ەل جانە ەلباسى
مەنىڭ ەلەكتروندى پوشتاما تۇپقاراعاندىق جاس وقىرماننان حات ءتۇستى. تاعدىردىڭ تالقىسىنا تاپ بولعان جاس ومىرىنە ءسان مەن ءمان بەرگەن جۇرەكجاردى قۋانىشىن جانە وسى زور جاڭالىققا سەبەپشى بولعان مەملەكەت باسشىسىنا دەگەن العىسىن رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ارقىلى جەتكىزۋگە كومەكتەسۋگە ءوتىنىش ءبىلدىرىپتى. ءبىر ەمەس, بىرنەشە جاننىڭ سەزىمىن ارقالاعان حاتتى, ىزگى ءوتىنىشتى اياقاستى ەتپەي, قاز-قالپىندا رەداكتسياعا جولداۋدى ءجون كوردىم.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
قۇرمەتتى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى!
بيىلعى جولداۋدا ءسىز: «ءاربىر وتانداسىمىزدىڭ جۇرەگىندە ەلىمىزگە دەگەن شەكسىز ماقتانىش سەزىمىن ورنىقتىردىق. قازاقستاندىقتار ەرتەڭىنە, ەلىنىڭ بولاشاعىنا سەنىممەن قارايدى. حالقىمىز ەلدەگى الەۋمەتتىك احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىن جانە ونىڭ جىل وتكەن سايىن جاقسارا تۇسكەنىن ايتادى. بۇگىندە وتانىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى – ءاربىر ازاماتتىڭ ۇلتتىق ماقتانىشى», دەدىڭىز. راس, تاۋەلسىز وتانىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى – ءبىزدىڭ ۇلتتىق ماقتانىشىمىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ بولاشاققا دەگەن جوسپارىمىزدىڭ ورىندالۋىنا بارلىق جاعداي جاسالدى. وسىلاي ءسوز باستاپ, سىزگە ريزاشىلىقپەن, سىر بۇكپەي اشىلا حات جازۋىمىزدىڭ ۇلكەن سەبەبى بار, قۇرمەتتى ەلباسى. ءبىز ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ارقىلى جاقىندا باسىمىزدان كەشكەن باقىتتى وقيعانى وزىڭىزگە بايان ەتۋدى دۇرىس دەپ تاپتىق. بىزدەر ماڭعىستاۋدىڭ قاراشاڭىراعى سانالاتىن ءتۇپقاراعان اۋدانىندا دۇنيەگە كەلىپ, تاعدىر تالكەگىمەن بالالار ءۇيىندە تاربيەلەنگەن جاندارمىز. بىزدەر ءبىر شاڭىراق استىندا ءبىرلىك پەن بەرەكەدە بولۋ دەگەن ءسوزدەردى كىشكەنتايىمىزدان سەزىنىپ قانا ەمەس, بويىمىزعا سىڭىرە ەرجەتتىك. بىزدەر, وتانىمىزدىڭ قامقورلىعىن شىن باعالاي بىلەمىز. جاسىرىن ەمەس, بىزدەردىڭ كامەلەتكە تولعاننان كەيىنگى ءومىرىمىز ءۇمىت پەن كۇدىككە تولى بولادى. سەبەبى, بالالار ۇيىنەن شىققاننان كەيىنگى باسپانا ماسەلەسى ءبىز ءۇشىن ەڭ وزەكتى جايتقا اينالادى. بالالار ءۇيىنىڭ توسەگىندە جاتىپ: «وسكەندە كىم بولامىن؟» دەگەن سۇراق سول ءۇمىت پەن كۇدىكتىڭ اراسىنان ەرتىپ الىپ, كوكجيەكتەرگە تالاي رەت جەتەلەپ اكەتەتىن ەدى. سوندا, بىزدەر مەملەكەتىمىزدىڭ قامقورلىعىنان قۇر قالمايتىنىمىزدى سەزەتىنبىز, سوعان سەنەتىنبىز. سول سەزىم, قيالشىل بالالىق ۇشقىر وي تالاي ارماندارعا باستايتىن... بالالىق پاك سەزىم مەن سەنىم الداماپتى. ءدال بۇگىنگى كۇنى ءبىز سول قامقورلىقتىڭ اياسىندا باسپاناعا قول جەتكىزگەن باقىتتى جاندارعا اينالدىق. مۇنىڭ ءبىزدەر ءۇشىن قانداي قۋانىش, قانشالىقتى قىمبات ەكەنىن ءسىز ءبىلەسىز, جان-دۇنيەڭىزبەن تۇسىنەسىز. ماڭدايىمىزدان سيپاپ, جاعدايىمىزدى جاسار اتا-انامىز بولماعانمەن, تۋعان ەلىمىز, مەيىربان مەملەكەتىمىز, ەلجاندى ەلباسىمىز بار ەكەنىن ءبىز دە بىلەمىز! ءيا, ءبىز باسپانالى بولدىق! اۋدانىمىزدىڭ ورتالىعى فورت-شەۆچەنكو