كومىرمەن جۇمىس ىستەيتىن جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى بۇگىندە كۇردەلى جاعدايدا تۇر. قارجىلاندىرۋعا قولجەتكىزۋدىڭ شەكتەۋلى بولۋى – نەگىزگى كەدەرگىنىڭ ءبىرى. حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى كومىر گەنەراتسياسىمەن بايلانىستى جوبالاردى قولداۋدان باس تارتىپ, جاھاندىق دەكاربونيزاتسيا كۇن ءتارتىبىن ۇستانىپ جاتىر. مۇندايدا مەملەكەت بۇل اكتيۆتەردى قولداۋ فۋنكتسياسىن ءوز موينىنا الۋى ءتيىس, ويتكەنى ولارسىز جىلىتۋ ماۋسىمىن وتكىزۋ مەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان تاپشىلىعىن جابۋ مۇمكىن ەمەس. الايدا قولدانىستاعى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا باسىمدىق گاز گەنەراتسياسى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە بەرىلگەن. كومىر ستانسالارى جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىنەن تىس قالىپ وتىر. ناتيجەسىندە, كاسىپورىندار تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرىنىڭ شەگىندە جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر. جاڭعىرتۋ مەن زاماناۋي ەكولوگيالىق باقىلاۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىگى جوق. بۇل اپاتتاردىڭ كوبەيۋى مەن ەنەرگيامەن جابدىقتاۋدىڭ تۇراقسىزدىعىنا الىپ
كەلەدى.
كەلەسى ماڭىزدى جانە جۇيەلى ماسەلە – تاريفتىك رەتتەۋدىڭ ايقىن بولماۋى. اتالعان ماسەلەنى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بىرنەشە رەت كوتەردى. نەگىزگى پروبلەمالار – گەنەراتسيا نىساندارى ءۇشىن تاريفتەردى بەلگىلەۋ تەتىگىنىڭ ايقىن بولماۋى, ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرۋ سەكتورىنداعى شىعىنداردىڭ تەڭگەرىمسىز ءبولىنۋى جانە سونىڭ سالدارىنان بولشەك نارىقتا شىنايى باسەكەلەستىكتىڭ بولماۋى. ەنەرگەتيكالىق كومپانيالار شىعىنىنىڭ ءار بابىن رەتتەۋشىمەن كەلىسۋگە ءماجبۇر. الايدا بارلىق شىعىن نەگىزدەلگەن دەپ تانىلمايدى جانە تاريفكە ەنگىزىلمەيدى. مىسالى, سانيتارلىق جانە ورتكە قارسى قىزمەتتەردىڭ تالاپتارىن ورىنداۋ, سونداي-اق ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ نۇسقامالارىن ورىنداۋ وراسان زور شىعىندارعا اكەلەدى – كەيدە ونداعان نەمەسە جۇزدەگەن ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. بىراق بۇل شىعىندار ءتاريفتى تۇزەتۋ كەزىندە ەسكەرىلمەيدى.
وتاندىق بيزنەس-قاۋىمداستىق بىرنەشە ءىرى جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جوباسى بويىنشا جاسالعان ۇكىمەتارالىق كەلىسىمدەرگە قاتىستى دا سۇراق قويىپ وتىر. بۇل جوبالار ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالعانىمەن, باستاپقىدا اۋكتسيوندىق مەحانيزمدەر ارقىلى جۇزەگە اسىرىلعان جوبالاردان بىرقاتار ەرەكشەلىگى بولدى: ءتاريفتىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىندا بەكىتىلۋى (اۋكتسيوندىق جوبادا تاريف تەڭگەمەن بەلگىلەنەدى), ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋدىڭ 25 جىلدىق كەپىلدىگى (اۋكتسيوندا – 20 جىل), ۇلتتىق زاڭدا كوزدەلگەن كەيبىر راسىمنەن بوساتۋ, ونىڭ قاتارىندا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك ساراپتاماسىنان مىندەتتى تۇردە ءوتۋ تالابى. ماسەلەن, ءباا-ءنىڭ «Masdar» كومپانياسىنىڭ جوباسى ءدال وسى سحەما بويىنشا جۇزەگە اسىرىلدى, بۇل قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن تۋدىردى.
«اتامەكەن» بۇل جوبالار بويىنشا تەرىس قورىتىندى بەردى. نەگىزگى سىن – جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋعا قويىلاتىن مىندەتتى تالاپتاردىڭ بولماۋى. اتاپ ايتقاندا, ترانسفورماتور, كابەلدىك ءونىم, مەتالل قۇرىلىمى مەن باسقا دا كومپونەنتتەر وتاندىق كاسىپورىننان ساتىپ الىنۋى ءتيىس دەگەن تالاپ قويىلماعان. جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا وتاندىق ونىمدەرگە باسىمدىق بەرۋ ماسەلەسى شەشىلمەگەن كۇيىندە قالىپ وتىر. بىراق ەلدە جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكاعا ارنالعان جابدىقتاردى جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ءوندىرۋ باستامالارى قولعا الىنىپ جاتىر.
بيزنەس قاۋىمداستىق قۇر ۋادەنى ەمەس, ناقتى جانە جۇيەلى قادامدى كۇتەدى. ءدال قازىر كومىر گەنەراتسياسىن قارجىلاندىرۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋ, تاريفتىك ساياساتتىڭ اشىقتىعى مەن بولجامدىعىن قامتاماسىز ەتۋ, وتاندىق وندىرۋشىگە اكىمشىلىك كەدەرگىنى جويۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىنىڭ ادالدىعىن باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ مەن ينۆەستيتسيالىق زاڭنامانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى.
گۇلنارا بيجانوۆا,
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى