كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازاقستان قوعامى مەن مەملەكەتتىڭ دامۋىنداعى كونستيتۋتسيانىڭ ءرولى» تاقىرىبىندا ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. اتا زاڭىمىزدىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا وتكەن بريفينگكە كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى انار جايىلعانوۆا مەن كەڭەستىڭ بۇرىنعى مۇشەسى جۇمابەك بۇسۇرمانوۆ قاتىستى. العاشقى بولىپ ءسوز العان انار جايىلعانوۆا اتا زاڭىمىزدىڭ باستى ەرەكشەلىگى ءارى قۇندىلىعى رەتىندە ونىڭ ادام ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىنا نەگىزدەلۋىن اتاپ كورسەتتى. «ەلباسى ايتىپ وتكەندەي, زاڭدىلىقتى ساقتاۋ, كونستيتۋتسيانى قۇرمەتتەۋ اسا ماڭىزدى مىندەت. ءتىپتى, تاۋكە حاننىڭ زامانىنداعى قازاق قاۋىمداستىعىنىڭ دامىپ, ورلەۋى وسى زاڭدىلىقتى ساقتاۋدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان. سوندىقتان دا, ءبىز كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى, زاڭدىلىقتاردى ءاردايىم بەرىك ۇستانىپ, سونىڭ ارقاسىندا عانا العا دامي الامىز. بۇگىندە اتا زاڭىمىزعا 20 جىل تولىپ وتىر. كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنىڭ جاڭا پاراعى بولىپ ەسەپتەلەدى. كونستيتۋتسيامىز ساياسي جۇيەنىڭ ىشىندە ادام ءومىرىن, ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن قورعاۋعا نەگىزدەلگەن», دەدى.
1995 جىلعى 30 تامىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ كونستيتۋتسيالىق دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشتى. ول كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستىڭ, قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قۇرىپ, ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسىن ايقىنداپ بەردى. كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەسى اتا زاڭىمىزدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى رەتىندە ونىڭ ەلدەگى ساياسي تۇراقتىلىق پەن ۇلتارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋ, نىعايتۋ ماسەلەلەرىن كوزدەيتىنىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى, كەزىندە, ياعني 1993 جىلى ورداباسى تاۋىندا بولعان جيىندا ەلباسىمىز: «كەزىندە ايتەكە, قازىبەك, تولە بيلەر قازاقتىڭ باسىن بىرىكتىرۋ ءۇشىن وسى ورداباسى تاۋىنا جينالعان. سول ارماندى تىلەك, سول پەرزەنتتى جۇرەك ءبىزدى تاعى دا وسى تاۋعا الىپ كەلدى. بىراق قازىرگى ءبىزدىڭ ماقساتىمىز تەك قازاق حالقىن بىرىكتىرۋ ەمەس, وسى قازاق حالقىن قازاقستان اۋماعىنداعى بارلىق ۇلت وكىلدەرىن بىرىكتىرەتىن ۇيىتقىعا اينالدىرۋ. ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان بارلىق ۇلت وكىلدەرى قازاقستاندى ءوز وتانىم دەپ قاستەرلەسە, وسىنداي قاراپايىم نارسەنى بويىمىزعا ءسىڭىرىپ, جۇرەگىمىزگە ۇيالاتساق, سوندا عانا ەلىمىز العا قويعان ماقساتتارىنا جەتە الادى», دەگەن بولاتىن. مىنە, 1995 جىلى قابىلدانعان كونستيتۋتسيامىز وسى تالاپ دەڭگەيىنەن شىعىپ كەلەدى. وسىدان كەيىن ءسوز العان كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ بۇرىنعى مۇشەسى جۇمابەك بۇسۇرمانوۆ قازاقستان حالقىنىڭ ەركىندىك جانە تەڭدىك مۇراتتارىن ۇستانۋى كونستيتۋتسيا نورمالارى ارقاسىندا ءىس جۇزىنە اسقانىن جاسىرمادى. «نەگىزگى زاڭىمىزدىڭ ماڭىزدى