“توعىزىنشى تىلەك تىلەڭىز!”

بيىلعى جىلى, بارىمىزگە بەلگىلى, قازاقستانعا تاعى دا ءبىر ۇلكەن مىندەت جۇكتەلدى. شىنىن ايتقاندا, بۇل دا ەلباسىمىزدىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. 2010 جىلى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى 56 ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان بەدەلدى حالىق­ارا­لىق ۇيىم – ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋدە. مۇنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە كورسەتىلىپ وتىرعان زور قۇرمەت پەن سەنىم ەكەنىن ارقاي­سىمىز تەرەڭ تۇسىنۋگە مىندەتتىمىز. الەمدىك قوعامداستىقتىڭ بولا­شاق­قا بەت تۇزەگەن ۇلى كوشى ءححى عا­سىردىڭ ونىنشى جىلىنا دا قادام باستى. وسى كوشتىڭ قۇرامىندا ءوز الدىنا دەربەس جەكە كەرۋەن رەتىندە قازاق ەلى – قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسى دا بار. قانشاما قيىندىقتار, قان­شاما كەدەرگىلەر, “تار جول, تايعاق كەشۋلەر” كەزدەسسە دە, ءبىزدىڭ ۇلى كوشىمىز العان بەتتەن تايماي, سەنىمدى تۇردە جارقىن كەلەشەگىنە كەلە جاتىر. الەم سان الۋان رەڭككە تولى. قاي تۇسقا قاراساڭ دا ايتەۋىر ءبىر قاراما-قايشىلىقتارعا كوزىڭ تۇسەدى. ءبىر ەلدە توڭكەرىس بولىپ جات­سا, ەندى ءبىر ەلدە قيان-كەسكى قىر­عىن­نىڭ كەسىرىنەن قاراپايىم حالىق قان­عا بويالۋدا. ەندى ءبىر ەل اشتىق قۇر­ساۋىنىڭ سالدارىنان بوسىپ كەتكەن حال­قىنىڭ باسىن بىرىكتىرە الماي الەك. وسىنداي قيعاشتىقتاردىڭ بارىنەن قازاق ەلى  ءدىن امان. وسىنىڭ ءبارى ەل پرەزي­دەنتى بەلگىلەگەن حالىقتار دوستىعى مەن بىرلىگى ساياساتىنىڭ    ارقاسى دەپ ويلايمىن. قاي كەزدە دە ەلىمدى قالاي العا باستايمىن دەگەن ەلباسىنىڭ باستى ويىن مىنا سوزىنەن انىق بايقاۋعا بولادى. ن.نازار­باەۆتىڭ: ء“وزىم ءۇشىن ەمەس, ەلىم ءۇشىن تولعانامىن: ءبىر باسىما كەرەكتى قاي كۇندە دە تابارمىن. حالقىما كەرەكتى قالاي تابامىن, قايدان تابامىن دەپ قام جەپ ءجۇرۋ تەك قانا مەنىڭ ەمەس, ءار ازاماتتىڭ ءىسى مەن جادىندا بولۋى قاجەت”, دەگەنى حالىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن الدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا  ن.نازارباەۆپەن بىرنەشە مارتە جۇزدەسكەن امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دجەيمس بەيكەر الماتىعا كەلگەن ساپارىندا قازاقستان پرە­زي­دەن­تىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋى ءجو­نىندە ءوز مەمۋارىندا بىلاي دەپ  جازادى: “مەنىڭ نازار­باەۆ­پەن سۇحبات بارى­سىن­دا وتكىزگەن ءۇش ساعاتىم بۇعان دە­يىن بولعان جۇزدەسۋلەرىمنىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر ەرەكشە ەستە قالعانى بولدى. ول سۇحباتتاسۋشىسىنا ۇلكەن اسەر قال­دىرا بىلەتىن كوشباسشى”, دەي كە­لىپ, ەلدى باسقارۋداعى, وزگە ەلدەرمەن ىن­تىماقتاستىق ورناتۋ­داعى ۇستا­نىمدارىنا سونشاما تاڭدانىس بىلدىرگەنىن جاسىرمادى. باسشىلىق تىزگىندەگى ءتاجىري­بەنىڭ مولدىعى مەن تاۋەلسىز ەلىنە دەگەن وراسان سۇيىسپەنشىلىك ن.