قالاسىنان «جۇمىسپەن قامتۋ-2020», «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلامالارى اياسىندا بوي كوتەرگەن جىلى ءارى جارىق باسپاناعا ارقايسىمىز يە بولدىق. وسى قۋانىشتى, ءسۇيىنشى حابارىمىزدى اۋەلى وزىڭىزبەن بولىسكىمىز كەلدى. زور شاتتىققا بولەنۋىمىزگە جاعداي جاساعانىڭىزعا مىڭ العىس! ءسىزدىڭ كەزەكتى جولداۋىڭىز: «قازاقتىڭ ماڭگىلىك عۇمىرى ۇرپاقتىڭ ماڭگىلىك بولاشاعىن باياندى ەتۋگە ارنالادى. ەندىگى ۇرپاق – ماڭگىلىك قازاقتىڭ پەرزەنتى. ەندەشە, قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل!» دەگەن جالىندى سوزدەرىڭىز ءبىزدى, ءتىپتى, قاناتتاندىردى. ەرىك-جىگەرىمىزگە قۋات قوستى. بىزدەر ءۇشىن ەندىگى العا قويعان ماقسات, قاجىماي – وتانىمىزعا ەڭبەك ەتۋ, ونى قورعاۋ. مىڭ العىس سىزگە, ەلباسى! بۇل ءسوزىمدى «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى باسپانالى بولعان بالالار ۇيىندە تاربيەلەنگەن بالالار جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار اتىنان جازىپ وتىرمىن. جاراس قاراجانوۆ. ماڭعىستاۋ وبلىسى, تۇپقاراعان اۋدانى.
«پرەزيدەنت قامقورلىعى مەن قولداۋىن تابيعي اپات كەزىندە دە سەزىندىك»
مايرا بوزوۆا, كوپبالالى انا:
اپات ايتىپ كەلمەيدى. بۇدان ءۇش جىل بۇرىن جۇزدەگەن, مىڭداعان باتىسقازاقستاندىق تۇرعىندار مەن وتباسىلار كۇتپەگەن جەردەن تابيعي اپاتقا تاپ بولدى. سول جىلى ورال قالاسىنىڭ ماڭايى مەن وبلىستىڭ زەلەنوۆ جانە تاسقالا اۋداندارى اۋماقتارىن كوكتەمگى تاسقىن سۋ باسىپ قالدى. وسى كەزدە, الگىندە ايتقانىمداي, مىڭداعان تۇرعىن باسپانالارىنان ايىرىلىپ, قيىن كۇي كەشتى. ارينە, دالادا قالعانىمىز جوق. بىزگە ۋاقىتشا پانالايتىن ورىندار ۇسىنىلدى.
ەڭ باستىسى – باسپاناسىز قالعان جوقپىز. ءبىز سەكىلدى تۇرمىستىق دەڭگەيى تومەن وتباسىلار مەن كوپبالالى انالارعا ءۇش ايدىڭ ىشىندە كىرسە شىققىسىز, سىڭعىرلاعان جاڭا ۇيلەر سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلدى.تاسقىن سۋ اپاتىنان زارداپ شەككەندەرگە ارنالىپ اۋدان ورتالىعى ىرگەسىنەن تۇرعىزىلعان بۇل تۇرعىن ءۇي كەشەنى بۇگىندە «مۇنايشى» شاعىن اۋدانى دەپ اتالادى. بۇل تاماشا مەكەنجايدان ماعان دا ءبىر ءۇيدىڭ كىلتى تاپسىرىلدى.
باسپاناسىز قالۋ كەز كەلگەن ادامعا ماتەريالدىق تۇرعىدان عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دا وتە اۋىر تيەدى. ءبارىمىز دە سول ءساتتە وسىنداي كۇيرەۋىك كوڭىل كۇي اۋانىن باستان كەشتىك. وسى كەزدە كوپ كەشىكپەي ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باتىسقازاقستاندىقتارعا ءسوز ارناپ, تابيعي اپاتقا تاپ بولعان بىردە-ءبىر وتباسى دالادا قالمايتىنى جونىندە ايتقانى بارىمىزگە ۇلكەن دەم بەردى.
ءسويتىپ, 2011 جىلدىڭ كوكتەمىندە ورال وڭىرىندە ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى بويىنشا الىپ قۇرىلىس الاڭدارى قانات جايدى. بۇل اسا جاۋاپتى دا كۇردەلى, الەۋمەتتىك ءمانى مەن ماڭىزى وتە جوعارى ءىس ۋاقىتىندا اياقتالدى.بىتەر ءىستىڭ باسىنا, جاقسى كەلەر قاسىنا دەگەندەي, كۇزدەگى ميزام شۋاعى كەزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ اۋدانعا ارنايى كەلىپ, قۋانىشىمىزدى بولىسكەنىن ەشۋاقىتتا ۇمىتا المايتىن شىعارمىز.
