مۇقاعالي جارىق دۇنيەنىڭ ديدارىمەن قوشتاساردان ءبىر جارىم اي بۇرىن, ياعني 1976 جىلدىڭ 14 اقپانىنداعى كۇندەلىگىنە: «مەنى ءوز ولەڭىمنەن ءبولىپ قاراماۋلارىڭىزدى وتىنەم. ەستەرىڭدە بولسىن, مەنىڭ جەكە ولەڭىم وزىنشە ەشتەڭە قۇرامايدى. بىرىكتىرىپ قاراعاندا, ول پوەما ىسپەتتى ءبىرتۇتاس. باسى جانە اياعى بار» دەپ جازىپ قالدىرىپتى. ياعني شايىر تۋىندىلارىن باستان-اياق بىرىكتىرسە, ءبىرتۇتاس ۇلكەن پوەماعا اينالاتىنىن مەڭزەيدى. سول ۇلى پوەمانى شيرىقتىرىپ تۇرعان نەگىزگى بەتتەردىڭ ءبىرى مايگۇلگە ارنالعان جازبالار دەر ەدىك. ويتكەنى مايگۇل قىزدىڭ قازاسىنان كەيىنگى اقىننىڭ مۇڭى بۇرىنعىسىنا مۇلدەم ۇقسامايدى.
...تۇسىمدە قىزىم مەنى شاقىرادى,
وزەننىڭ ار جاعىندا وتىر, ءانى...
عافۋ, بالام, عافۋ ەت, بارا المايمىن,
مەن دەگەن جەر بەتىنىڭ «اقىماعى»...
ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, مۇقاڭ جەر بەتىنىڭ «اقىماعى» بولعان جوق. ءومىردىڭ جەلى شايقاپ, ساعاعىنان ءبىر جاپىراق ءۇزىلىپ تۇسكەندە قايعى مەن قاسىرەتتىڭ اششى ءدامىن تاتتى. ءسويتتى دە, كەۋدەسىندەگى تەڭىزدەي تولقىعان شەرىن قاعازعا توكتى. مۇنى اقىننىڭ اناسى ناعيمان باتانقىزىنىڭ: «كەڭ جايلاۋدا وسكەن ادامعا ىعى-جىعى قالادا كۇن كەشۋ قايدان وڭاي بولسىن. قىسىلىپ-اق جۇردىك. مەن دە, كەلىنىم لاشىن دا, مۇقاعاليدىڭ ءوزى دە سىر بەرمەدىك. ءسويتىپ جۇرگەندە ءبىزدىڭ شاڭىراق اياق استىنان شايقالدى. مۇقاعاليىمنىڭ مايگۇل دەگەن قىزى جول اپاتىنان جازىم بولدى. مىنە, وسىدان باستاپ بالام سەڭدەي بۇزىلدى. قاتتى كۇيزەلدى. يىعى ءتۇسىپ, سىلىنىپ سالا بەردى. مىنەزىندە دە وزگەرىس پايدا بولدى. سويتسەم, نە كىتابىن شىعارا الماي, نە قامقور الاقاننىڭ شۋاعىنا بولەنە الماي قينالىپ جۇرگەن كەزى ەكەن عوي. «جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەگەندەي, وعان قىزىنىڭ ءولىمى قوسىلىپ, ءجۇنجىپ-اق كەتتى. ءسويتىپ ءجۇرىپ تولاسسىز جازا بەردى», دەگەن ەستەلىگىنەن دە بايقاۋعا بولادى.
وسى ەستەلىكتەگى ناعيمان شەشەيدىڭ «نە كىتابىن شىعارا الماي, نە قامقور الاقاننىڭ شۋاعىنا بولەنە الماي» دەگەن سوزىنە ءمان بەرىڭىزشى. قينالىپ جۇرگەن مۇقاڭ قىرشىننان قيىلعان قىزىنىڭ مولاسىنا قۇلپىتاس تا قويا الماي «جارىتپاي قويعان تاڭىرىنە» ارىز-ارمانىن اقتارىپ, بىرنەشە جىل توقتاۋسىز اعىتىلعانىن بايقايسىز. اقىن قىزىنا ارناعان ولەڭدەرىنىڭ بىرىندە:
«قىزىم مەنىڭ,
گ ۇلىم مەنىڭ,
اياۋلىم!
