يسپانيا — تۇڭعىش رەت فينالدا

وسى كۇندەرى وار-دە ءوتىپ جات­­قان الەم چەمپيوناتىنىڭ اياقتا­لۋى­نا ساناۋلى كۇندەر قال­دى. ەندى ەكى كۇننەن كەيىن ءبىر اي بويى ميل­ليونداعان جانكۇيەرلەر­دىڭ ۇيقى­سىن العان ءدۇبىرلى دو­دا­نىڭ ەڭ ۇزدىك كومانداسى انىق­تا­لادى. بۇل مارتە­بەلى اتاقتى سارسەنبى كۇنى ەكىنشى جار­تىلاي فينالدىق ماتچتا گەر­ما­نيانى جەڭگەن يسپانيا قۇرا­ما­سىنىڭ گوللانديامەن ساراپقا سالاتىنى بەلگىلى بولدى. ال گەرمانيا مەن يسپانيانىڭ اراسىندا وتكەن ماتچتىڭ تاعدىرىن جالعىز عانا دوپ شەشىپ بەردى. كەزدەسۋدىڭ 73-ءشى مينوتىندە “بارسە­لو­نانىڭ” قورعاۋشىسى كارلەس ءپۋيولدىڭ باسپەن سوققان دوبىنا “نەمىس ءماشي­نەسى” جاۋاپ قايتارا المادى. بۇل ويىندا گەر­مانيادان گورى يسپان اياقدوپ شەبەرلەرى لايىقتى تۇردە جەڭىسكە جەتتى دەۋگە بولادى. ويتكەنى, نە­مىستەردىڭ تاكتيكاسىن وزدەرىنە قارسى قولدانعان “قىزىل فۋرەيا” جىگىتتەرى بۇكىل ويىن بويى گەر­مانيانىڭ شابۋىل جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرمەي, ساۋاتتى قورعانا ءجۇرىپ, نويەردىڭ قاقپاسىنا ءبىر­نەشە قاۋىپتى جاعداي جاساي الدى. سونىڭ ءناتي­جەسىندە ويىن­نىڭ اياقتالۋىنا 17 ءمينوت قالعاندا بۇرىشتان بەرىلگەن دوپتى باسپەن سوققان ءپۋيولدىڭ گولى يسپاندارعا جەڭىس سىيلادى. جالپى, وسى كەزگە دەيىن گەرمانيا مەن يس­پانيا الەم چەمپيوناتتارىندا ءۇش رەت كەزدەسىپتى. ونىڭ ەكەۋىندە 1966 جانە 1982 جىلدارى “نەمىس ماشينەسى” پيرەنەي تۇبەگى كومانداسىن ەكى رەت 2:1 ەسەبىمەن ۇتسا, 1994 جىلى ولارمەن 1:1 ەسە­بى­مەن تەڭ تۇسكەن ەكەن. ال باسقا جارىستاردى قوسا ەسەپتەگەندە قوس كوماندا 20 رەت كەزدەسۋ وتكىزىپتى. سونىڭ 8 ويىنىندا گەرمانيا جەڭسە, 6 كەزدەسۋدە يسپانيا ۇتىپتى. تاعى 6 ماتچ تەڭ ەسەپپەن اياقتالىپتى. ەكى كوماندانىڭ سوڭعى كەزدەسۋى 2008 جىلى وتكەن ەۋروپا چەمپيوناتىندا بولعان. سول كەزدە فينالعا شىققان گەرمانيا مەن يسپانيا اراسىندا وتكەن ويىن 0:1 ەسەبىمەن سوڭعى­لا­رىنىڭ پايداسىنا شەشىلگەن بولاتىن. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە, گەرمانيا وسىمەن 3 رەت قاتارىنان جارتىلاي فينالعا شىعىپ وتىرسا, يسپانيا 1950 جىلدان كەيىن ەكىنشى رەت اقتىق سىنعا جولداما بەرەتىن كەزدەسۋگە قاتىسىپتى. قازىر ەكى ەل قۇرامالارىنىڭ بيىلعى جار­تى­لاي فينالدىق ماتچىنا باعا بەرىپ جاتقاندار كوپ. سونىڭ ىشىندە قوس كوماندانىڭ باس باپكەر­لە­رىنىڭ بەرگەن پىكىرىنە كەلەر بولساق, گەرمانيا­نىڭ باپكەرى يواحيم لەۆ يسپانيانىڭ قارسىلاس تاڭدامايتىنىنا كوزى جەتكەنىن, “قىزىل فۋرەيانى” ازىرگە