قازاق مەنىڭ ءوز جۇرتىم

“ەر جىگىتتىڭ ءۇش جۇرتى بولادى” دەگەن ەكەن اتام قازاق. ءبىرىنشىسى – ءوز جۇرتىم, اتا جۇرتىم. ەكىنشىسى – انا جۇرتى, ناعاشى جۇرتىم. ءۇشىنشىسى – ايەلىمنىڭ جۇرتى, قايىن جۇرتىم. مەنىڭ انام – قازاق قىزى. “سۇيەمىن تۋعان ءتىلىم – انام ءتىلىن, بەسىكتە جاتقانىمدا بەرگەن ءبىلىم”, دەپ سول انام ءوزى ۇستاز بولعاندىقتان, باستاۋىش سىنىپتان باستاپ قازاق تىلىندە وقىتىپ ەدى. سوندىقتان اكەم جۇمامۇرات قاراقالپاق بولعانىمەن, ونىڭ ۇلى – مەن قازاق مەكتەبىن ءبىتىرىپ, تاشكەنتتىڭ ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ, سوندا الماتىنىڭ جىگىتىمەن بەس جىل دوس بولىپ, بىرگە ءجۇرىپ, قازاق قىزىنا ۇيلەنگەن بولاتىنمىن. قازىرگى ۋاقىتتا تاعدىردىڭ جازۋىمەن, زاماننىڭ وزۋىمەن ءارى ناعاشى جۇرتىم, ءارى قايىن جۇرتىم, ءارى ءتۇبى بىرگە تۋىسىم سانالاتىن قازاق ەلىنە كەلىپ, ورالمان رەتىندە قونىستانعان جايىم بار. انامنىڭ دا ءبىر كەزدەگى ارمانىنا وراي, كوڭىلىندە جۇرگەن قىزىنا ۇيلەنىپ, ەندى بىرتە-بىرتە ءوزىم دە ناعىز قازاققا اينالىپ بارا جاتقان سەكىلدىمىن. ءتۇرىم دە, ءتىلىم دە, ءدىلىم دە قازاق. ءيا, قازاق پەن قاراقالپاق ءبىر بايتە­رەكتىڭ بۇتاعىنداي حالىقپىز. قۋانىشىمىز دا, قايعىمىز دا ورتاق بولعان. كادىمگى شوقان ءۋاليحانوۆ “ساحارا بۇلب ۇلى” دەپ اتاعان قاراقالپاقپىز. ابايدى جاتقا بىلەتىن وسى حالىقتى الماتىنىڭ ءتوڭى­رەگىندە انشەيىن “قالپاق” دەي سالادى ەكەن. ايتكەن­­مەن, وعان رەنجىپ جاتقان مەن جوق. سەبەبى, ءوزىم جاي عانا “قالپاق” بولسام, “مەندە قانداي سالماق بولسىن, تۇراقتاي الماي تەگىستىككە, كەلدىم عوي, مىنە, ەگىستىككە”. ەندى قونا­رىمدى ساي ءبىلىپ, ۇشارىمدى جەل ءبىلىپ “قالپاق” بولىپ ءجۇرمىن. مەن جەڭىلدىم ناعاشىلاردان! انام قازاق بولعان سوڭ, ودان سوڭ ايەلىم قازاق بولعان سوڭ, مەنىڭ دە قازاق­تى­عىم باسىم بولىپ شىعىپ جاتىر. ءسويتىپ, قازاقتىڭ ۇپايى تۇگەندەلىپ تۇر. وسى كۇنى: “جەلكە نەگە اس بولمايدى – جالى بولسا, جيەن نەگە ەل بولمايدى – مالى بولسا”, دەگەن ماقالدى ءجيى ايتاتىن بولدىم. مالىم جوق بولسا دا, قۇدايعا شۇكىر دەيمىن, ەندى مەنىڭ قازاق ەلىم بار, جەتىسۋ جەرىم بار. وسىندا تىك كوتەرىلە كوشىپ كەلگەننەن بەرگى جىلداردا قيىندىق تا كورمەدىك دەپ ايتا المايمىز. ماي شاممەن وتىرعان, ءتۇڭىلىپ تورىققان, اشقۇرساق جۇرگەن كۇندەر دە بولماي قالعان جوق. كەيبىر شەنەۋنىكتەر دە ماشاقاتتى مولايتىپ, اندا-مۇندا سۇيرەپ ءبىراز ساندالتتى. بىراق, ءۇمىتىمىز ۇزىلمەدى. جاعدايىمىز جاقسارىپ كەلەدى. تاياۋدا زاڭدى تۇردە كۆوتامىزدى الدىق, سوعان جەلكەمىز كۇدىرەيىپ شىعا كەلدى. اماندىق بولسا, الداعى ۋاقىتتا ءىسىمىز وڭعارىلار دەيمىن. قازاقستاننىڭ ازاماتى اتانعان سوڭ ەكى بىردەي ماماندىعىم بار ماعان تۇراقتى جۇمىس تا تابىلار دەگەن سەنىمىم كۇشەيە ءتۇستى. ەلباسىنىڭ جولداۋىن دا ەجىكتەپ وقىدىم. جولداۋ دا سەنىمىمدى ودان ءارى بەكىتتى. اتا-جۇرتىم – قازاق ەلىنىڭ مەن دە ءبىر تىلەكشىسى, تىلەكشىسى عانا ەمەس, تىرەگى دە بولماقپىن. انام مەنى قازاق قىلسا, مەن ەندى سول انامنىڭ اماناتىن ورىنداعانداي, ۇلىم مەن قىزىمدى قازاق قىلىپ, قازاقشا وقىتىپ جاتىرمىن. قۋانىش قالقىپ ۇشقان قاۋىرسىنداي, قايعى-مۇڭ قاپتاعان نۋ سامىرسىنداي. قايعى دا, قۋانىش تا ءبىر وزىڭنەن, سەن ءوزىڭ قانداي بولساڭ ءومىر سونداي, – دەگەندەي, جاڭادان تاپقان ءوز جۇرتىمدا, قازاق ەلىمدە ءوزىمنىڭ, جارىمنىڭ, بالالارىمنىڭ, وتباسى اۋلەتىمنىڭ باقىتىن, ىرىس-بەرەكەسىن ءوز قولىممەن سومداماقپىن. قۋانىش ساپارنيازوۆ, ورالمان. الماتى وبلىسى, قاراساي اۋدانى, تۇرار اۋىلى.