ينتەگراتسيا جالقاۋعا جاق ەمەس

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆتىڭ قاتى­سۋىمەن ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرگە ارنالعان بريفينگ ءوتتى. جالپى, الەمدەگى ەلدەردىڭ دامۋ تاريحىندا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيالىق ۇردىستەردىڭ قانشالىقتى سول مەملەكەتتەر ءۇشىن پايدالى بولعانىنا, ال, كەرىسىنشە, كەيبىر ەلدەر جۇرگىزگەن وقشاۋلانۋ ساياساتىنىڭ قانداي تەرىس سالدارى بولعانىنا توقتالىپ وتكەن دەپۋتات بۇگىنگى تاڭدا ەاەو-نىڭ ۋاقىت تالابىنا جانە الەمدىك وركەنيەتتىك ترەندكە ساي قۇرىلىپ وتىرعانىن العا تارتتى. ەگەر ءبىز ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنا ءوز مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتىپ, تابىستى بولۋلارىنا جول اشقىمىز كەلسە, وندا ينتەگراتسياعا پارا-پار ۇدەرىستى كوزگە ەلەس­تەتۋ قيىن, دەگەن دەپۋتات, شيكىزاتقا باعدارلانعان ەكونوميكامىزدى ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى وزگەرتۋى ءتيىس دەگەن ويىن جەتكىزدى. «بۇل باعدارلامانى مەملەكەت باسشىسى داعدارىس كەزىندە 2008 جىلى ىسكە قوستى. «اق جول» پارتياسى دا, مەن دە وسى باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن ۇنەمى جانە قاتاڭ سىنعا الىپ كەلەمىز. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى ءبىز بىرنەشە مارتە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىق. بىرقاتار باعىتتار بويىنشا كوزدەلگەن كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەن جوقپىز», دەگەن ا. پەرۋاشەۆ راپورت بەرىلگەن نىساننىڭ 1 جىلدان كەيىن قالاي جۇمىس اتقارعانى جايىندا ەسەپ بەرۋلەرى كەرەكتىگىنە ءمان بەردى. ايتپەسە, مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس باس­تالدى دەپ جاريا ەتىلگەن كاسىپورىنداردىڭ قاتارىندا توقتاپ تۇرعاندارى نەمەسە قاجەتسىز مەتالل ۇيىندىسىنە اينالىپ جاتقاندارى دا بار, دەدى ول. ايتسە دە, دەپۋتات مەملەكەتتىك باع­دار­لامانىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا قازاقستاندىق ەكو­نو­ميكانىڭ قۇرىلىمى بىرتىندەپ وزگەرىپ كەلە جاتقانىن بايقاۋعا بولاتىنىن دا قاپەرگە سالىپ ءوتتى. ەكسپورتتىڭ جالپى كولەمىندەگى ءوڭ­دەلگەن ءونىمنىڭ ۇلەسى ءتورت جىلدىڭ ىشىندە 45-تەن 54 پايىزعا دەيىن وسكەنىن, ءارى قاراي بۇل ۇدەرىستىڭ قارقىن الاتىنىنا سەنىمىن بىلدىرگەن ول وتكەن جىلى كەدەن وداعى اياسىندا قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ 64 پايىزعا وسكەنىن العا تارتتى. ال وڭدەۋشى جانە تاۋار ونەركاسىبى ونىمدەرىندە بۇل كورسەتكىش 97 پايىز دەڭگەيىنە جەتكەن. سونىمەن قاتار, وسى كەزەڭدە قازاقستان دايىن ونىمدەر شىعارۋ كولەمىن ەۋروپا وداعىنىڭ كەيبىر ەلدەرىنە, مىسالعا, يتالياعا ارتتىرعان, ءتىپتى, قىتايعا شىعارىلاتىن وڭدەلگەن ءونىم ەكسپورتى دا وسكەن. ينتەگراتسيا ارقىلى ءوزارا ساۋدا اينالىمى عانا ارتىپ وتىرعان جوق, ءبىزدىڭ ءۇشىنشى ەلدەرگە شىعارىلاتىن ەكسپورتىمىزدىڭ كولەمىنىڭ ۇلعايعانىن دا بايقايمىز, دەدى دەپۋتات ا. پەرۋاشەۆ. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ بارىنشا ليبەرالدى بولۋىن ايتا كەلە ول: «ءبىز ءوز نارىعىمىزدى بارىنە بىردەي ايقارا اشتىق. وسىدان بارىپ, كەز كەلگەن كىسى ەلىمىزدە قالاعان تاۋارىن ساتا الاتىن جاعداي تۋدى دا, ول ەلدىڭ ىشكى نارىعىنىڭ تومەندەۋىنە الىپ كەلدى. ال ونىڭ ءبىر پايدالى جاعى, حالىقتىڭ ساپالى تاۋارعا دەگەن قولجەتىمدىلىگى بارىنشا ارتتى. وندىرىستىك قۋاتتىلىعىمىز جاعىنان ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر باسەكەگە توتەپ بەرە الماي, وڭدەۋشى كاسىپورىندار دامۋى كەنجەلەدى. ەندى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قۇرىلۋىمەن الدىمىزدان تاعى ءبىر مۇمكىندىك اشىلىپ وتىر. بۇل جەردە  ەكونوميكالىق ۇدەرىستەردەگى اشىقتىق فاكتورى دا ماڭىزدى رولگە يە», دەگەن ول ءارى قاراي, رەسەي نارىعى ءبىزدى وزىنە ەندىرمەيدى, ءبىز ولارمەن باسەكەلەستىككە شىداس بەرە المايمىز دەدى ول. ورال تاۋىنىڭ ارعى بەتىندە رەسەي فەدەراتسياسى تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى قونىستانىپ, وندا ءىرى كاسىپورىنداردىڭ شوعىرلانعانى راس, ال ورالدىڭ بەر جاق بەتى, سوناۋ قيىر شىعىسقا دەيىن سوزىلىپ جاتقان الاپ تۇرعىندارى ءۇشىن قازاقستان تاۋارلارى سۇرانىسقا يە بولىپ, باسەكەلەستىككە توتەپ بەرەدى. سەبەبى, سوناۋ الىستان تاسىعانشا, ىرگەدەگى ەلگە زات ساتۋ دا, ودان ساتىپ الۋ دا پايدالىراق. وتكەن جولى ءوز ارىپتەستەرىممەن سامارا قالاسىنا ارنايى بارىپ قايتتىم. ونداعىلار قازاقستان تاۋارلارىن بىلەدى. جانە ءبىر قىزىعى, وسى جولى, سامارالىقتار قازاقستاندىق تاۋارلارعا قاتىستى جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك ساۋالداما قورىتىندىلارىن الدىمىزعا تارتتى. سوندا تۇرعىندار ءبىزدىڭ تاۋارلاردى قالاي باعالاعان؟ بىرىنشىدەن, ساپالى, ەكىنشىدەن, باعاسى ءتيىمدى, ۇشىنشىدەن, ەكولوگيالىق تازا, بىراق كوبىنە تابىلا بەرمەيدى جانە تاۋارلارىن وتكىزۋدى بىلمەيدى, دەگەن ەكەن تۇتىنۋشىلار. رەسەيدە ءىرى ساۋدا جۇيەلەرى تاۋار وندىرۋشىلەرمەن تىكەلەي سويلەسپەيدى, ولار قاتىناستاردى ديلەرلەر ارقىلى جولعا قويعان. سوندىقتان ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەرىمىزدىڭ وزدەرى شىعاتىن نارىعىنىڭ ىشكى مەحانيزمدەرىن بىلۋلەرى ماڭىزدى. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ ماركەتينگتىك كوزقاراسىمىزدى وزگەرتۋىمىز قاجەت, دەدى. ينتەگراتسيا دەگەنىمىز – الدىمەن باسە­كە­لەستىكتىڭ جەدەل ارتۋى, قاتتى شيرىعۋ مەن جۇمىس جاساۋ شارتتارىنىڭ قاتايا ءتۇسۋى جانە ءبىزدىڭ بيزنەسكە ستراتەگيالىق تۇرعىدان قاۋىپتىڭ تۋى, سونىمەن بىرگە, ول ونىڭ العا دامۋىنىڭ دا كەپىلى. ويتكەنى, جانتالاسا قيمىلداماعان جەردە ءوسۋ بولمايدى, دەپ وي تامىزىقتادى دەپۋتات. انار تولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».