جۋىردا وسى ءوندىرىس ورنىنا ءباسپاسوز تۋرى ۇيىمداستىرىلىپ, ونداعى جاعدايمەن تانىستىق. ەكىنشى گاز وڭدەۋ-تاسىمالداۋ تسەحىنان باستالعان ساپارىمىزدا ماماندار جۋرناليستەرگە جۇمىستىڭ جاي-جاپسارىن ايتىپ بەردى. تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ءوندىرىس ورنىندا 59 ادام تۇراقتى ەڭبەك ەتەدى.
كاسىپورىننىڭ شيكى گاز ءوندىرۋ قۋاتتىلىعى – جىلىنا 550 ميلليون تەكشە مەتر. بىرنەشە ساتىلى وڭدەۋ ارقىلى گاز وندىرەتىن كومپانيانىڭ جىلىنا 440 ملن تەكشە مەتر تاۋارلىق گاز شىعارۋعا مۇمكىندىگى بار. قازىرگى «قازگەرمۇناي» بك» جشس كۇنىنە 703 مىڭ تەكشە مەتر شيكى گاز قابىلداپ, ۇلتتىق وپەراتورعا 570 مىڭ تەكشە مەتر تاۋارلى گاز تاپسىرىپ وتىر. ءوندىرىس ورنى ورتا ەسەپپەن 1 جىلدا وبلىسقا 60 مىڭ تونناعا جۋىق سۇيىتىلعان گاز بەرەدى.
بۇلار جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كاسىپورىن بولعاندىقتان ءونىمدى تىكەلەي ساتا المايدى. «قازگەرمۇناي» بك» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ورىنباسارى ماحامبەت ەلەۋسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, گاز باعاسىن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بەلگىلەيدى, جەرگىلىكتى اكىمدىك پەن ءتيىستى ورىندار باقىلاۋعا الادى.
ماماندار ىلەسپە گاز شىعىنىنىڭ باسىم بولىگى مۇنايدىڭ ەسەبىنەن جابىلىپ وتىرعانىن ايتادى. ال نەگىزىنەن سۇيىتىلعان گاز ءوندىرۋ ءىسى – كوپ قاراجات پەن جۇمىستى كەرەك ەتەتىن شارۋا. سوندىقتان بىزدەگى كوپ كومپانيا وسى كۇنى شىعىنعا ۇشىراپ وتىر. قاراپايىم-اق ەسەپكە جۇگىنەيىك, سۇيىق گازدىڭ 1 تونناسىنا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى قوسىمشا قۇن سالىعىنسىز بەلگىلەگەن شەكتى باعا 40 320 تەڭگە بولىپ تۇر. ال ءار زاۋىتتىڭ قۋاتى مەن ونداعى قۇرال-جابدىقتاردىڭ مۇمكىندىگىن سارالاي كەلگەندە 1 توننا سۇيىق گازدى ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنى 50 000-72 000 تەڭگە ارالىعىندا قالىپتاسادى. وسىدان دا كومپانيالاردىڭ ءوندىرىس پەن جابدىقتى جاڭارتۋعا جۇمسايتىن شىعىندارى وتەلمەيدى. جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرىندەگى ارزان گازدىڭ ەكىنىڭ ءبىرى سەزىنە بەرمەيتىن وسىنداي استارى بار.
«اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىلەرى ەسەبىنەن تۇتىنۋشىلار جىل ساناپ كوبەيە تۇسكەنىمەن دە ءوندىرىس كولەمىنىڭ ارتپاي وتىرعانىنىڭ ءبىر سەبەبى – وسى. تاعى ءبىر ماسەلە – جەر قويناۋىن پايدالانۋ باعىتىندا باي تاجىريبەسى, قولىندا قىرۋار رەسۋرسى بار ينۆەستور سۇيىق گاز وندىرىسىنە كوپ قىزىعا قويمايدى. ءبىز سياقتى كومپانيالار مۇنى الەۋمەتتىك مىندەتتەمە رەتىندە ورىنداپ وتىر. سوندىقتان بۇل سالاعا كوڭىل بولگەن ءجون», دەيدى «قازگەرمۇناي» بك» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ورىنباسارى ماحامبەت ەلەۋسىنوۆ.
جەر استىنداعى قازىنا دا كەنەۋسىز ەمەس. مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز, سوڭعى ۋاقىتتا وبلىستا مۇناي ءوندىرۋ كولەمى جىل سايىن 1 ملن توننادان كەمىپ كەلەدى. سوعان بايلانىستى ىلەسپە گاز ءوندىرىسى اۋقىمى دا ازايىپ وتىر. سوندىقتان كاسىپورىن بىلتىر «وڭتۇستىك اقساي» تابيعي گاز قورىن اشتى. جاڭا كەن ورنىنان جىلىنا 100 ملن توننا ءونىم ءوندىرىلۋى مۇمكىن.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى ەلىمىزدەگى سۇيىتىلعان گاز وندىرەتىن 9 زاۋىت جۇمىسىنا مونيتورينگ جاساپتى. مينيسترلىك وكىلدەرى شەكتى باعا كاسىپورىندار مۇمكىندىگىن شەكتەپ وتىرعانىن جوققا شىعارمايدى. بۇل, ەڭ الدىمەن, وندىرىسكە ينۆەستيتسيا تارتۋ ىسىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرىپ, گاز وڭدەۋ كاسىپورىندارىن ۋاقتىلى جوندەۋگە دە قولبايلاۋ بولادى. سونداي-اق كادر ماسەلەسىنە كولەڭكەسىن تۇسىرمەي قويمايدى. وسى كۇننىڭ وزىندە تالاي بىلىكتى مامان جوعارى جالاقىسى بار باسقا سالاعا اۋىسىپ كەتتى.
– وسى ماسەلەلەر شەشىمىن تابۋى ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, ءوندىرۋشى كاسىپورىندار ۇسىنىسىن ەسكەرگەنىمىز ءجون, – دەيدى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى گاز ونەركاسىبى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تاۋباەۆ. – سۇيىتىلعان مۇناي گازىن ءوندىرۋ رەنتابەلسىز بولعاندىقتان سالا جۇمىسىندا ىركىلىس كوبەيىپ تۇر. مۇنداي جاعدايدا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزۋ, جاڭعىرتۋعا قاراجات سالۋ وڭاي ەمەسى تاعى بەلگىلى. وسىنىڭ سالدارىنان كوپتەگەن ءوندىرىس ورنىنىڭ توقتاپ قالۋى جيىلەدى.
مينيسترلىك قازىر سالادا قالىپتاسقان پروبلەمالاردى رەتتەۋدىڭ امالدارىن قاراستىرىپ جاتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا ۇكىمەتكە ماسەلەنىڭ وندىرۋشىگە دە, تۇتىنۋشىعا دا ءتيىمدى شەشىمى ۇسىنىلادى.
قىزىلوردا وبلىسى
