جولدىڭ جاقسى بولۋى تالاپتار مەن ستاندارتتاردىڭ ساقتالۋىنان بولەك ماتەريال ساپاسىنا دا تىكەلەي بايلانىستى. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ءاۆتودالىزىن سالۋعا قاتىسقان جەرگىلىكتى كومپانيالار قازىر جەتكىلىكتى تاجىريبە جيناقتادى. قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ ءۇشىن قۋاتتى قۇرىلعىلار الىپ, اسفالت-بەتون زاۋىتتارى اشىلدى. قازىر وبلىس اۋماعىندا وسىنداي 23 زاۋىت جۇمىس ىستەپ تۇر. كاسىپورىندار شىعاراتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن «جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» ماماندارى تۇراقتى باقىلاپ وتىرادى.
ايماقتا جول سالاسىندا تاجىريبەسى بار كومپانيالاردىڭ ءبىرى «ۋاد» سەرىكتەستىگىنىڭ اسفالت-بەتون زاۋىتى قالاعا جاقىن بەلكول كەنتىنە تاياۋ ورنالاسقان. اسفالت شىعاراتىن ەكى زاماناۋي زاۋىتتا قۇرىلىس ماتەريالدارى يتاليالىق تەحنولوگيامەن وڭدەلەدى. ءار اسفالت جابىندىسىنىڭ وزىندىك قوسپالارى, نورماتيۆتىك تالاپتارى بار.
«ولاردىڭ ءبىرى ساعاتىنا 210, ەكىنشىسى 180 تونناعا دەيىن اسفالت شىعارادى. زاۋىتتىڭ تەمىر بولشەكتەرى قىتايدان جەتكىزىلسە, دايىنداۋ تەحنولوگياسى يتاليا مەملەكەتىنىكى. زاۋىتتا بيتۋمدى قاجەتتى گرادۋستا قىزدىرىپ, كەرەكتى ماتەريالداردى قوسامىز. ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە اسفالت دايىن بولادى. ءوزىمىزدىڭ پايدالانۋىمىزدان بولەك وزگە دە كومپانيالارعا تاپسىرىس بويىنشا ماتەريال دايىنداپ بەرەمىز. قيىرشىق تاستى جاڭاقورعانداعى شالقيادان جەتكىزىپ وتىرمىز. وندا ءوزىمىزدىڭ تاس ۇنتاقتايتىن تسەحىمىز بار. بيتۋمدى پاۆلودار مەن شىمكەنتتەگى مۇناي زاۋىتتارىنان الدىرامىز», دەيدى «ۋاد» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇرات سارسەنباەۆ.
مامان قىستا سالىناتىن اسفالتتىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىنىن ايتىپ وتىر. وزدەرى قاجەتتى تالاپتاردى تولىق ساقتاپ, كۇن سۋىعاندا ءوندىرىستى توقتاتادى. قىستاعى توڭى كەتىپ, جەر قىزا باستاعاندا جۇمىسقا قايتا كىرىسەدى. قازىر 200-دەن اسا ادام ەڭبەك ەتەتىن زاۋىت زەرتحاناسىندا ءونىم ساپاسى ۇدايى تەكسەرىلىپ تۇرادى. زەرتحانا ينجەنەرى جۇلدىز ساعىندىقوۆا زاۋىتتاعى تاجىريبەلى ماماننىڭ ءبىرى. اسفالت قۇرامىنان بولەك ينەرتتى ماتەريالدار دا زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. «جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» ماماندارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيتىن مۇنداعى ماماندار ولقىلىق انىقتالسا, دەرەۋ قالپىنا كەلتىرەدى.
ال «قىران» جشس «قىزىلوردا – جەزقازعان» رەسپۋبليكالىق اۆتوجولىن قايتا جاڭعىرتۋ جوباسىنا قاتىسقان ايماقتاعى جالعىز كاسىپورىن. اسفالت-بەتون زاۋىتى قالاداعى بۇرىنعى وندىرىستىك ايماقتا ورىن تەپكەن. مۇنداعى باستى ەرەكشەلىك ءوندىرىس شاڭىن بۇرقىراتىپ, اينالانىڭ بەرەكەسىن كەتىرمەيدى. ۋكرايندىق تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن زاۋىتتا 260 سۇزگى شاڭدى دا, ءيىستى دە شىعارمايدى. قازىر مۇندا كۇنىنە مىڭ توننا كولەمىندە اسفالت شىعارىلسا, قاجەت بولعاندا بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە ۇلعايادى.
