. تاقىرىپ كوكەيىن تەستى مە, كورەرمەن الگى ءسوزدى ءوزى-اق ىزدەپ تاۋىپ الدى. نەسىنە ءبارىن شايناپ اۋزىنا سالامىز. ول اس بولىپ جارىتا ما؟ سۇندەت دەيتىن ءبىزدىڭ بالالىق كەزىمىزدىڭ انىق بولىپ, سانادا تابى قالعان كادرى ىسپەتتى. تاڭەرتەڭنەن كورەتىنىڭ – سىي-سياپات. قورجىنىڭ تاتتىگە, جانقالتاڭ تەڭگەگە تولىپ, ءاي ءبىر شالقيتىن كەزىڭ... كارتيناداعى ايتپاق وي بالاقايدىڭ “مۇ­سىلمان” بولعانىندا ەمەس. باياعى اتاتەگىمىز, يسلام كەلمەستەن بۇرىن-اق قادىرلەپ-قاستەرلەپ وتكەن تازالىق دەيتىن كيەلى نارسەسى جايىنداعى كارتينا. بۇل – ۇمىتا سالۋعا كۇنا, الىپ تاس­تاۋ­عا ەش بولمايتىن, اتا-بابامىزدان ءجىبى ۇزىلمەي, بىرىنەن-بىرىنە بەرىلىپ وتىراتىن ەڭ ءبىر سي­قىر­لى, تاقى­رى­بىنىڭ اياسى وتە كەڭ دۇنيە. قازىر, اس­تانادا, پرە­زيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا, – دەيدى. سۋرەتشى پورترەت جازۋ بارىسىندا قاريالار وبرازىنا ءجيى باردى. “جو­لاۋشى”, “اكە پورترەتى”, “تاريح”, “دانىشپاندار”, “تىلدەسۋ” اتتى شىعارمالارى وسى ءبىر سوزگە دالەل. “قاريالار ازايىپ بارا جاتقان” زاماندا سۋداي توگىلتىپ وسيەت توقي­تىن, بورداي ەگىل­تىپ ايات وقيتىن ناعىز قارتتاردى اڭساپ, سا­عىنىپ بارىپ تۇسىرەدى كەنەبىنىڭ بەتىنە. مۇندايدا كەمەڭگەر دە اقىلدى, ءبىلىمى اسقان ويشىل, داناگوي, بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن ادامداردىڭ بەينەسىن كەز كەلگەن سۋرەتشىنىڭ جۇرەگى داۋالاپ سالا بەرمەيتىنىن قاپەرگە الساق, جۇماقىن قاي­رامباەۆ سالماعى ارتا تۇسەدى. تالىمدىك مانگە يە, ونەگە-ۇلگى, تۋا ءبىتتى اۋليەلەر بەينەسىن جاساپ وتى­رىپ, جۇماقىن سۋرەتشىنىڭ كوكەيىنە سو­لارداي قارتايا الامىز با دەگەن سۇراق كەلەتىندەي. قولدا باردىڭ قادىرىنە جەتە الدىق پا, سولاردىڭ نۇسقاعان جاعىمەن جۇردىك پە؟ ايتپەسە, مايقى بي ايتقان وسيەتتىڭ ناتيجەسى قانە, موڭكە ءبيدىڭ بولجاۋى شە, – دەي مە ەكەن. “مەنىڭ ابايىم” دەيتىن كارتيناسى دا وسى پايىمىمىزدىڭ ءبىر پاراسى. قۇدايدىڭ قازاق پەشەنەسىنە جازعان عۇلاما جانىن سۋرەتشى ءوز كوزىمەن, كوكىرەك كوزىمەن كورىپ, ءوز تەرەڭىنەن تانىپ بارىپ كەنەپ بەتىنە تۇسىرگەن. ماڭدايى كەرە قارىس دانىشپاننىڭ پورترەتى دە راماعا سىيماي, “اقىلماننىڭ تاعدىرى وسىلاي تارشىلىقتا وتەدى” دەيتىن يشارامەن بىتىرگەن. جۇماقىن قايرامباەۆتىڭ تالانتىنان ءبىر عانا دەتالدىڭ سۋرەتشى قاۋىمعا عانا ەمەس, قازاق بالاسى ءۇشىن ماقتانىش بولاتىن ءجونى بار. پەتەربوردىڭ ەرميتاجدا رەمبرانتتىڭ “دانايا” اتتى كارتيناسى ساقتاۋلى. بۇل ءوزى – داقپىرتى الىسقا كەتكەن ساناۋلى دۇنيەلەردىڭ بىرەگەيى. سول كارتينانى جۇمەكەڭ سول تۇستاعى لە­نين­گرادتىڭ رەپين اتىنداعى كەسكىندەمە, ارحي­تەك­ت­ۋ­را جانە ءمۇسىن اكادەمياسىنىڭ جوعارى كۋر­سىندا وقىپ ءجۇرىپ, ايلاپ وتىرىپ كوشىرەدى. جا­زىپ ءبىتىر­گەننەن كەيىن, ءادىل قازىلار تاراپىنان ء“تۇپنۇس­قاعا ەڭ جاقىنداعان كوشىرمە” دەپ تانىلىپ, ءمور سوعىلىپ, اكادەميانىڭ سۋرەت قورىنا تابىس ەتىلىپتى. جۇمەكەڭ وقۋدى ءتامامداپ, ەلگە قايتقان بىرەر جىلدان كەيىن مۋزەيدە تۇرعان جەرىندە تۇپنۇسقا “داناياعا” الدەبىر دەلق ۇلى قوسپا شاشىپ جىبەرىپ, كارتينا ابدەن ءب ۇلىنىپ, توقسان پايىز بوياۋى اعىپ كەتەدى. العاشىندا وڭدەۋشىلەر ابدىراپ, ارتىنشا ەس جيىپ, “دانايانىڭ” كوشىر­مەلەرىن ىزدەي باستايدى. اقىرى ءبارى ءبىر اۋىزدان جۇمەكەڭنىڭ جازعان نۇسقاسىنا توقتاپ, سوعان قاراپ وتىرىپ تۇپنۇسقانى قالپىنا كەلتىرىپتى! انە, تاس جارعان قازاق تالانتىنىڭ ءبىر پاراسى! ەندى ءبىر ءسات, جۇمەكەڭنىڭ شىعارماشى­لى­عى­نان وزگە قانداي بەل-بەلەسى بار ەدى دەپ ءتوڭى­رە­گى­ڭە قاراساڭىز – تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىنداعى كور­كەم-ونەر اكادەمياسىندا وتىز جىلداي سا­باق بەرگەن ۇستازدىق قىزمەتى تۇسەدى نازارىڭىزعا. قايرامباەۆتىڭ الدىنان دوسبول قاسىموۆتاي, تالعات تىلەۋجانوۆ, مەيىرجان نۇرعوجين, ءومىر­بەك جۇبانيازوۆتاي قازاقتىڭ بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تارلاندارىنىڭ وتكەنىنە كۋا بولاسىز. “كۇل­تە­گىن”, “وتىرار شايقاسى”, “كەنەسارى حان”, “ۇش­اق-ۇشاق” اتتى مىقتى كارتينالاردى ءدۇ­نيەگە اكەلگەن وسىناۋ حاس شەبەرلەر ءوز كا­سىپقوي پاليتراسىن جۇمەكەڭنىڭ الدىندا اشقان ەدى. بو­لاشاقتا ۇستازدان شاكىرت وزىپ جاتسا تەك ءسۇيىنىش. – باسە, قايرامباەۆتان وقىعاندار وسىلاي بولسا كەرەك-ءتى! – دەرسىز سۇيىنە. ءبىز وتكەن جازبالارىمىزدىڭ بىرىندە: “بۇل كىسىنىڭ جۇرت الدىنا شىعىپ العان ماراپاتى دا جوقتىڭ قاسى. انشەيىندە كۇمپىلدەپ, كەيدە بوسقا سوعىلىپ جاتاتىن داڭقتىڭ دا شىڭداۋىلى قايرامباەۆقا كەلگەندە ارەدىك, ءۇنسىز”, – دە­گەنبىز. ەندى, بۇگىن سول داڭق مىرزانىڭ سىنالار شاعى تۋعان سەكىلدى. يمەنبەي بارىپ يەسىن تاباتىن ءسات كەلدى, اقسارباس! جەڭىس كاكەن ۇلى, مادەنيەت قايراتكەرى, سۋرەتشى.