نازار­باەۆ­تىڭ بويىندا العاشقى ساتتەردەن-اق با­تىل قادامدار جاساۋعا دەگەن قۇ­ل­شىنىس قالىپ­تاستىردى. تاپ سول ۋاقىتتا دۇنيە ءسات سايىن ءوز­گە­رىستەرگە تولى بولدى عوي. ءتۇرتىپ قال­ساڭ قۇلاعالى تۇرعان قيراندىداي كۇيگە تۇسكەن وداق ءبىر-اق كۇندە سو­عىس­سىز قاۋساپ ءتۇستى. ەندى وسى ءۇيىن­دىنىڭ ءبىر بۇيىرىنەن ءزاۋلىم ساراي تۇر­عىزۋ ايتارعا وڭاي شىعار, ءىس جۇزىندە قيامەت-قا­يىمنىڭ ناعىز ءوزى بولاتۇعىن. بۇل تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى “عاسىرلار توعىسىندا” اتتى كىتابىندا بىلاي دەيدى: ء“بىز بىرنەشە پروبلەمانى شەشۋگە ءتيىس بولدىق. بىرىنشىدەن, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ شىن ءما­نىن­دە قانداي مەملەكەت ەكەنىن كورسەتۋ كەرەك ەدى. ەكىنشىدەن, قازاق­ستان­نىڭ حالىقارالىق تۇرعىدا تا­نىلۋىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن, تەرريتوريالىق تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك بولدى. ۇشىنشىدەن, دۇنيەجۇزىلىك شارۋا­شىلىق-ەكونوميكالىق بايلا­نىستارعا قوسىلۋ كەرەك ەدى”. مىنە, ءدال وسىنداي الماعايىپ تۇستا ءبىزدىڭ ەلباسىمىز ءوزى ايتقان ءۇش باعىتتا دا ەش جاڭىلعان جوق. ءتيىستى ۋاقىتتا ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداي ءبىلدى. قيىندىقتار مەن قارسىلىق­تاردى ەش شيەلەنىسسىز ەڭسەرە ءبىلدى. اسپاننان تۇسكەندەي كورىنگەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى تول­قىندى كۇندەرىندە سان الۋان پىكىر­لەردىڭ ءبىر ارناعا توعىسا قويماعانى دا راس. الدىمىزدا سان تاراۋ سوقپاقتار مەن سۇرلەۋلەر بار ەدى. قاي جولدى تاڭداۋ كەرەك؟ بۇل تۇستا دا ەلباسىمىز ءوزىنىڭ سارابدال سايا­ساتى مەن تەرەڭ وي, سالقىن اقىلىنا جۇگىندى. سول تۇستا جو­عارعى كەڭەستىڭ تاراتىلۋى جى­عىلعان ۇستىنە جۇدىرىق بول­عان­داي ەدى. ەلباسى تىعىرىققا تىرەلگەن جوق. جوعارعى كەڭەس تاراتىلا سالا ەل باعىتىن بەلگىلەيتىن سان ءجۇز­دەگەن زاڭ كۇشى بار پرەزيدەنت جار­لىقتارى جاريالاندى. اركىم ءار جاققا تارتقان داۋرىقپامەن ءبىر كۇندە ءبىر زاڭ قا­بىلداي الماعان سول جوعارعى كەڭەس سول كەزدەرى ەل تاعدىرىن شەشە الار ەدى دەگەنگە ءوز باسىم سەنبەيمىن. ءدال سول تۇستا تاۋەلسىز قازاقستان ۇلكەن جول­اي­رىقتا تۇرعان بولاتىن. ەسىمىزگە ءتۇ­سىرىپ كورەيىكشى. “گرۋزيا تەك گرۋ­زين­دەر ءۇشىن” دەپ ايگىلى گام­ساحۋرديا ۇرانداتقان سوڭ نە بولدى؟ وڭتۇستىك وسەتياسى بار, ابحازياسى بار, ادجا­ريا­سى بار – قانشاما پروبلەمالار قۇمىرادان بوساتىل­عان جىنداي بولىپ, وزىنەن-ءوزى شىعا كەلدى. مولدوۆاداعى پريدنەستروۆە شيەلەنىسى, مىنا يەك استىندا تۇر­عان شاعىن تاجىكستانداعى جاعداي, پرەزيدەنتتىك تاققا تالاسقان ازامات سوعىسىندا ميلليونعا جۋىق تاجىك ءوز ەلىنەن تىسقارى جەرلەرگە بوسىپ كەتتى. وسىعان ۇقساس سەپا­را­تيس­تىك قوزعالىستار بۇرىنعى وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ قاي-قايسىسىندا دا ورىن الدى. ءتىپتى مىنا ىرگە­مىزدەگى قىرعىز ەلىندەگى جاعدايدىڭ ءوزىن قاراڭىز. پرەزيدەنتتىك بيلىك جۇيەسىن ۋى­سىندا نىق ۇستاعان ءبىزدىڭ ەل­باسىمىز قازاقستاندا ساياسي تۇراق­تى­لىقتى ساقتاۋعا قول جەتكىزە الدى. ءدال وسى تۇستاعى قالىپتاسقان كۇردەلى الەۋمەتتىك-ساياسي احۋال مەن ەلدەگى ساياسي جاعدايلار تۋرالى پرەزي­دەن­تىمىز ءوزىنىڭ “ادىلەتتىڭ اق جولى” دەپ اتالاتىن كىتابىندا جان-جاقتى ءارى قىزعىلىقتى بايانداعانى كوپ­شى­لىككە بەلگىلى شىعار دەپ ويلايمىن. فرانتسيالىق عالىم الەكس موس­كو­ۆيچ وسىدان ون بەس جىل ۋاقىت بۇ­رىن بىلاي دەپ پىكىر بىلدىرگەن ەكەن. ول: “ن.نازارباەۆتاي باسشىنى قا­زاق حالقىنا تاعدىردىڭ تارتقان تاماشا سىيى رەتىندە قابىلداۋ كەرەك. بۇ­رىنعى وداقتىڭ باسقا پرە­­زي­دەنت­تەرىنە قاراعاندا, قا­زاقستاننىڭ ايى وڭىنان تۋعان. ويتكەنى, بۇل باسشى ادامگەرشىلىگى ۇشان-تەڭىز كىسى بو­لۋ­مەن قاتار, شىن مانىندەگى مەملەكەت قاي­راتكەرىنە قاجەت: كەڭىنەن وي­لايتىن تەرەڭ اقىل, باۋراپ الار بىرە­گەي دارىن, ءىس-قيمىلعا بەيىم قابىلەت سياقتى ءۇش قاسيەتتىڭ ۇشەۋى دە ءبىر بويىنان تۇگەل تابىلاتىن جان”, دەدى. شەتەلدىك عالىم ءبىزدىڭ پرەزي­دەن­تىمىزدىڭ بىرەگەي, قالىپتاسقان تۇلعا ەكەنىن تاپ باسىپ تانىپ وتىرعانىن قالاي مويىنداماسقا! جانە ەلىمىز سان ءتۇرلى وتكەلدەردەن ءساتتى وتكەن بۇگىنگى كۇنى ەمەس, وسىدان ون بەس جىل بۇرىن ايتىلعان پىكىردىڭ قۇندىلىعى ءالى دە سول قالپىندا. ەلباسىمىزدىڭ استانانى اقمو­لا­عا كوشىرۋ تۋرالى ويىن ءىس جۇزىنە اسىرىپ, ەۋرازيا تورىندە كەلبەتى كۇن نۇرىنداي جاڭا قالا تۇرعىزۋى تەڭدەسسىز ەرلىك رەتىندە باعالاندى. شى­نىندا دا اۋەلگىدە شەنەۋ­نىكتەردىڭ ءبارىنىڭ دە قوبالجىعانى, جۇرەك­سىنگەنى, ءتىپتى كەيبىرەۋلەرىنىڭ ىشتەي قارسى بولعاندارى اقيقات قوي, شىن مانىندە “كوز – قورقاق, قول – بات­ىر” ەكەنىن, ەلباسىمىز ءىس جۇزىندە تاما­شا دالەلدەپ شىقتى. پرەزي­دەن­تىمىزدىڭ استانا تۋرالى, كوشۋ ۇدەرىستەرى تۋرالى جازعان “ەۋرازيا ءجۇ­رەگىندە” كىتابىن اسقان قىزىعۋ­شىلىقپەن وقىپ شىق­قان­دار­دىڭ ءبىرىمىن. سول كىتاپتا مى­نانداي ءبىر جولدار بار: ء“يا, سۋىق. بوران دا بول­ماي تۇرمايدى. بىراق كوشىپ كەلۋ ءبىزدى تەك ايازعا شىنىعۋعا جۇمىل­دىرىپ قانا قويعان جوق, كوشىپ كەلۋ شەنەۋنىكتەردىڭ كوپ­شىلىگىن الدەقايدا جاۋاپتى بولۋعا