زاۋىت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءابسۇلتان يبراگيموۆ سەرىكتەستىك قالا ىشىندە جول جوندەۋ, وبلىس ورتالىعى ماڭىنداعى ساياجاي اۋماقتارىنا اپاراتىن جولدار سالۋعا دايىندالىپ وتىرعاندارىن ايتادى. كورشى وبلىستار اۋماعىندا جوبالار بار.
«ماتەريالدىڭ ساپاسىن تەكسەرىپ بارىپ, وندىرىسكە پايدالانامىز. قازىر بارىنشا قاجەتتى شيكىزات قورىن جيناپ جاتىرمىز. تاعى ءبىر كوشپەلى زاۋىتىمىزدى تۇركىستان وبلىسىنداعى كۇرە جولدى جوندەۋ جۇمىستارىنا پايدالانامىز. جولدى تالاپقا ساي, ساپالى سالاتىن سەرىكتەستىك ەلىمىزدەگى بەلدى كاسىپورىندار قاتارىندا تۇر», دەيدى زاۋىت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
شيكىزاتتىڭ دەنى وسى وڭىردەن. اسفالتقا قوساتىن مينەرالدى ۇنتاقتى دا جەرگىلىكتى كاسىپورىن ءوندىرىپ وتىر. تەك بيتۋم عانا رەسەيدەن اكەلىنەدى. ونىڭ ءبىر سەبەبى – وتاندىق مۇناي زاۋىتتارى بيتۋمدارىنىڭ باعاسى قىمبات. زاۋىت وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, رەسەيدەن كەلەتىن بيتۋم تاسىمالىن قوسقاندا مىنا تۇرعان شىمكەنتتەگى كاسىپكەرلەر ۇسىنىپ وتىرعان باعادان ارزانعا ءتۇسىپ وتىر. ءارى ساپاسى دا جوعارى.
ءۇش جۇزگە جۋىق جۇمىسشىسى بار زاۋىتتاعى كەيبىر ماماندار ۋكراينادان وقىپ كەلگەن. اڭگىمە مامانعا ويىسقاندا زاۋىتتاعىلار كەزىندە ەلىمىزدە بولعان وقۋ وندىرىستىك كومبيناتتارىن جاڭعىرتۋ كەرەكتىگىن ايتىپ قالدى. مىسالى, كەزىندە اقتوبە مەن الماتىدا وسىنداي كومبيناتتار جۇمىس ىستەپ, سالاعا قاجەتتى مىڭداعان مامان دايىنداعان. قازىر وسى ءۇردىس ءۇزىلىپ تۇر.
زاۋىتتاعىلار جول ساپاسىن باقىلاۋ قازىر ءبىر ىزگە تۇسكەنىن ايتادى. وسىدان 10-15 جىل بۇرىن ءاتۇستى تەكسەرىلىپ, قولىندا تەحنيكاسى بولماسا جول سالۋعا كىرىسكەندەر كوپ ەدى. مامان جۇرمەگەن جەردىڭ جايى بەلگىلى عوي, كوبىنىڭ سالعان جولى جىل اينالماي جاتىپ جارامسىز بولىپ قالاتىن. قازىر تالاپ كۇشەيگەن. «جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» ماماندارى جىل سايىن كاسىپورىنداردىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى مەن قوندىرعىلارىنىڭ تالاپقا سايكەستىگىن تەكسەرىپ, ۇدايى باقىلاۋ جۇرگىزەدى.
ء«بىرىنشى ساۋىردەن ايماقتاعى اسفالت-بەتون زاۋىتتارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى باستادىق. ازىرگە 15 زاۋىتتىڭ ءتيىستى قۇجاتتارى مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن باعالاپ شىقتىق. جالپى, ولارعا قويىلاتىن مىندەتتى 16 تالاپ بار. سونىڭ ارقايسىسىن تەكسەرىپ, نورماتيۆتىك تالاپتار بويىنشا قورىتىندى بەرەمىز. ەگەر كەمشىلىكتەر بايقالسا, ءتيىستى سىن-ەسكەرتپە بەرىپ قايتا تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرىلەدى. تەكسەرۋ كەزىندە فراكتسياعا بولىنگەن قيىرشىق تاستارعا شاڭ ارالاسپاۋىن دا قاداعالايمىز. ولاردىڭ اۋەلى شيكىزاتتى, ودان كەيىن شىعارعان ءونىمىن دە زەرتحانادان وتكىزۋىنە ءمان بەرەمىز. زاۋىتتان شىققان اسفالت قۇرامى ءبىزدىڭ زەرتحانادا دا تەكسەرىلەدى»,–دەيدى «جول اكتيۆتەرى ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك فيليالىنىڭ ينجەنەرى اسىلبەك قاپپازوۆ.
قىزىلوردا
