سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ءمادي عۇبايدۋللين
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ناريمان تورەعاليەۆ ءوز سوزىندە قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاتۋ كورشىلىك, ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جانە ءوزارا سەنىمگە نەگىزدەلگەن بايلانىستاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«قوس ەلدىڭ بەرىك ىنتىماقتاستىعى – جاھانعا ۇلگى. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى بەلگىلەگەن باعىتتار ايماقتار اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى كەڭەيتۋگە مىقتى نەگىز قالاپ وتىر. بۇگىنگى فورۋم – سونىڭ ايقىن دالەلى», دەدى ن.تورەعاليەۆ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, باتىس قازاقستان وبلىسى رەسەيمەن شەكتەس ايماق بولعاندىقتان, ەكى اراداعى ەكونوميكالىق بايلانىس وتە تىعىز. سوڭعى ءۇش جىلدا وبلىستىڭ رەسەيمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2 ملرد دوللاردان اسقان. بۇگىندە وڭىردە شەتەلدىكتەردىڭ قاتىسۋمەن 2 مىڭنان استام كومپانيا جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ جارتىسى – رەسەيلىك كومپانيالار. ولار ءوڭىردىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ناريمان تورەعاليەۆ مىسال رەتىندە كالۋجسك تۋربين زاۋىتىمەن بىرلەسكەن جوبا ناتيجەسىندە جاڭا تۋربينا ورناتىلىپ, قۋاتتىلىق 12 مۆت-قا ارتقانىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى شەكارا بەكەتتەرى ساۋدا, ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك جانە حالىقتار اراسىنداعى بايلانىس ءۇشىن نەگىزگى ستراتەگيالىق ءدالىز ەكەنى راس. بيىل «سىرىم» مەملەكەتتىك شەكارا وتكىزۋ پۋنكتىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى باستالدى. 2026 جىلى «تاسقالا» مەملەكەتتىك شەكارا وتكىزۋ پۋنكتىن جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر. «بۇل تەك لوگيستيكالىق تيىمدىلىكتى ارتتىرىپ قانا قويماي, ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا, ساۋدا اعىنىن وسىرۋگە جانە ءوڭىرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى» دەيدى ءوڭىر باسشىسى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى سۋ رەسۋرسىنىڭ 80%-ى رەسەي اۋماعىنان كەلەتىن ترانسشەكارالىق وزەندەر ۇلەسىنە تيەدى. سوندىقتان سۋمەن قامتۋ ماسەلەسىندە ەكى ەل اراسىنداعى كوميسسيا تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, ەكوجۇيەنى ساقتاۋ جانە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ بويىنشا ماڭىزدى شەشىمدەر قابىلداپ كەلەدى. «بۇگىنگى كەزدەسۋىمىز جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشىپ, ءوزارا ءىس-قيمىلىمىزدى جاڭا ساياسي دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. الداعى جۇمىستارىڭىز تابىستى بولىپ, فورۋم ناقتى ناتيجەلەر مەن جاڭا باستامالارمەن قورىتىندىلانسىن!» دەيدى ءوڭىر باسشىسى.
ء«بىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز – وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ. الداعى ۋاقىتتا ءوزارا تاۋار اينالىمىن 30 ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋدى, تاۋار اينالىمىن ءارتاراپتاندىرۋ مەن ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانى كۇشەيتۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى ەلىمىزدىڭ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندا 12 000-نان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 30 جوبانى ەكى ەل كاسىپكەرلەرى بىرلەسىپ اتقارىپ جاتىر ەكەن. ونىڭ جالپى سوماسى 4,4 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا 30,8 ميلليارد دوللار كولەمىندەگى تاعى 29 جوبا جانە 23 000-نان استام جاڭا جۇمىس ورنىن جاساقتاۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبالار ونەركاسىپتىك ءوسىمنىڭ نەگىزىن قۇرايتىن ەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, حيميا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنا باعىتتالعان.
مينيستر ءوز سوزىندە ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا جانە جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ جاتقانىن ايتتى. قازاقستاندا 2030 جىلعا دەيىن ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ كونتسەپتسياسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ونىڭ ماقساتى – جۇمىسشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە كەم دەگەندە 3,8 ميلليوننان استام ساپالى جۇمىس ورنىن دايىنداۋ. بۇل جالپى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ 45%-ىن قۇرايدى. قازاقستان مەن رەسەي دۋالدى جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىر. قازىر رەسەي جوعارى وقۋ ورىندارىندا 55 000-نان استام قازاقستاندىق ستۋدەنت وقىسا, قازاقستاندا 2000-نان استام رەسەي ازاماتى ءبىلىم الادى ەكەن.
«جاڭا تەحنولوگيا باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالدى. قازاقستان ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا جاساندى ينتەللەكتتى بەلسەندى ەنگىزىپ جاتىر. ورتالىق ازياداعى العاشقى سۋپەركومپيۋتەرلىك كلاستەر ىسكە قوسىلدى, جاساندى ينتەللەكت اكسەلەراتورلارى مەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى – AI Qyzmet, AI Sana جانە AI Olymp دامىپ كەلەدى. ءبىز تەك تەحنولوگيانى جاساپ قويماي, ولاردى كەڭ كولەمدە ەنگىزۋ ءۇشىن ورتا قالىپتاستىرامىز», دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى.
ايتا كەتەيىك, فورۋم اياسىندا ورالدا بۇگىن وڭىردەگى كوللەدجدەر مەن كاسىپورىنداردىڭ ارنايى كورمەسى ءوتىپ جاتىر.
باتىس قازاقستان وبلىسى
