ال «بەينەۋ–بوزوي–شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى پايدالانۋعا بەرىلگەن 2014 جىلدان كەيىن ءىس اياسىن كەڭەيتىپ, اۋدان مەن اۋىلداردى دا كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋدىڭ ماسەلەسى شەشىلدى. بۇگىندە اۋدان ورتالىقتارى مەن كەيبىر اۋىلدارعا دا گاز قۇبىرى تارتىلىپ, ونداعى جۇرت يگىلىگىن كورىپ وتىر.
ەلىمىز بويىنشا مۇناي وندىرۋدەن بەسىنشى ورىندا تۇرعان سىر وڭىرىندە قازىر گازداندىرۋ دەڭگەيى 70 پايىزعا جەتتى. دەرەك بويىنشا وبلىس حالقىنىڭ 584 مىڭى تابيعي گازعا قول جەتكىزىپ وتىر. جۋىردا وبلىسقا جاساعان ساپارىندا ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات حاسەنوۆ بيىل مينيسترلىكتىڭ بيۋدجەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە ايماقتا 13 جوبا ىسكە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. تورەتام, اقاي, بىرلىك, قىراش, جايىلما, ەڭبەكشى, اباي, دوسان, شالقيا, قۇتتىقوجا, كەيدەن جانە جيدەلىارىق ەلدى مەكەندەرىنە گاز جەلىلەرى جۇرگىزىلىپ, 33 مىڭ ادام تابيعي گازعا قول جەتكىزەدى.
بىلتىر وبلىس تۇرعىندارىن تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 14 جوبا باستالىپ, ونىڭ جەتەۋى جىل سوڭىنا دەيىن جۇزەگە اسقان. وسىلايشا شيەلى اۋدانىنداعى العاباس جانە اقمايا, قازالى اۋدانىنا قاراستى ءپىرىموۆ جانە باسىقارا, ءجالاڭتوس اۋىلدارىنا, تەرەڭوزەك كەنتىنە گاز قوسىلدى. قالعان 7 جوبا بيىل اياقتالىپ, كوگىلدىر وتىن يگىلىگىن كورەتىن ەلدىڭ قاتارى ارتا تۇسەدى. سونىمەن قاتار 2022 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىنان باستاپ قارماقشى اۋدانىنداعى تورەتام كەنتى مەن اقاي اۋىلى, ارال اۋدانىنداعى سەكسەۋىل كەنتىن گازداندىرۋ جانە شيەلى اۋدانى تارتوعاي ەلدى مەكەنىندە اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانسالارىن ورناتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلدى.
وسى كۇنى گازبەن قامتۋ كورسەتكىشى 68 پايىزعا جەتىپ وتىرعان شيەلى اۋدانىندا وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋدان ورتالىعىمەن قاتار 6 اۋىل كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزگەن ەلدى مەكەندەر قاتارىندا تۇر. بيىل بۇل اۋداندا جالپى قۇنى 1 ملرد 62 ملن تەڭگە بولاتىن 4 جوبا ءتيىستى سالالىق مينيسترلىككە ۇسىنىلىپتى. وسىلايشا ەڭبەكشى, بەستام, دوسبول بي جانە جيدەلىارىق اۋىلدارى وتىن جارىپ, كۇل شىعارۋ بەينەتىنەن قۇتىلماق. اۋدانداعى المالى مەن ءا.تاجىباەۆ اتىنداعى ەلدى مەكەنگە گاز قۇبىرىن تارتۋ ءۇشىن قاجەتتى 1 ملرد 710 مىڭ تەڭگەگە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم مينيسترلىك قاراۋىندا جاتىر.
وتكەن جىلى م.شوقاي اۋىلى ماڭىنان قۇنى 2 ملرد تەڭگەدەن اساتىن اۆتوماتتى گاز رەتتەگىش ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان ەدى. ال تارتوعاي اۋىلىنا ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن تارتۋ ءۇشىن قاجەتتى جوبا-سمەتالىق قۇجات دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن جاسالىپ جاتىر. مايلىتوعاي اۋىلىندا دا وسىنداي قام-قارەكەت بار. بۇل جوبالار تولىق جۇزەگە اسقاندا اۋدان حالقىنىڭ 85 پايىزى گازبەن قامتىلماق.
بىلتىر قازالى اۋدانىنداعى تابيعي گاز جەتكەن اۋىلدار قاتارىنا باسىقارا, ق.ءپىرىموۆ, ءجالاڭتوس باتىر ەلدى مەكەندەرى قوسىلدى. ق.ءپىرىموۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ادىلبەك قۇلمان بىلتىر ناۋرىزدا باستالعان جۇمىس ناتيجەسىندە اينالاسى 2-3 ايدىڭ ىشىندە يگىلىككە اينالعانىن ايتادى.
– جىلدا كەمى 9-10 توننا كومىر جاعاتىنبىز. ونىڭ دا باعاسى ءار قىس قىمباتتاپ جاتىر. بيىل تونناسى 26 مىڭ تەڭگە بولىپتى. جاققاننان بولەك ونىڭ ك ۇلىن شىعارىپ بەينەتكە ءتۇسىپ جاتاتىن ەدىك. گاز كەلگەلى ءبارى ۇمىت بولدى, دەيدى وتاناسى راۋشان ابدىرامەتوۆا.
اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ءادىلحان ءابىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلدى مەكەندە 64 ءۇي گازعا قوسىلعان. قالعاندارى ەندى قام جاساپ جاتىر. جالپى, بىلتىر كوگىلدىر وتىن جەتكەن 3 اۋىلدا 4 400-گە جۋىق ادام تۇرادى, جوبا ناتيجەسىندە 750 جۋىق تۇرعىن ءۇي مەن 26 الەۋمەتتىك نىسان گازداندىرىلادى. بۇل اۋداندا دا ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا ماڭىزدى ورىن الاتىنىن باستامانىڭ جۇزەگە اسۋىنا جاناشىرلىق تانىتىپ كەلە جاتقان ازاماتتار بار. قازالىنىڭ تۋماسى, بەلگىلى كاسىپكەر تاڭىربەرگەن جىلقايداروۆ ءبىراز ەلدى مەكەندى گازبەن قامتۋدىڭ جوبا-سمەتالىق قۇجاتتارىن ءوز ەسەبىنەن ازىرلەتىپ, ەلدىك ىسكە ۇلكەن ۇلەس قوستى.
ناۋرىز تۋا جاڭاقورعان اۋدانىنداعى كەيدەن جانە جايىلما اۋىلدىق وكرۋگىندە گاز جۇيەسىن تارتۋ قۇرىلىسى باستالىپ كەتتى. جىل سوڭىنا دەيىن وسى ەكى اۋىل تۇرعىندارى گاز يگىلىگىن پايدالانادى.
قىزىلوردا قالاسىنا قاراستى ناۋرىز جانە ماحامبەت ەلدى مەكەندەرىن گازداندىرۋ جوباسىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالىپ تۇر. بيىل جەرگىلىكتى اكىمدىك ۇسىنعان جوبالار مينيسترلىكتەن قولداۋ تاپسا, ايماقتاعى بىرنەشە اۋىل گاز الاۋىنا جىلىنادى. وسىلايشا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي وڭىردە گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەر سانى 70-كە جەتەدى.
قىزىلوردا