توقتاتاتىن كوماندانىڭ الەمدە جوق ەكەنىن, يسپانيا كەزدەسۋدە قورعانىس پەن شابۋىلدى ساۋاتتى وتكىزىپ, گەرمانيانىڭ تاكتيكاسىن وزدەرىنە قارسى قويعا­نىن ايتسا, “قىزىل فۋرەيانىڭ” باس باپكەرى ۆيسەنتە دەل بوسكە وسى كەز­دەسۋدىڭ الدىندا ءبا­رىنىڭ گەرمانياعا سەنگە­نىن, بىراق تا يسپانيا ويىن بارى­سىن­دا ولاردان دا مىقتى ەكەنىن ءدا­لەل­دەگەنىن, ەندى فينالدا گوللان­ديانى ۇتسا, دىتتەگەن ماقساتتارىنا جەتە­تىنىن جەتكىزدى. ەندى چەمپيونات اينالاسىندا بو­لىپ جاتقان وقيعالارعا كەلەر بول­ساق, جوعارىدا اتالعان قۇرامالاردىڭ ويىنى ەڭ كوپ جانكۇيەرلەر تاماشا­لاعان ماتچ رەتىندە سانالىپ وتىر. دۋربان قالاسىنىڭ “مو­زەس مابيدا” ستا­دي­ونىندا بولعان بۇل كەزدەسۋ 60 مىڭ 960 ادام­نىڭ كوز ال­دىن­دا وتكەن ەكەن. وسى ماتچ­تى تاماشا­لا­عان­داردىڭ قاتا­رىندا يسپانيا حانشايىمى سو­فيا, گەرما­نيانىڭ جاڭا سايلانعان پرەزي­دەن­تى كريس­تيان ۆۋل­ەر, كانتس­لەر ان­گەلا مەر­كەل دە بولىپ­تى. ال الەم چەم­پيو­نا­تى­نىڭ اق­تىق ايقاسى­نا وسى­لار­دان باسقا تاعى ءبىر­­نەشە ەلدىڭ مەملە­كەت باسشىلا­رى قاتى­سا­دى دەپ كۇ­تىلۋدە. ولار­دىڭ ارا­سىندا وار پرە­زي­دەنتى دجەي­­كوب زۋ­ما, بۇ­رىنعى باس­­شىسى نەل­­سون مان­دەلا, برازيليا پرە­زيدەنتى لۋيس ينا­سيۋ لۋ­لا دا سيلۆا, لە­سوتو كورولى لەتسيا, سۆا­زي­لەند كورولى مسۆاتي, زيم­باب­ۆە پرەزي­دەن­تى روبەرت مۋ­گابە, كەنيا پرەزيدەنتى مۆان كيباكەن, موزامبيك پرەزيدەنتى ارماندۋ گەبۋزا, گابون باس­شىسى ءالي بونگو ونديمبا, كومور ارال­دارىنىڭ پرەزيدەنتى احمەد ابداللا مەن ماليۆي, بۋرۋندي, گانا, توگو, بۋركينا-فاسو, ەكۆاتورلىق گۆينەيا, دجيبۋتي سياقتى ەلدەردىڭ باسشىلارى بار. بيىلعى ءمۋنديالدىڭ گوللانديا مەن يسپا­نيا اراسىندا وتەتىن اقتىق سىنىنىڭ قالاي اياق­تالاتىنىن ازىرشە ايتۋ قيىن. الەم چەمپيوناتى باستالىسىمەن قوس كوماندا دا وسال ەمەستىگىن دالەلدەپ كەلەدى. اسىرەسە, گوللانديانىڭ بيىلعى جارىستاعى ناتيجەلەرى نازار اۋدارارلىقتاي. وسى جىلعى ءدۇبىرلى دودانىڭ ىسقىرىعى ەستىلىسىمەن ولار قارسىلاستار قاقپاسىنا 12 دوپ سوعىپ, وزدەرىنە 4 دوپ جىبەرىپ الىپتى. ال يسپانيانىڭ دوپ ايىرماشىلىعى – 7:2. ونىڭ ۇستىنە “قىزىل فۋرەيا” ءوزىنىڭ العاشقى ويىنىندا شۆەيتساريا­دان جەڭىلىپ قالسا, گوللانديا قۇراماسى ويىن­دار­دىڭ ءبارىن جەڭىسپەن اياقتاپتى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە, ەكى كوماندا دا الەم چەمپيو­نات­تارىنىڭ تاريحىندا ەشقاشان باس جۇلدەنى جەڭىپ العان ەمەس. بىراق ەكەۋى دە مۇنداي دودالاردا لايىقتى دەڭگەيدە ونەر كورسەتىپ كەلە جاتقان قۇرامالار بولىپ سانالادى. وسى جەردە مىسالعا گوللانديا قۇراماسىن الاتىن بولساق, ولار الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىنا ەكى رەت – 1974 جانە 1978 جىلدارى جولداما العان بولاتىن. ءبىر وكى­نىشتىسى, وسى كەزدەسۋلەردە ولار الدىمەن گەرما­نيا­دان, ودان كەيىن ارگەنتينادان جەڭىلىپ قالدى. سوندىقتان ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن دەگەندەي, گول­لان­ديا قۇراماسى بيىلعى مۋنديالدە وتكەن عاسىر­دا كەتكەن ەسەنى قايتارۋعا بار كۇش-جىگەرىن سالاتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن يسپانيانىڭ دا قارا جاياۋ كوماندا ەمەستىگىن اتاپ ءوتۋ ءجون. قازىر شىڭداپ كەلگەندە ەكەۋى دە ناعىز بابىندا تۇرعان كوماندالار. گوللانديا قۇراماسىندا ۋەسلي سنەي­دەر, ۆان پەرسي, ارەن روببەن, اتاقتى فۋت­بولشى يوحان كرويففتىڭ ءجيى اۋىزعا الاتىن ديرك كيۋيت ەسىمدى شەبەرلەر بولسا, يسپانيانىڭ ساپىندا حاۆي ەرناندەس, داۆيد ۆيليا, فەرناندو توررەس, ينەستو سياقتى جاسىنداي جارقىلداپ جۇرگەن ويىنشىلار بار. عىعا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, جوعارىدا اتالعان فۋتبولشىلاردىڭ اراسىنان بيىلعى جىل­دىڭ ۇزدىك ويىنشىسى تاڭدالاتىن بولادى. ازىرگى ۇمىتكەرلەر قاتارىندا “ينتەردىڭ” جارتىلاي قورعاۋ­شىسى ۋەسلي سنەيدەر مەن “ۆالەنسيانىڭ” وكىلى داۆيد ۆيليا بار ەكەن. ءسوز ورايى كەلگەندە عىعا بيىلعى الەم چەمپيونىنا 30 ملن. اقش دوللارى كولەمىندە سىياقى تاعايىنداپ وتى­ر­­عانىن دا اتاپ وتكەنىمىز ءجون. قازىر ءمۋنديالدىڭ جالپى سىياقى قورجىنى وتكەن چەمپيوناتقا قاراعاندا 60 پايىزعا ءوسىپ, 420 ملن. اقش دول­لا­رىن قۇراپ وتىر. وسى سومانىڭ 24 ملن. دوللا­رىن كۇمىس جۇلدەگەر كوماندا الاتىن بولسا, شيرەك فينالعا شىققان قۇراماعا 18 ملن. دوللار, 1/8 فينالعا قاتىسقان ەلگە 9 ملن. دوللار, الەم چەم­پيو­ناتىنا جولداما العان كومانداعا 8 ملن. دول­لار بەرىلەدى دەگەن دەرەك بار. ازىرشە جوعارىدا ايت­قانىمىزداي, قاي ەلدىڭ چەمپيون اتاناتىنىن ايتۋ قيىن. مۇنىڭ جاۋابىن گەرمانيانىڭ وبەرحەيم قالاسىنداعى وكەاناريۋمدا تىرشىلىك ەتەتىن سەگىزاياق تا بەرۋگە اسىقپاي وتىر. بۇعان دەيىن گەرمانيانىڭ وتكىزگەن ويىندارىنىڭ بارىنە بال اشقان پاۋل ەسىمدى سەگىزاياق “نەمىس ءماشي­نەسىنىڭ” توپتىق كەزدەسۋدە سەربيا مەن جارتىلاي فينالدا يسپا­نيادان جەڭىلەتىنىن سەزدىرگەن ەدى. ال گەر­مانيانىڭ جەڭىسكە جەتكەن باسقا ويىندارىندا ول كوماندانىڭ تۋى جاپسىرىلعان جاشىكتى تاڭداپ, سونىڭ ۇستىنە جابىسىپ جاتىپ العان بولاتىن. داستان كەنجالين.