جۇمىلدىردى. ولاردى مەملەكەتتىك باسقارۋ ماسە­لە­لەرىنە الدەقايدا جاۋاپتى قاراۋعا يتەرمەلەدى. تۋرا سولاي”. الىپ-قو­سا­رى جوق ناقتى اقيقات, مىنە, وسى ەمەس پە؟! استا­نا­نىڭ ايازى بار­لى­عىمىزدى دا ويات­قانى, بارلىعىمىزدى دا شيرات­قانى, ءسويتىپ, جاۋاپتى ىستەر­گە جۇ­دىرىقتاي جۇمىلدىرعانى راس قوي. وسىندايدا ويعا كومەكەي جىراۋ اتانعان ايگىلى بۇقار جىراۋ بابا­مىز­دىڭ مىنا ءبىر جىر جولدارى ورالادى: باعانالى وردا, باستى وردا, بايسال وردا قونعان جۇرت. مامىراسىپ ەل بولىپ, بايسالدى جايلاۋ تابىلدى, كولدەي قامقا توسەنىپ, كورىكتى حانىم تۇسكەن جۇرت. ءيا, بۇگىن باعانالى وردا, باستى وردامىز – ارايلى استانا قالاسى سارى­ارقانىڭ تورىندە كۇن سايىن جاڭارىپ, ساعات سايىن قۇلپىرىپ, جاسارىپ, جايناپ ءوسىپ كەلەدى. بۇل – ەلباسىنىڭ دا, ەلدىڭ دە قۋانىشى. استانامىزعا قاراپ اسقاق ويىمىزدى, بايتە­رەگىمىزگە قاراپ بايتاق ماق­س­ا­تى­مىزدى تۇزەسەك, بۇل دا نۇرەكەڭنىڭ ارقاسى. ۇلى كوشتىڭ العاشقى لەگىن باستاپ پرەزيدەنتىمىزدىڭ الماتىدان اقمولاعا اتتانعانى كۇنى بۇگىنگە دەيىن كوز الدىمدا. الماتى اۋە­جا­يىنا ەلباسىن شىعارىپ سالۋعا بۇرىنعى استاناداعى يگى جاقسى­لار­دىڭ باسىم كوپشىلىگى جينالدى. مەكەمە, كا­سىپورىن باسشىلارى, اۋدان اكىمدەرى, بەلگىلى قالام يەلەرى – ءبارى وسىندا. – قۇرمەتتى وتانداستارىم, قادىرلى جەرلەستەرىم! – دەپ پرە­زيدەنت ءوز ءسوزىن تەبىرەنىپ باستادى. – مەن دە ءوز­دەرىڭىز سياقتى مىنا كەلبەتىن كۇن سۇيگەن جەتىسۋدىڭ تۇلەگىمىن. ارينە, مەنىڭ وسى ارە­كەتىمە كەي ازامات­تار­دىڭ تاڭىرقاي ءارى توسىرقاي قاراپ وتىرعانىن ءتۇ­سىنەمىن. سىزدەر دە مەنى ءتۇ­سىنىڭىزدەر. الماتىدان اۋا كو­شەتىندەي مەنىڭ وتىرعان جەرىمنەن سۋ شىق­قان جوق. بىراق تاۋەلسىز ەلى­مىزدىڭ, ەگەمەن قازاقستان رەس­پۋبل­ي­كا­سىنىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن وسى قا­دامعا بارۋعا تۋرا كەلدى. بۇل ءبىزدىڭ ىشكى ۇلكەن ستراتەگيالىق ارەكەتىمىز ەكەنىن ەل-جۇرت دۇرىس ۇعىنادى دەپ ويلايمىن. پرەزيدەنت بۇدان ءارى استانانى كوشىرۋ تۋرالى ويلارىن تارقاتا ايتىپ, تۇبىندە ءوزىنىڭ وسى شەشىمىنىڭ اسا زور تاريحي ءمان-ماڭىزعا يە بولارىنا, قازىر سولقىلداق ساياسات ۇستانىپ جۇرگەندەردىڭ ەرتەڭ وسى توقتامعا ريزا بولارىنا سەنەتىنىن ءبىلدىردى. ەندى ءبىر ساتتە, كوپشىلىك باي­قادى ما, بايقامادى ما ءبىل­مەي­مىن, نۇرەكەڭنىڭ داۋىسىنا الدەبىر ءدىرىل ەنگەندەي بولدى. ءسوزىن اياقتاي كەلە ەلباسى نازارىن ءانشى نۇرلان ونەربايعا اۋداردى دا: “نۇرلان, كانە, “اۋىلىم” ءانىن شىرقاشى”, – دەپ ءوتىندى. جەڭىل قالىقتاعان ءاننىڭ اۋەنىنە تەبىرەنىپ ءبىراز تۇردى دا, تەز بۇرىلىپ, تراپقا كوتەرىلۋگە بەت الدى. پرەزيدەنت تە ەت پەن سۇيەكتەن جارال­عان ادام ەمەس