جاتىر مولاڭ جوتاسىنداي قوياننىڭ
قۇلپىتاستىڭ قۇنى ماعان بەس تيىن,
بىراق تاسپەن قالاي جانشىپ قويارمىن؟!.
قويمان, بوتام.
كەرەگى نە كوك تاستىڭ»
دەيدى. سىرت كوزبەن قاراعان جانعا مۇقاڭنىڭ مايگۇل مازارىنا قۇلپىتاس قويعىسى كەلمەيتىندەي, كەرىسىنشە «قىستا اق قار, جازدا شالعىن ءشوپ باسىپ, قىزىن اعىل-تەگىل اق نوسەردىڭ جوقتاعانىن قالايتىنداي كورىنەدى. بىراق اقىننىڭ قارا سوزبەن جازعان «قۇلپىتاس» اتتى اڭگىمەسىن وقىعاندا بۇل ويعا ءتىپتى كەرەعار پىكىرمەن توقايلاساسىز.
«زياشتىڭ (مايگۇلدىڭ ءپروتوتيپى) باسىنا قۇلپىتاس ورناتامىزبەن جۇرگەندە, ارادا بەس-التى جىل ءوتىپ تە كەتكەن. اقىرى قالعان قارعالارىنىڭ تىلەۋىن تىلەپ, سابىرمەن قالعان-دى. تەك جىلدا جاز ايىندا, زياشتىڭ تۋعان كۇنى, ونىڭ باسىنا بارىپ, ءشوپ باسقان موپ-موماقان قابىردى ءۇنسىز ايمالاپ قايتاتىن. قايتار جولدارىندا ساندىك ءۇشىن ەمەس, سابيلەرىنە ەسكەرتكىش ءۇشىن ءالى كۇنگە قۇيتتاي قۇلپىتاس ورناتا الماعاڭدىقتارىن ەكەۋىنىڭ دە ءىشى سەزىپ, بىرىنەن ءبىرى ۇيالاتىن. بىرىنە ءبىرى قاراي الماي قاپالاناتىن ەدى» دەيدى الگى اڭگىمەسىندە.
اقىن «كەرەگى جوق كوكتاستىڭ» دەپ قىزىنىڭ ارۋاعىنىڭ الدىندا اقتالۋى, ول از بولسا جوقشىلىقتىڭ كەسىرىنەن ق ۇلىنشاعىنىڭ باسىنا قارا تاس قويا الماعانى قانداي قاسىرەت ەدى. جانىنان دا جاقسى كورگەن پەرزەنتىنەن ايىرىلۋ اقىن جانىنىڭ جاپىراقتارىن جۇلمالاپ, ىزگى ۇمىتتەرىن كۇيرەتىپ, قوعامعا دەگەن كوزقاراسىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپتى. ءوستىپ قالاقتاي عانا قۇلپىتاس قويا الماعانداعى اقىننىڭ ءىشىن كەرنەگەن وكسىك ۇلعايا-ۇلعايا ۇلتتىڭ شەرىنە ۇلاسىپتى. دەمەك, جۇرەگى – افريكا, باۋىرى – كيپر, ميى – مۇزدى مۇحيتتاي مۇقاعاليدى, ياعني قازاقتىڭ شەر-شەمەن ءسوزى جۇرەگىندە كوتەرىلىس جاساپ, كەۋدەسىندەگى بەكىنىستى بۇزباق بولىپ الاسۇرعان مۇقاعاليدى تانىپ-تۇسىنگىسى كەلگەن ادام ونىڭ ۇلى پوەماسىنىڭ مايگۇل اتتى بەتىن قايىرا وقىپ تۇرماعى ءلازىم.