بىزدەر ءدال سول كۇنى قوس بىردەي قۋانىش سەزىمىنىڭ قۇشاعىندا جۇرگەن ەدىك. ويتكەنى, ەڭ العاش ەلباسى قامقورلىعى مەن قولداۋىن تابيعي اپات ورىن العان كەزدە سەزىنسەك, بۇدان كەيىن بىزدەرگە ارنالىپ جاڭا باسپانالار سالىنىپ, ونىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋ راسىمىنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى ارنايى كەلگەندە قۋانىش پەن ريزاشىلىقتان تاعى دا جۇرەگىمىز جارىلىپ كەتە جازدادى.
ءوز حالقىنا قاشاندا قامقور بولا بىلەتىن, ونى كولەڭكەسىمەن قورعاي الاتىن, ەل باسىنا كۇن تۋعاندا ونىڭ قاسىنان تابىلىپ قولداۋ كورسەتە الاتىن كوشباسشىسى مەن كوسەمى بار ەلدىڭ تۋى ەشۋاقىتتا جىعىلمايدى دەپ بىلەمىن.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
زەلەنوۆ اۋدانى.
«ارمانىم – اتىما لايىق ازامات بولۋ»
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ستۋدەنت:
ءوزىم وقيتىن جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماشينا جاساۋ فاكۋلتەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتتى ستۋدەنتتىڭ ءبىلىم الاتىنىن العاش ەستىگەندە قاتتى تاڭداناتىندار از ەمەس. ەلباسىمەن اتتاس ستۋدەنتپەن جۇزدەسىپ, اڭگىمەلەسكەندى ءجون كورەتىندەر دە كوپ كەزدەسەدى. جالپى, كەزدەسكەن ادامنىڭ بارلىعى دا ەسىمىمە بايلانىستى كوپ سۇراقتىڭ استىنا الاتىنىن دا جاسىرمايمىن. كەي ادامدار, ءتىپتى, سەنبەي دە قالىپ جاتادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن نەمەرەسىنىڭ ەسىمىن نازارباي اتام تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ قۇرمەتىنە ءارى حالىقتىڭ قامىن ويلايتىن, ەل باسقاراتىن ۇلكەن ازامات بولسىن دەپ ىرىمداپ قويىپتى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن اقتوبە قالاسىنان قونىس اۋدارعان مەنىڭ وتباسىم قازىر ورال قالاسىندا تۇرادى. رايلا, بۇلبۇل ەسىمدى اپالارىم, اسەم اتتى ەركە قارىنداسىم بار. ءوزىم تۋرالى ايتقاندى اسا كوپ ۇناتپايمىن. ازىرشە ايتاتىنداي ۇلكەن ىستەر تىندىرا قويماعانىم دا تۇسىنىكتى بولسا كەرەك. ايتا كەتەتىن نارسەم, سپورتقا جاقىنمىن. كۇرەسپەن, تاەكۆوندومەن اينالىسامىن.
ەل باسىنا كۇن تۋعان الماعايىپ زاماندا قان مايدانعا اتتانىپ, كەيىن امان-ەسەن ەلگە ورالعان ارداگەر اتام بىزدەن, نەمەرەلەرىنەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتكەنى اقيقات. ەل تىزگىنىن قولىنا ۇستاپ, حالىق اماناتىن ارقالاعان ەلباسىمىزدىڭ ەسىمىنە ساي بولۋ زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ۇيدەگى اتا-انامنىڭ, ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا ءتالىم بەرەتىن ۇستازدارىمنىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتىن اقتاپ, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى ازاماتى بولۋ ءۇشىن ۇمتىلىپ باعامىن.
ورال.
«ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – ءبىلىمدى جاس»
دانيار ۋاليەۆ, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ مۇشەسى:
تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ىرگەسىن قالاپ, شاڭىراعىن قۇرىسقان اعا بۋىن جاسامپازدىق ەستافەتاسىن جالىندى جالعاستىرۋشى رەتىندە وسكەلەڭ ۇرپاققا ۇلكەن سەنىم ارتىپ وتىر. ءيا, ءبىز – ۇلكەن كۇشكە, زور الەۋەتكە يەمىز. ەلباسىمىز «قازاقستان جولى–2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى جاستاردى زاماناۋي ءىلىم-ءبىلىمدى مەڭگەرۋگە, حالقىمىزدىڭ يگىلىگى جولىنداعى ۇلى ماقساتتارعا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى. جاس بۋىنعا قاراتا ايتقان «بۇل ستراتەگيا سىزدەرگە ارنالعان. ونى جۇزەگە اسىراتىن دا, جەمىسىن كورەتىن دە سىزدەر. ءوز جۇمىس ورىندارىڭىزدا وتىرىپ, وسى جۇمىسقا ارقايسىڭىز اتسالىسىڭىزدار. نەمقۇرايلىلىق تانىتپاڭىزدار», دەگەن اتالىق سوزدەرى جىگەرىمىزدى جانىپ, اسىل مۇراتتارعا جەتەلەرى ءسوزسىز. ەندى, مىنە, وسىدان جيىرما جىل بۇرىن ۇسىنعان ونىڭ يدەياسى ءىس جۇزىندە ورىندالىپ, ەلوردامىز استانادا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋ جونىندەگى شارتقا قول قويىلدى. بۇل شارتتىڭ ماڭىزدىلىعىن ۇعىپ, وداقتىڭ قىزمەتىن مەملەكەتىمىز ءۇشىن ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ جاستار الدىنداعى زور مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى ەڭ باستى قۇندىلىق ەكەندىگىن ۇنەمى ايتىپ ءجۇر. سول سەبەپتى دە ماڭگىلىك ەلگە اينالۋ, ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىن قالىپتاستىرۋ جولىندا جاسالىپ جاتقان باتىل قادامدار ءبارىمىزدى قۋانتادى. ەلباسى ونەركاسىپتى دامىتۋدا, يندۋستريالىق بازانى, قۋاتتى كادرلىق رەزەرۆتى قالىپتاستىرۋدا, ينتەللەكتۋالدىق, مادەني الەۋەتتى كۇشەيتۋدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جۇمىسىن ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەۋ كەرەكتىگىن قاداپ ايتتى. ال ءبىلىمى مەن بىلىگى جوعارى ازاماتتاردى تاربيەلەۋ – ارقايسىمىزعا جۇكتەلەر باستى مىندەت ەكەنى ءسوزسىز. ويتكەنى, ءبىلىم – ۇلتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ باستى قۇرالى.
مەكتەبىمىزدە وقۋشىلاردىڭ قازاق, ورىس جانە اعىلشىن ءتىلدەرىن جەتىك بىلۋىنە ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. وقىتۋ باعدارلاماسى وقۋشىلاردىڭ سىني ويلاۋ, وزىندىك ىزدەنىس پەن اقپاراتتى تەرەڭ تالداۋ ماشىعىن مەڭگەرۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق, وقۋشىلاردىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كوپتەگەن شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى 2050 جىلعا دەيىنگى ەكىنشى جانە ودان كەيىنگى بەسجىلدىقتاردا ءموبيلدى, مۋلتيمەديالىق, نانو جانە عارىشتىق تەحنولوگيالار, روبوتتى تەحنيكا, گەندىك ينجينەريا سالالارىن دامىتۋ, بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن ىزدەۋ مەن اشۋدىڭ نەگىزىن سالۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسى تالاپقا وراي, ەلىمىزدە روبوتتى تەحنيكانىڭ وركەندەۋىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ءبىزدىڭ بۇل سالادا تابىستارىمىز, جاڭالىقتارىمىز بارشىلىق.
ارنايى ۇيىرمە ۇيىمداستىرىپ, قازاقستان عىلىمىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ, الەۋەتىن ارتتىراتىن ءىزباسارلار دايىنداۋ, ولاردىڭ عىلىمي جوبالارعا ۇزبەي اتسالىسىپ, عىلىمعا دەگەن جۇيەلى كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋ جايى تىنىمسىز ىزدەنىستى قاجەت ەتەتىنى تۇسىنىكتى. شاكىرتتەرىم رەسەيدىڭ بىرقاتار كورمەلەرىنە, بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, جەڭىسپەن ورالدى. ولار «مەكتەپ قابىرعاسىنان – عىلىمعا!» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق فورۋمدا جاقسى قىرىنان تانىلسا, بايقوڭىر قالاسىندا وتكەن عارىشتىق زەرتتەۋلەر بويىنشا ح حالىقارالىق عىلىمي دودادا ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. ءوزىم دە پرەزيدەنتىمىز العا قويعان تالاپتار ۇدەسىنەن كورىنۋدى اركەز باستى ماقسات سانايمىن. «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ شارالارىنا بەلسەنە قاتىسامىن. روبوتتى تەحنيكا بويىنشا LEGO Education b Instagram حالىقارالىق كونكۋرسىنىڭ, «جاستاردىڭ كادرلىق رەزەرۆى» رەسپۋبليكالىق جوباسىنىڭ جەڭىمپازى بولدىم.
الداعى ۋاقىتتا ۇيىرمە ءمۇشەلەرى ءوز ونىمدەرىن شەتەلگە دە شىعارۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
پەتروپاۆل.
«مەملەكەت باسشىسى سەنىم بىلدىرگەن وكىلدىڭ ءبىرىمىن»
ءاليا بەكقوجيەۆا,
اتىراۋ وبلىسى كاسىپكەرلەر جانە جۇمىس بەرۋشىلەر وداعىنىڭ ءتورايىمى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى:
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەگى ەكونوميكالىق قيىندىقتار الىنبايتىن قامالداي كورىنۋشى ەدى. ونىڭ ۇستىنە جالاقى مەن زەينەتاقى, بالالار جاردەماقىسى ايلاپ بەرىلمەي, زاۋىتتار, ءتۇرلى كاسىپورىندار بىرىنەن سوڭ ءبىرى بانكروتتىق قامىتىن كيىپ, جۇمىسسىزدىق ءورشىپ بارا جاتتى. تاۋەلسىز ەلدى باسقارۋ تىزگىنىن قولىنا العان نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىناۋ شىرماۋىقتاي شىرماعان قيىندىقتاردى بۇزىپ-جارا باتىل ىسكە كىرىستى. بۇرىنعىشا ەل باسقارۋ ءادىسىن شيىرلاماي, الدىمەن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن جاھان جۇرتىنا تانىتۋ ءۇشىن الەمنىڭ ءبىراز ەلىنە ساپارلادى. ماقساتى – الەمدىك نارىقتا كوش باستاعان الپاۋىت كومپانيالاردى قازاقستاننىڭ كەلەشەگىنە سەنۋگە, ەكونوميكاسىنا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالۋعا يلاندىرۋ. ءسويتىپ, «شەۆرون» سەكىلدى كوپتەگەن كومپانيالاردى قولىنان جەتەكتەگەندەي ەتىپ, قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا اكەلدى.
شىندىعىن ايتقاندا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «...الدىمەن – ەكونوميكا» ساياساتىن ۇستانباسا, ءبىزدىڭ تاۋەلسىز ەلىمىز بۇگىنگى قۋاتتى دامۋ بيىگىنە كوتەرىلە الماعان بولار ەدى. شەتەل ينۆەستورلارى قازاقستان ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا قۇيۋمەن بىرگە, جاڭا ءداۋىردىڭ ەڭ وزىق تەحنولوگيالارىن كوپتەپ اكەلدى. ال شەتەل ينۆەستورلارىنا سان الۋان سەرۆيستىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن, سان الۋان وتاندىق ونىمدەر شىعاراتىن كاسىپورىندار قۇرىلىپ, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە كاسىپكەرلىكتىڭ كەڭ تىنىسى اشىلدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىز ءۇشىن ايتۋعا عانا جەڭىل بولعانىمەن, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءۇشىن استە وڭاي بولماعانىن بىلەمىز. ويتكەنى, مەملەكەت باسقارۋ, اسىرەسە, شيكىزاتتىق رەسۋرسىنان وزگە جاڭا تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان زاۋىت, فابريكالارى بولماعان قازاقستانداي كوپەتنوستى, ءارى تاۋەلسىزدىگىن ەندى عانا قولىنا العان جاس مەملەكەتتى ەكونوميكالىق وركەندەۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىرىپ, ەڭسەسىن تىكتەۋ ىسىنە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ باتىلى بارا بەرمەيدى.
قازىر تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنداعى قيىندىقتىڭ ءبارى كورگەن ءتۇس سەكىلدى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءار سالاسى ىرعاقتى دامۋ ۇستىندە, جىل سايىن جۇمىس ورىندارى كوپتەپ اشىلۋدا. قۇرىلىس يندۋسترياسى كەڭ قانات جايدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەك ەكونوميكانى عانا وركەندەتىپ قويماي, قازاق ەلىنىڭ ءىلىم-بىلىمگە قۇشتار جاستارىنىڭ الەمنىڭ ءار ەلىندە الاڭسىز ءبىلىمىن جەتىلدىرۋىنە جاعداي جاسادى. جاڭا ءداۋىردىڭ تىنىسىن سەزگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز قازاقستاننىڭ ەلورداسىن استاناعا كوشىرۋگە دە باتىل قادام جاسادى. استانانىڭ ەرەكشە ساۋلەتتىك پىشىنمەن دامۋى ەلىمىزدەگى سولتۇستىك وڭىرلەر ەكونوميكاسىن جاڭاشا قارقىنمەن وركەندەتۋگە تىڭ سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, وزگە دە وبلىستار ورتالىقتارىنىڭ جاڭا ەلورداعا قاراپ, بوي تۇزەۋىنە ىقپال ەتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاندى الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ ءبىرى دەڭگەيىنە جەتكىزۋدەگى تاباندىلىعىنا ءار كەز ءتانتى بولىپ كەلەمىز. سول سەبەپتەن دە ەلباسىنىڭ العاش پرەزيدەنت سايلاۋىنا تۇسكەن كەزىنەن بەرى سەنىم بىلدىرگەن وكىلى بولىپ كەلەمىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنداي كوشباسشىلىق, كورەگەندىلىك قاسيەتىمەن ەل دەپ ەمىرەنە ەڭبەك ەتۋدى پارىز ساناعان ەرگە سەنىمدى وكىل بولعانىمدى ۇدايى ماقتان تۇتامىن. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەرەكشە ءبىر قاسيەتى – ءار ءوڭىردىڭ كاسىپكەرلەرىن, ءبىر كورگەن ادامىن ۇمىتپاي, ۇنەمى جاعدايىن سۇراپ, ورىندى ازىلىمەن باۋراپ جۇرەدى. اتىراۋعا كەلگەن ءار ساپارىندا «ءاليا, امانسىڭ با؟ اتىراۋ كاسىپكەرلەرىنىڭ جاعدايى قالاي؟ كاسىپتەرىڭدى دامىتۋدا كەزدەسەتىن قانداي كەدەرگى بار؟» دەپ جىلىۇشىراي اڭگىمەگە تارتادى. ءبىز دە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن قامقورشىمىزداي, قولداۋشىمىزداي سەزىنىپ, ۇنەمى ارقا تۇتىپ جۇرەمىز. ويتكەنى, ەلباسى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ كاسىپكەرلەرگە زور قولداۋىن ءبىلدىرىپ, كەزەڭ-كەزەڭمەن كاسىپكەرلىكتى زاڭسىز تەكسەرۋگە موراتوري جاريالاپ كەلەدى. بۇل كاسىبىن ءناسىبىم دەپ ۇعىناتىن, ءسويتىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىنە لايىقتى ۇلەسىن قوسۋ ۇستىندەگى كاسىپكەرلەردىڭ جاڭا بيىكتەردى باعىندىرۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر.
اتىراۋ وبلىسى.
«ەل بەرەكەسىنىڭ كەپىلى»
اياگۇل ميرازوۆا,
ى.التىنسارين اتىنداعى №159 گيمنازيا ديرەكتورى,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى:
بۇل كۇندەرى اعالىق داۋىردەن اسىپ قالعان ۇرپاقتىڭ كوز الدىندا وسىدان بار بولعانى 23 جىل بۇرىن كەڭەس وداعى ىدىراپ, ونىڭ قۇرامىنداعى رەسپۋبليكالار ەگەمەندىكتەرىن جاريالادى. قازاقستان دا ارمان بولعان تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزدى. قازىردە جارقىن تاريحىمىز بولىپ تابىلاتىن سول كۇندەر تۋرالى ايتۋ جەڭىل, ال, شىن مانىندە, ول كەزدە دۇنيەگە جاڭا كەلگەن سابيدەي كۇيدە ەدىك.
الايدا, ءسابي – الاڭسىز جاراتىلىس. ونى قورەكتەندىرەتىن اناسى بار, پانا بولاتىن اكەسى بار. ال ەگەمەن بولعان ەلگە شەشە بولاتىن دا, اكە بولاتىن دا ەشكىم جوق. ءبارىن ءوزى جاساپ, ءوزى تاۋىپ, ءوزىن-ءوزى اسىراۋى, قورعاۋى كەرەك. وداق بۇزىلعان سوڭ, بۇكىل وداق بويىنشا ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىسقان ەكونوميكا دا, ەلدى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى دە, حالىق ءومىرىن قامتاماسىز ەتۋ دە, ءوندىرىس تە, ساۋدا دا, عىلىم دا, تەحنيكا دا, مادەنيەت تە – ءبارى-ءبارى بۇزىلىپ, كۇرەتامىرلار قيىلىپ قالعانىن ءبارىمىز بىلەمىز.
مىنە, وسىنداي كوك تيىنسىز قالعان مەملەكەتتىڭ وزىنە دە, ونىڭ حالقىنا دا دۇرىس جول تاۋىپ, دۇرىس جۇيە قۇرىپ, دۇرىس باعىتقا سالىپ, دۇرىس باستاي ءبىلۋ كەرەك. بۇلاردى ايتىپ وتىرعان سەبەبىم, سول ءبىر سىندارلى, اسا قيىن دا كۇردەلى شاقتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلىنە سارا جول تاۋىپ بەرىپ, حالقىن تەز ارادا-اق اياقتاندىرىپ, ءوز قولىن ءوز اۋزىنا جەتكىزىپ, امان-ەسەن ساقتاپ, الەمدەگى دامۋشى ەلدەر قاتارىنان دا وزىق قارقىنداعى مەملەكەتكە اينالدىردى.
وسىنى ايتۋ ارقىلى ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ وسىناۋ تەڭدەسسىز تاريحي ەڭبەگىنىڭ قۇدىرەتتىلىگىن كوز الدىمىزعا كىشكەنە عانا ەلەستەتسەم دەپ ەدىم.
«باعالاي بىلگەنگە باق تۇراقتايدى, قادىرلەي بىلگەنگە قۇت تۇراقتايدى», دەيدى دانا حالقىمىز. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن باستاپ رەسپۋبليكانى كەمەڭگەرلىكپەن باسقارىپ كەلە جاتقان ەلباسىنىڭ دانالىعىن لايىقتى باعالاي ءبىلۋ دە, قۇرمەتتەپ, قادىرلەي الۋ دا ازاماتتىعىمىزعا – سىن. ءشۇكىرشىلىك, قازاق ەلىن جاتسىنباي, قازاق حالقىنىڭ مەيىرباندىعىنا باۋىرمالدىقپەن جاۋاپ بەرىپ, ءبىر كىسىنىڭ بالاسىنداي ءومىر ءسۇرىپ جاتقان, رەسپۋبليكامىزدى ورتاق وتانىم دەپ تانىپ, ونىڭ كەمەلدەنۋىنە ايانباي ۇلەس قوسىپ وتىرعان جۇزدەن اسا ۇلىس وكىلدەرىنىڭ تاتۋ-ءتاتتى داۋرەنى – ەلباسىنىڭ تارازى باسىن تەڭ ۇستايتىن سارابدال ساياساتىنىڭ دانالىعى ەكەنىن الەم باعالاۋدا, تورتكۇل دۇنيە ۇلگى تۇتۋدا.
ءوزىم ەڭبەك ەتەتىن ءبىلىم بەرۋ سالاسى دا وزگە سالالار سياقتى مەملەكەتىمىز دامۋىنىڭ جەمىسى. ول قانشالىقتى كۇردەلى بولسا, سونشالىقتى قىمبات. ەلىمىزدىڭ كۇش-قۋاتىنىڭ حالىق يگىلىگىنە جۇمسالىپ, الەۋمەت مۇددەسىنە قىزمەت ەتەتىنىنىڭ ايقىن ءبىر ايعاعى. ەل ءومىرىنىڭ باسقا سالالارى سياقتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ دا الەمدىك دامۋ تالاپتارىنا ساي وركەندەۋىن ەلباسى قالت جىبەرمەي ءجىتى قاداعالاپ, ۇنەمى قامقورلىق باسشىلىعىمەن سەرپىن بەرىپ وتىرادى.
پرەزيدەنتتىڭ بيىلعى جولداۋى جالپى ەۋروپا بىلىكتىلىك ستاندارتىنا (ەبس) ساي قۇزىرەتتى تۇلعا قالىپتاستىرۋدىڭ جولدارىن ايقىندايدى. بۇل ورايدا, ەلباسى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىمىزدى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى دەڭگەيىنە جەتكىزۋگە باعدارلايدى.
وسى تۇستا ەبس-تىڭ باستى-باستى سەگىز بىلىگىن ەسكە سالا كەتۋ ارتىق بولمايدى دەپ ويلايمىن. ولار: انا تىلىندە قارىم-قاتىناس جاساي ءبىلۋ; شەتەل تىلدەرىندە قاتىناس جاساي ءبىلۋ; ەلەمەنتارلى ماتەماتيكانىڭ داعدىلارىن جانە عىلىم مەن تەحنولوگيادا بىلىگىن تانىتا ءبىلۋ; ديجيتالدى-اقپاراتتىق بىلىكتىلىكتى كورسەتە ءبىلۋ; وقۋ ىسكەرلىگى, تۇلعاارالىق, مادەنيەتارالىق, الەۋمەتتىك جانە ازاماتتىق بىلىكتىلىكتەردى كورسەتە ءبىلۋ; كاسىپكەرلىك داعدىلارىن تانىتا ءبىلۋ; الەمدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەت نەگىزىندە قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرا ءبىلۋ («21 عاسىر پەداگوگيكاسى مەكتەپ تابالدىرىعىندا», ا.ا.جايتاپوۆا, گ.ا.رۋدين جانە ت.ب.).
ءبىر سوزبەن قاراپايىمداپ ايتقاندا, ەلباسى ءبىلىم بەرۋدەگى نەگىزگى ماقسات ۇلتتىق, ادامگەرشىلىك بەينەسىن ساقتاي وتىرىپ, ءومىر سۇرە بىلۋگە ۇيرەتۋ ەكەنىنە نۇسقايدى. بۇل جول ءارى قوعام تالابىنا ءارى ءاربىر تۇلعانىڭ تۇرمىس ساپاسىن كوتەرۋ مۇددەسىنە ساي كەلەدى. وزگەرمەلى ومىرگە سايكەس قۇزىرەتتى تۇلعا قالىپتاستىرۋ كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى, ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىن كەمەلدەندىرۋ الدىنداعى مىندەتىمىز ەكەنىنە ەلباسى كوزىمىزدى جەتكىزۋدە.
«حان – حالقىنىڭ ۇلى, بي – ادىلدىك ق ۇلى», دەيدى حالقىمىز. ادىلدىكتىڭ, ەركىندىكتىڭ, ەل بەرەكەسىنىڭ كەپىلى بولىپ تابىلاتىن ەلباسى, تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۋعان كۇنىنە وراي حالقىنىڭ ۇلى بولىپ وتىرعان مارتەبەسىن كوپپەن بىرگە تانۋدى ۇلت الدىنداعى پارىزىم دەپ بىلەمىن. كورەگەن باسشى ەلدى وسىرەدى, كۇشتى مايدان ەردى وسىرەدى دەگەندەي, الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋگە ۇمتىلىس مايدانىندا ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە, ونىڭ ەرلەرىنىڭ وسكەنىنە ەلباسىمەن ءبىر ساپتا قاتىسۋدان, ونى كورىپ باعالاپ, قادىرىنە جەتۋدەن ارتىق باقىت بار دەپ ويلامايمىن.
الماتى.
«ەلباسى ەكى كومپيۋتەر سىيلاپ ەدى»
نۇرقانات قياقباەۆ, ا.پۋشكين اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى:
مەن الىس اۋىلدا تۇرامىن. اكەم ەلامان اۋىل كلۋبىندا ادىسكەر بولىپ جۇمىس ىستەيدى, انام انارگۇل «قازپوشتا» اق اۋىلدىق بولىمشەسىندە ەڭبەك ەتەدى. ءوزىم بيىل ونىنشى سىنىپتى ءبىتىردىم. وتباسىندا بيىل مەكتەپ بىتىرگەن اپام جانە كىشكەنتاي قارىنداسىم بار.
مەن – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قامقورلىعىن كورگەن كوپ بالانىڭ ءبىرىمىن. ونى ماقتان تۇتامىن جانە ەلباسىنىڭ بالا دەپ قاراماي, ءوتىنىشىمدى جەرگە تاستاماعانىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بۇل ءبىر اياق استىنان ويىما كەلگەن ءىس بولدى. ول كەزدە ەلباسى كىم, ونىڭ ەل ومىرىندەگى تاريحي ءرولى قانداي دەگەنگە وي جىبەرەتىن جاستا ەمەس ەدىم. الايدا, ەلدەن «پرەزيدەنت تىكەلەي ەفيردە سويلەيدى, حالىقتىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرەدى», دەگەندى ەستىپ قانداي سۇراق قويسام ەكەن دەپ قيالداعانىم راس. ءسويتىپ, سول كەزدە اۋىلدىق جەر ءۇشىن قات دۇنيە – كومپيۋتەر سۇراسام قايتەدى دەگەن وي ساناما ساپ ەتە قالدى. بىراق, اتا-اناما ءتىس جارىپ, ەشتەڭە ايتپادىم, ولاردىڭ قارسى بولاتىنىن ءتۇسىندىم.
ۇيدەگىلەر تۇسكى اسقا وتىرعاندا تەلەفون شالدىم, ءبىر قىز كوتەردى تۇتقانى. شاماسى, جاۋاپتى ادام بولسا كەرەك. مەن اكەمنىڭ ازعانتاي ايلىعى كومپيۋتەر الۋعا جەتپەيتىنىن, انامنىڭ سول كەزدە جۇمىسسىز ەكەنىن, وتباسىمىزدا اپام مەن قارىنداسىم بار ەكەنىن جەتكىزىپ ۇلگەردىم. پرەزيدەنتتەن كومپيۋتەر الۋعا كومەكتەسۋىن ءوتىندىم. سول بويدا اتا-اناما نە ىستەگەنىمدى جەتكىزدىم, ولار سەنبەدى. مەن دە بىلدەي ءبىر ەلدى باسقارىپ وتىرعان پرەزيدەنت الىس اۋىلدا جاتقان ويىن بالاسىنىڭ ءوتىنىشىنە كوڭىل اۋدارادى دەپ سەنىمدى بولا قويدىم دەسەم, ارتىق بولار ەدى.
قىزىق بولعاندا, 2009 جىلى جەلتوقساندا پرەزيدەنتتىڭ اتىنان ءبىر ەمەس, ەكى كومپيۋتەر كەلگەندە ەلباسىنىڭ اسقان مەيىربان ادام ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. مەنىڭ كىشكەنتاي جۇرەگىمدى تەربەگەن ارمانىمنىڭ ورىندالۋىنا ۇلكەن باسىمەن ءمان بەرىپ, ەل باسقارۋداعى سان تاراۋ جۇمىستارىنىڭ اراسىندا ۋاقىت تاۋىپ, كوڭىل بولگەن, ءبىزدىڭ وتباسىمىزدى قۋانىشقا بولەگەن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوكەمە العىسىم شەكسىز. ەلباسى سىيلاعان ەكى كومپيۋتەر – ءبىزدىڭ وتباسىمىزداعى ەڭ باعالى دۇنيە, قۇندى ەسكەرتكىش.
قازىر ەلباسى تۋرالى ويىم كەڭەيدى. قازاقستان حالقىنىڭ باقۋاتتى تۇرمىسىن, تاتۋلىعى مەن ءبىرلىگىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان سارابدال ساياساتى ءۇشىن, «ماڭگىلىك ەل» بولۋ باعىتىنداعى ءىس-قيمىلدارى ءۇشىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دەگەن ريزاشىلىعىمىز شەكسىز. جىل وتكەن سايىن اۋىلدىڭ دا اجارى كىرىپ, تۇرمىسى تۇزەلىپ كەلەدى. مەن ەلباسىنىڭ قامقورلىعىن كورگەندىگىمدى وزىمە باقىت سانايمىن جانە ونى ورىندى ماقتانىش تۇتامىن. سوندىقتان دا جاقسى وقىپ, جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسىپ, تەمىرجولشى بولسام دەپ ارماندايمىن. مەن ەلباسىنىڭ سەنىمىن اقتاپ, ءوزىم قالاعان ماماندىق الىپ, ەلىمنىڭ ەرتەڭىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا تالاپتانىپ ءجۇرمىن.
پرەزيدەنتتىڭ الىس اۋىل بالاسىنا دەگەن وسىنداي قامقورلىعىنىڭ ءوزى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جانى جۇمساق, حالقىنىڭ قامىن ويلايتىنىنا ناقتى دالەل ەكەنى ءسوزسىز. بۇل مەنى جاڭا بيىكتەرگە ۇمتىلدىرادى.
اقتوبە وبلىسى,
بايعانين اۋدانى,
التاي اۋىلى.