پە, شىعارىپ سالىپ تۇرعان قاۋىمعا, ءسال بوساڭسىعان سەزىمىن بىلدىرگىسى كەلمەگەن شىعار دەپ ويلادىم. قوشتاسۋدىڭ وسى ءبىر ءساتى اسەر ەتتى مە, مەنىڭ دە جۇرەك تۇسىم ءبىر شىم ەتە قالدى. قالاي كۇرسىنىپ جىبەر­گە­نىمدى ءوزىم دە اڭعارمادىم-اۋ دەيمىن. بيىلعى جىلى, بارىمىزگە بەلگىلى, قازاقستانعا تاعى دا ءبىر ۇلكەن مىندەت جۇكتەلدى. شىنىن ايتقاندا, بۇل دا ەلباسىمىزدىڭ كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. 2010 جىلى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى 56 ەلدىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان بەدەلدى حالىق­ارا­لىق ۇيىم – ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋدە. مۇنىڭ ءبىزدىڭ ەلگە كورسەتىلىپ وتىرعان زور قۇرمەت پەن سەنىم ەكەنىن ارقاي­سىمىز تەرەڭ تۇسىنۋگە مىندەتتىمىز. كوپشىلىككە بەلگىلى, جىل باسىندا پرە­زي­دەنتىمىز نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­تىڭ “يزۆەستيا” گازەتىندە ماقالاسى جا­ر­يالاندى. وسى ماقالاسىندا ەل­باسى: “ەگەمەن مەملەكەتتىڭ باسشىسى رەتىندە مەن قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىن جاي سترا­تەگيالىق ۇلتتىق جوبا جانە ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلى وسكەن­دىگىنىڭ دالەلى دەپ قانا ەمەس, سونى­مەن بىرگە ۇيىمعا جاڭا تىنىس, جاڭا سەرپىن بەرۋدىڭ مۇمكىندىگى دەپ باعالايمىن”, – دەدى. ياعني, قازاق ەلى اسا بەدەلدى ۇيىمعا توراعالىق ەتۋ ارقىلى بەدەل عانا جيناپ وتىرعان جوق, دۇنيە­جۇزىلىك وركەنيەتتىڭ دامۋىنا جاڭا تىنىس بەرۋگە تال­پى­نىس جاساۋدا. مۇنىڭ ايقىن ايعاعى جانە ەلىمىز بەن ەلباسىعا دەگەن زور قۇرمەتتىڭ كورىنىسى كۇنى كەشە عانا 56 ەلدەن كەلگەن مينيسترلەر مەن مارتەبەلى وكىلدەردىڭ بيىلعى جىلى استانادا ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى قازاقستان ۇسىنىسىن تۇگەلدەي قولداۋى بولدى. قازاقستان الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ ىقپا­لى­نان امان-ەسەن شىعىپ كەلەدى. ەلدە ەكو­نوميكالىق تۇراقتىلىق ورناتۋ جو­لىندا نەگىزگى ءىس-شارالار جۇزەگە اس­تى. جەڭىستىڭ ءبارى بىرلىكپەن كەلە­تىنىن بىلەتىن ن.نازارباەۆ تۋعان حال­قىنا: “تاريحتىڭ بارلىق كەزەڭىن­دە داۋدان دا, جاۋدان دا قازاق ۇتىلسا, تەك بىرلىك پەن تاتۋلىقتىڭ ازدىعىنان ۇتىل­دى”, دەگەن وي تاستايدى. ءبىزدىڭ قول جەت­كىزگەن بارلىق تابىسى­مىزدىڭ ن­ەگىزى – بىرلىك پەن ىنتىماق. الداعى ۋا­قىتتا دا ەلگە كەرەگى وسى – بىرلىك. ەلبا­سى دا ءاربىر سويلەگەن سايىن ءبىر­لىگى جاراسقان ەلدىڭ ايى وڭىنان تۋا­تى­­نىن, ءىسى العا باساتىنىن ايتىپ كەلەدى. بيىل قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنا ساپارى بارىسىندا بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋن بىلاي دەدى: “قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وسىناۋ سىناق الاڭىن جاۋىپ قانا قويماي, تۇتاس وڭىردە يادرولىق قارۋدان ادا ايماق قۇرعا­نى­نا زور قولداۋىمدى بىلدىرەمىن. ونىڭ بۇل قادامى ءبىزدىڭ يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ ءىسىمىزدىڭ ەڭ بەرىك ىرگەتاسى ىسپەتتى. بارلىق ەلدەردىڭ باسشىلارى نۇرسۇلتان نازارباەۆتان ۇلگى الىپ, ونىڭ جولىمەن ءجۇرۋى ءتيىس. مەن بۇۇ-نىڭ باس حاتشىسى رەتىندە يادرولىق سىناق الاڭىنىڭ قاق جۇرەگىندە تۇرىپ, بارلىق الەم ەلدەرىن قازاق­ستان­نان ۇلگى الۋعا شاقىرامىن”. بۇۇ باس حاتشى­سىنىڭ بۇل ايتقانى بۇكىل الەم ەلدەرى باسشىلارىنىڭ قۇلاعىنا جەتكەنى ايدان انىق. ۇستىمىزدەگى جىلى ءساۋىردىڭ 12-13-ءى كۇن­دەرى ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھان­دىق ءسامميتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوز سويلەدى. ەلباسى يادرولىق سىناقتاردىڭ سوراقى سۇمدىعىن بارىنشا كورىپ بىلگەن, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاپقان جانە الەمدەگى ءتورتىنشى زىمىراندىق-يادرولىق الەۋەتتەن ءوز ەركىمەن باس تارتقان قازاقستان ماگاتە-مەن تىعىز ىنتىماقتاس­تىقتا يادرولىق قاتەردى تاراتپاۋ جانە ازايتۋدىڭ جاھاندىق ۇدەرىسىنىڭ تاباندى جاقتاۋشىسى ەكەنىن ايتتى. ء“بىز جاڭا يادرولىق قارۋسىز ايماقتار قالىپتاس­تىرۋدى, سونىڭ ىشىندە تاياۋ شىعىستا قالىپتاس­تىرۋدى جاقتايمىز. ورتالىق ازيا ايماعى اياسىندا قازاقستان يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, يادرولىق ماتەريال­داردىڭ تارا­لۋىنا جول بەرمەۋ جانە يادرولىق لاڭ­كەستىكپەن كۇرەس جونىندە وڭىرلىك ءىس-قيمىل جوسپارىن ازىرلەۋگە باستاماشى بولدى. وسى تاجىريبەنى الەمنىڭ باسقا وڭىرلەرىنە دە تاراتۋ ورىندى بولار ەدى”, – دەدى ن.نازارباەۆ. پرەزي­دەن­تىمىز وسى القالى باسقوسۋدا دۇنيە جۇزىنە اتوم قارۋىنان باس تارتۋ جونىندەگى ءوز ۇندەۋىن جاريا ەتتى. كۇنى كەشەگى تاريحقا كوز سالساق, ۇلى بۇقار جىراۋ ولە-ولگەنشە حان ابىلايدىڭ تىلەۋىن تىلەۋمەن وتكەنىن كورەمىز. بىردە كەمشىلىگىن بەتىنە باسسا, بىردە اسقاقتاتا مەرەيىن ۇستەم ەتەدى. سونىڭ ءبارى حاننىڭ ەمەس, ەلدىڭ ەرتەڭىن ويلاۋدان تۋعان مۇددە. سول بۇقار بابامىز “تىلەك” اتتى تول­عاۋىندا بىلاي دەپ كوسىلەدى: توعىزىنشى تىلەك تىلەڭىز, تورەڭىز تاقتان تايماسقا, توقسانداعى قارت باباڭ توپقا جاياۋ بارماسقا! دانىشپان بابا الىستى كوزدەپ, تورەسىنىڭ تاقتان تايماۋىن تىلەيدى. ءدال بۇگىنگى الماعايىپ كەزەڭدە قازاقستاندىقتاردىڭ دا بىردەن-ءبىر تىلەگى الەم تانىعان ەلباسىمىزدىڭ ەل تىزگىنىن ءوز قولىندا ۇستاي بەرۋى بولسا كەرەك. تۇراربەك اسانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى.