مۋزەي • 23 مامىر, 2023

مۇستافانىڭ ءمورى

820 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

استاناداعى مۇستافا شوقاي اتىنداعى №51 مەكتەپ-گيمنازياسىندا تاعىلىمدى ءبىر شارا ءوتتى. تۇركى الەمىنىڭ كوسەمىنە اينالعان تۇلعانىڭ ءوزى پايدالانعان ءۇش دانا ءمورتاڭباسىنىڭ تۇپنۇسقاسى اتالعان ءبىلىم وردا­سىنداعى ۇلت قايراتكەرىنىڭ مۋزەيىنە سالتاناتتى تۇردە تابىس ەتىلدى. مازمۇندى شاراعا شوقايتانۋشى عالىم, تۇركياداعى ميمار سينان كوركەم ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ابدىۋاقاپ قارا, ساياسي عىلىم­دار دوكتورى, پروفەسسور ابدىجالەل باكىر جانە شوقاي اۋلەتىنىڭ بۇگىنگى ۇرپاعى قاتىستى.

مۇستافانىڭ ءمورى

بۇل ءموردى مۋزەيگە مۇستافا شو­قاي ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى, جۋرناليست گۇل­بارشىن زايىروۆا تاپسىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, الاش ارداقتىسى 1939 جىلعا دەيىن قۇجاتتارىندا ءوز قولىمەن وسى ءمورىن باسقان. مۇندا ونىڭ اتى-ءجونى مەن تۇرعىلىقتى مەكەنجايى فرانتسۋز تىلىندە جازىلعان.

 «بۇل ءموردى نەگىزى مۇستافا اتامنىڭ اياۋلى جارى ماريا شوقاي ومىردەن وتەر الدىندا ءوزىنىڭ رۋحاني بالاسى ءالىم الماتقا تاپسىرىپ كەتكەن. سونىمەن قاتار ماريا اجەمىز ول كىسىگە ەرىنىڭ جازۋ ماشينكاسىن,وتباسىلىق البومىن, حاتتارى مەن قۇجاتتارىن امانات ەتىپ بەرىپتى. كەيىن ءالىم اتامىز بۇل زاتتاردى قارتايعان شاعىندا بەلگىلى شوقايتانۋشى عالىم باقىت سادىقوۆاعا ءوز قولىمەن وتكىزگەن. ءبىز وسى مۋزەي اشىل­عاندا باقىت اپامىزدى ارنايى ىزدەپ بارىپ, ءبىراز جىل كوزىنىڭ قا­را­شىعىنداي ساقتاعان اتامنىڭ جازۋ ماشينكاسىن الىپ, وسىندا اكەپ قويدىق. ەندى ءمورىن اكەلىپ وتىرمىز. باقىت سا­دىقوۆانىڭ شوقايتانۋداعى ەڭبەگى وتە زور. ول كىسىگە العىسىمىز شەكسىز», دەيدى گ.زايىروۆا.

ودان كەيىن ءسوز العان پروفەسسور ابدىجالەل باكىر تۇركى الەمىنە ورتاق تۇلعانىڭ قايراتكەرلىگى تۋرالى پاراساتتى وي قوزعادى. ال وسى ءىس-شاراعا سوناۋ تۇركيادان كەلىپ قاتىسقان شوقاي­تانۋشى ابدىۋاقاپ قارا مۇستافا شوقايدىڭ ۇلت تاۋەلسىزدىگى تاريحىندا ورنى بولەك تۇلعا ەكەنىن ايتتى.

ء«بىز بۇگىن تاۋەلسىزدىگىمىزگە تاۋبە دەيتىن بولساق, ول – مۇستافا سەكىل­دى الاش ارىس­تارىنىڭ ازاتتىق جو­لىن­داعى كۇرەسىنىڭ جەڭىسى. وتارشىل ەلدەر مۇستافا شوقايدان قاتتى قورىقتى. شىن­دى­عىندا, مۇستافانى اقتاۋ قاجەت ەمەس. ونىڭ ەشقانداي قىلمىسى جوق. تەك ۇلى تۇلعا تۋرالى تاريحي ادى­لەت­تىلىكتى ورناتۋ كەرەك. بۇگىنگى ءىس-شارا – سونىڭ ءبىرى كورىنىسى. ءجۇز جىلدان كەيىن كور­نەكتى قايراتكەردىڭ ءمورى ەلوردا تورىندەگى ءوزىنىڭ اتىنداعى مەكتەپتىڭ مۇراجايىنا تاپسىرىلىپ وتىرعانى – ادىلەتتىلىكتىڭ ورناعانى دەپ بىلەمىز», – دەدى عالىم.

سونداي-اق ءىس-شارا اياسىندا مۇس­تافا شوقاي اتىنداعى مەكتەپ وقۋ­شىلارى ازىرلەگەن الىپ تۇلعا ومىرىنەن ءبىر ۇزىك سىر شەرتەتىن ادەبي-كومپو­زي­تسيا كورسەتىلىپ, «مەن قاشاندا جان-تانىم­مەن سەنىمەن بىرگەمىن» اتتى كورمە ۇسىنىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار