جۋىردا قازاقتىڭ ءتول سپورتىنىڭ ءتىزىمى تاعى ءبىر جەكپە-جەك تۇرىمەن تولىقتى. «جاۋىنگەرلىك كۇرەس» دەگەن اتاۋعا يە بۇل سپورت ءتۇرىنىڭ اۆتورى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الەۋمەتتىك عىلىمدار فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى حالىق قوجاحمەتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, «جاۋىنگەرلىك كۇرەستىڭ» پايدا بولۋى ونىڭ ارالۋاندىعىمەن قوسا ەۋرازيانىڭ بەينەسىن ەجەلگى ۋاقىتتان قازىرگى كۇنگە دەيىن انىقتاپ كورسەتە الاتىن دالالىق مادەنيەتپەن تىعىز بايلانىستى. ونىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىن قازاقستان مەن ورتالىق ازياداعى تاريحي-مادەني قۇبىلىستاردى نەگىزگە الا وتىرىپ, ءۇش ءىرى ساتىعا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. ءبىرىنشى ساتى – قولا ءداۋىرىنىڭ قالىپتاسۋى, ەكىنشى ساتى – ەرتە تەمىر ءداۋىرى, ءۇشىنشى ساتى – ورتا عاسىر.
ح.قوجاحمەتوۆ اتالعان كۇرەستىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى دا ايتتى. «بۇل كۇرەستىڭ باستى ەرەكشەلىگى – الما كۇرەس ۋاقىتىندا قولمەن سوققى جاساۋعا, اياقپەن ىشتەن جانە جوعارى تەبۋگە, تابان تىرەپ ۇستاتقان ساتتە توبىقتان قاعۋعا, شالۋعا رۇقسات ەتىلەدى, ال ۇستاسقان بەتتە قولمەن اياقتان الۋعا بولمايدى. باسپەن, شىنتاقپەن, تىزەمەن سوققى جاساۋعا بولمايدى. قۇلاپ جاتقان ادامدى تەبۋگە, سوعۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى. «جاۋىنگەرلىك كۇرەستىڭ» اۋقىمى, كوكجيەگى وتە كەڭ, ونىڭ ەڭ ءبىر ەرەكشە تۇسى مۇندا تورتتاعانداتۋ (پارتەر) جوق», – دەيدى ول.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, بۇل كۇرەستە سامبونىڭ, دزيۋدونىڭ, قازاق جانە گرەك-ريم كۇرەستەرىنىڭ ەلەمەنتتەرى كەزدەسەدى. دەمەك, الەمدىك سپورت تۇرلەرىمەن ۇقساس تۇستارى مول بولعاندىقتان, ونى وزگە حالىقتاردىڭ تەز قابىلداۋىنا دا مۇمكىندىك زور. «زاڭدى تۇردە تىركەلىپ, كۋالىككە يە بولعان بۇل سپورت ءتۇرىن ودان ءارى ناسيحاتتاپ, وليمپيادا دەڭگەيىنە جەتكىزسەك نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», – دەيدى حالىق قوجاحمەتوۆ.
ءرابيا كەرىمباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, «جاۋىنگەرلىك كۇرەستىڭ» پايدا بولۋى ونىڭ ارالۋاندىعىمەن قوسا ەۋرازيانىڭ بەينەسىن ەجەلگى ۋاقىتتان قازىرگى كۇنگە دەيىن انىقتاپ كورسەتە الاتىن دالالىق مادەنيەتپەن تىعىز بايلانىستى. ونىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭىن قازاقستان مەن ورتالىق ازياداعى تاريحي-مادەني قۇبىلىستاردى نەگىزگە الا وتىرىپ, ءۇش ءىرى ساتىعا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. ءبىرىنشى ساتى – قولا ءداۋىرىنىڭ قالىپتاسۋى, ەكىنشى ساتى – ەرتە تەمىر ءداۋىرى, ءۇشىنشى ساتى – ورتا عاسىر.
ح.قوجاحمەتوۆ اتالعان كۇرەستىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى دا ايتتى. «بۇل كۇرەستىڭ باستى ەرەكشەلىگى – الما كۇرەس ۋاقىتىندا قولمەن سوققى جاساۋعا, اياقپەن ىشتەن جانە جوعارى تەبۋگە, تابان تىرەپ ۇستاتقان ساتتە توبىقتان قاعۋعا, شالۋعا رۇقسات ەتىلەدى, ال ۇستاسقان بەتتە قولمەن اياقتان الۋعا بولمايدى. باسپەن, شىنتاقپەن, تىزەمەن سوققى جاساۋعا بولمايدى. قۇلاپ جاتقان ادامدى تەبۋگە, سوعۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى. «جاۋىنگەرلىك كۇرەستىڭ» اۋقىمى, كوكجيەگى وتە كەڭ, ونىڭ ەڭ ءبىر ەرەكشە تۇسى مۇندا تورتتاعانداتۋ (پارتەر) جوق», – دەيدى ول.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت, بۇل كۇرەستە سامبونىڭ, دزيۋدونىڭ, قازاق جانە گرەك-ريم كۇرەستەرىنىڭ ەلەمەنتتەرى كەزدەسەدى. دەمەك, الەمدىك سپورت تۇرلەرىمەن ۇقساس تۇستارى مول بولعاندىقتان, ونى وزگە حالىقتاردىڭ تەز قابىلداۋىنا دا مۇمكىندىك زور. «زاڭدى تۇردە تىركەلىپ, كۋالىككە يە بولعان بۇل سپورت ءتۇرىن ودان ءارى ناسيحاتتاپ, وليمپيادا دەڭگەيىنە جەتكىزسەك نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», – دەيدى حالىق قوجاحمەتوۆ.
ءرابيا كەرىمباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى.