قۇندىلىعىنىڭ ءبىرى – ونىڭ كوپشىلىككە تانىلعان دەموكراتيالىق قۇقىقتىق يدەيالار مەن قاعيدالارعا, جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتارعا باعدارلانۋى بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا كونستيتۋتسيا قوعامنىڭ دەموكراتيالانۋ ۇدەرىستەرىن, بيلىكتىڭ ءۇش تارماعىنىڭ ءبىر-بىرىمەن ءوزارا قارىم-قاتىناسىن دامىتۋ ءۇشىن قىزمەت ەتىپ جاتىر دەۋگە بولادى», – دەدى جۇمابەك بۇسۇرمانوۆ. قۇرىلىمى مەن مازمۇنى جاعىنان ەلىمىزدىڭ اتا زاڭى دامىعان دەموكراتيالىق مەملەكەتتەردىڭ كونستيتۋتسيالارىنا ساي كەلەدى. وندا پرەزيدەنتتىك بيلىك دەڭگەيىنىڭ كۇشەيۋىندەگى بيلىك ءبولىنىسىنىڭ وڭتايلى تەڭگەرىمى كورسەتىلگەن. بۇل ءوتپەلى كەزەڭدەگى مەملەكەت پەن قوعامنىڭ قالىپتاسۋ جانە دامۋ ءماسەلەلەرىن شۇعىل شەشۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. نەگىزگى زاڭنىڭ يدەيالارى, قاعيدالارى مەن نورمالارىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك ىلگەرىلەۋى ءۇشىن ماڭىزدى الەۋەت بار. راسىندا, ادامي قۇندىلىقتار نەگىزگى زاڭمەن بەكىتىلگەن مەملەكەتتىڭ الەم الدىندا ابىرويى وسەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان دا, ءبىز ءوز كونستيتۋتسيامىزدى جوعارى باعالاپ, قاستەرلەۋىمىز كەرەك. ويتكەنى, اتا زاڭىمىز ءوزىنىڭ 20 جىلدىق تاريحىندا وسى قۇندىلىقتاردان اۋىتقىعان ەمەس. كونستيتۋتسيامىزدىڭ ارقاسىندا مەملەكەتىمىز ۇنەمى تەك دامۋ ۇستىندە كەلە جاتقانى ايدان انىق اقيقات. ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى بارىسىندا جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرگەن ا.جايىلعانوۆا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىنا 20 جىل تولۋىنا وراي جوسپارلانىپ جاتقان شارالارمەن دە تانىستىرىپ ءوتتى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ 20 جىلدىعى قۇرمەتىنە جوسپارلانىپ وتىرعان ۇلكەن شارالاردىڭ ءبىرى ەلورداسى استانادا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزۋ بولىپ تابىلادى. وعان عالىمدار, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ, سوتتاردىڭ جانە شەت مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرى شاقىرىلادى», دەدى. كونستيتۋتسيا كەڭەسى مۇشەسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارانىڭ ماقساتى – الەم ەلدەرىنە قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيالىق دامۋىن جانە كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋدىڭ زاڭدىلىعىن تانىستىرۋ كورىنەدى. اتا زاڭنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا, سونداي-اق, «قازاقستاندىق ترەند: توتاليتاريزمنەن دەموكراتيالىق جانە قۇقىقتىق مەملەكەتكە» دەپ اتالاتىن كىتاپ شىعارىلادى. وندا قازاقستانداعى كونستيتۋتسيوناليزمنىڭ دامۋى تۋرالى شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ, ساياساتكەرلەر مەن زاڭگەرلەردىڭ وي-پىكىرلەرى توپتاستىرىلادى. « ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەر, «قۇقىق ارقىلى دەموكراتياعا» ۆەنەتسيا كوميسسياسىنىڭ پرەزيدەنتى دجانني بۋكيككيو جانە ازيا مەن ەۋروپا كونستيتۋتسيالىق سوتتارىنىڭ كوپتەگەن توراعالارى وسى كىتاپقا اۆتور بولۋعا نيەت ءبىلدىرىپ وتىر», دەدى ا.جايىلعانوۆا.
ايدار ورىسباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان».
