اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور دارحان ءبىلالوۆ ورتالىق جۇمىسى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وننان استام ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستىڭ ءتىل عىلىمى زەرتتەۋلەرىن ۇيلەستىرۋ باعىتىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشىسى رەتىندە جالعاسىپ, قازاق ءتىلدى عىلىمي-زەرتتەۋلەردى بىرىكتىرىپ, دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تەحنولوگيالار قارىشتاپ, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن دامىعان كەزەڭدە عىلىم – قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىنىڭ كورسەتكىشى رەتىندە دامۋى زاڭدىلىق. سول سەبەپتى دە ەلىمىزدىڭ وزگە مەملەكەتتەرمەن يىق تىرەسىپ, الدىڭعى قاتاردان كورىنۋىنە وتاندىق عىلىم مەن تەحنيكانىڭ وزىقتىعى ىقپال ەتەدى.
ورتالىقتىڭ اشىلۋىنا وراي, قۇتتىقتاۋ حاتىن جولداعان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى قۋانىش ەرعاليەۆ عالىمدار جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەپ, عىلىمنىڭ ءار سالاسى بويىنشا قورعالاتىن ديسسەرتاتسيالاردىڭ عىلىمي جاڭالىعى, مازمۇنى, ولارعا قويىلاتىن تالاپ تا جوعارى ۇدەدەن شىعاتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى.
مۇنداي ورتالىقتاردىڭ وزگە عىلىم سالالارىندا دا اشىلعانى ماڭىزدى. جيىنعا قاتىسقاندار وسىنداي پىكىر ايتتى. ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى ساپانى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلزات كوپەنوۆا قازاق ءتىل عىلىمىنىڭ عىلىمي-تەوريالىق ماسەلەلەرىن ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر دەڭگەيىندە ىلگەرىلەتەتىن ورتالىقتىڭ اشىلۋى عىلىمدى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىندايتىن كەزەڭمەن سايكەس كەلىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەربول تىلەشوۆ زەرتتەۋ تاقىرىپتارىنىڭ دەربەستىگىن, وزەكتىلىگىن, جاڭاشىلدىعىن ۇيلەستىرەتىن ورتالىق جاس عالىمداردى قولداۋ باعىتىنداعى تىڭ جوبالارعا باستاماشى بولسا دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى.
ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى انار فازىلجانوۆا وسى ورايدا قازىرگى كەزدە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ دا, مەكتەپ وقۋلىقتارىنىڭ دا مازمۇنىندا اكادەميالىق سيپاتتاعى ىرگەلى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە الىنعان ۇلكەن اۋقىمدى تىلدىك يمپەريكالىق بازا نەگىزىندە جاسالعان عىلىمي قورىتىندىلارىنا, عىلىمي ءبىلىمنىڭ جۇيەسىزدىگىنە الاڭداۋشىلىق بىلدىرە كەلىپ, الدىمەن قورعالاتىن ديسسەرتاتسيالار تاقىرىبى رەتتەلىپ, ءارى قاراي اكادەميالىق, كلاسسيكالىق وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىنا ورتالىق جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزۋگە بولادى دەگەن ۇسىنىس تاستادى.
وتاندىق تىلتانىمدىق عىلىمدى جۇيەلەپ, ىزدەنىس باعىتتارىن ايقىنداۋدا, عىلىمي ويدىڭ ارناسىن دۇرىس جاققا بۇرۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسقان اكادەميك شورا سارىباەۆ باستاپ كەتكەن ىرگەلى ىستەردىڭ وسى ورتالىقتا جالعاسىن تاباتىندىعى عالىمدارعا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ وتىر. ورتالىق باسشىسى, اكادەميك كارىمبەك قۇرماناليەۆتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى كەزدە مامانداردى ديسسەرتاتسيانىڭ ماقسات-مىندەتتەرىن, وزەكتىلىگىن ايقىنداۋداعى ناقتىلىقتىڭ ءوز دەڭگەيىندە بولماۋى, تاڭداعان تاقىرىپتاردىڭ باسقا ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستارمەن ۇقساستىعى الاڭداتىپ كەلدى. سوعان وراي ءتىل ءبىلىمى بويىنشا قورعالاتىن ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستاردىڭ ساپاسىنا قاتىستى كوپتەگەن سىن ايتىلدى. ەندىگى كەزەكتە بۇل ماسەلەلەر مامانداردىڭ ءجىتى نازاردا بولادى. وسى ورايدا اكادەميك ك.قۇرماناليەۆ: «كورنەكتى عالىم, اكادەميك شورا سارىباەۆ نەگىزىن قالاعان جولدى جالعاستىرا وتىرىپ, ورتالىق جۇمىسى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اراسىندا تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, جاس عالىمدار زەرتتەۋلەرى باعىتىن ءبىر ىزگە تۇسىرەمىز», دەدى.
ءتىل عىلىمى زەرتتەۋلەرىن ۇيلەستىرۋ ورتالىعى الدا ماڭىزدى جوبالارعا ارقاۋ بولاتىنى ءسوزسىز. وعان ساي جوسپار دا دايىن, جىگەرلى ماماندار دا جەتكىلىكتى. ەندىگى ماقسات – زاماناۋي تەحنولوگيا ءتىلىن مەڭگەرگەن عالىمداردىڭ كۇشىمەن قازاق ءتىلىن الەمدىك عىلىم كەڭەستىگىنە شىعارۋعا ارەكەت ەتۋ.
الماتى
