ءوڭىر كاسىپكەرلەرىنىڭ كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋدان باستالىپ, كوكەيتەستى ماسەلەلەردى اشىق تالقىلاۋعا, ءوزارا ءىس-قيمىل مەموراندۋمىنا قول قويۋعا ۇلاستى.
وبلىستىڭ جاڭادان تاعايىندالعان اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ العاشقى جۇمىس كۇنىن ورتا جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋگە ارنادى. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ كونفەرەنتسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ايماق باسشىسى ەلباسىنىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قازاقستاندى يندۋستريالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋدىڭ باستى قۇرالىنا اينالدىرۋ تالابىن قويعانىن ايتا كەلىپ, مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋلارعا توقتالدى. بۇگىندە وڭىردە جۇمىس ىستەيتىن 25 مىڭعا جۋىق بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە ءجۇز مىڭنان استام سولتۇستىكقازاقستاندىق تارتىلعان. بىلتىر بۇل سالاداعى ءوسىم 3,5 پايىزدى قۇراپ, 295 ميلليارد تەڭگە بولعان. ىشكى جالپى ءونىم 747,5 ميلليارد تەڭگەگە جەتسە, تورتتەن ءبىر بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى. سالىق تولەمدەرىنىڭ 63 پايىزىن كاسىپكەرلەر قۇيعان.
بۇل كورسەتكىشتەردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن العا تارتقان ەرىك حامزا ۇلى ءونىم كولەمىن مولايتۋدىڭ, ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ, تەجەۋ سالاتىن بيۋروكراتتىق كەدەرگىلەردى جويۋدىڭ جولدارىن اشىق ايتۋدى ۇسىندى. ىشكى-سىرتقى ەكونوميكالىق رەزەرۆتەردى قاراستىرا وتىرىپ, وبلىستاعى جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم كورسەتكىشىن رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيگە, ياعني 15 مىڭ دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن قويدى. بۇل ورايدا ءىرى كاسىپورىنداردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. ولاردىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن «سامۇرىق-قازىنا», «قازاقستان تەمىر جولى ۇق» ارقىلى بىرقاتار تاپسىرىستاردىڭ ورىندالعانى بەلگىلى. بۇل جۇمىستار الداعى كەزەڭدە دە جالعاسىن تاباتىن بولادى. الەۋەتى جوعارى ءوندىرىس ورىندارى جانىنداعى شاعىن كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ جاڭا جەلىسىن قۇرۋعا قارقىن بەرگەن ءجون. تۇتاستاي العاندا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەندەتۋ ارقىلى وبلىس تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا زور مۇمكىندىكتەر تۋدىرىلاتىنىن ءبىر ءسات تە ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. سوندىقتان, بۇگىنگىدەي كەلەلى جيىندا نەگىزگى باعىتتاردى بەلگىلەۋ ارتىقتىق ەتپەيدى.
كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساعان وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءتورايىمى نەللي كۋكۋشكينا, جارىسسوزگە شىققان شەشەندەر بيزنەس نىساندارىنا تەكسەرىس جۇرگىزۋگە ءموراتوريدىڭ جاريالانۋى كاسىپكەرلەر ءۇشىن وڭ احۋال ورنىقتىرعانىن قاناعات سەزىممەن اتاپ ءوتتى. الايدا, باسەكەلەستىككە توتەپ بەرەتىن ورتا قالىپتاستىرۋ, رىنوك كوزدەرىن كەڭەيتۋ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قۇجاتتاردى راسىمدەۋ باعىتتارىندا كەزدەسەتىن كەدەرگىلەر ءالى از ەمەس. ايماقتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مۇشەسى الەكساندر كازانتسەۆ جارىق كوزدەرىمەن جابدىقتاۋداعى قيىندىقتاردى ايتسا, «ارقالىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى ناعاشىباي بارلىباەۆ مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما الۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جولدارىن قاراستىرسا دەگەن ءوتىنىش ءبىلدىردى. «سولتۇستىك قازاقستان قۇرىلىسشىلار اسسوتسياتسياسى» بىرلەستىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرگەي كالينين كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءوز ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيتىنىن, جاس مامانداردىڭ تۇراقتاماۋىنىڭ باستى سەبەبى جالاقىنىڭ تومەندىگىنە تىرەلەتىنىن جەتكىزدى.
جامبىل اۋدانىنان كەلگەن جەكە كاسىپكەر ەكپىن ابيەۆ ءمىنبەگە ارنايى كوتەرىلىپ, ەكى ءماسەلەنى جينالعاندار نازارىنا ۇسىندى. ءبىرىنشىسى – بانكتەرمەن كارتىشكە ارقىلى ەسەپ ايىرىسۋدا ۇستالىناتىن پايىزدىق تولەمنىڭ تىم كوپتىگى بولسا, ەكىنشىسى – تەندەردەگى قيعاشتىقتار. مەن ۇن ءونىمدەرىن تەندەردى ۇتىپ العان نوۆويشيمكا ەلەۆاتورىنان الامىن. اراقاتىناستىڭ تىم شالعايلىعىنا بايلانىستى قاتىناۋ قيىن, جۇمسالاتىن شىعىن كوپ. سول سەبەپتى 45 تەڭگە تۇراتىن ءبىر بولكە ناننىڭ باعاسىن قىمباتتاتۋعا ءماجبۇرمىن. ىرگەمىزدە مامليۋت ۇن ۇگۋ مەكەمەسى تۇر. قۋاتتىلىعى جوعارى, ءونىم ساپاسى جاقسى. سوعان نەگە بەكىتىپ بەرمەسكە؟
القالى باسقوسۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان جەڭىلدىكتى باعدارلامالارعا بەلسەنە اتسالىسۋ توڭىرەگىندە دە ساليقالى اڭگىمە ءوربىدى.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى ايتىلعان ۇسىنىستار مەن وتىنىشتەردىڭ اياقسىز قالمايتىنىنا, ءتيىستى ورىندارعا جەتكىزىلەتىنىنە سەندىردى. كاسىپكەرلەردى ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا ءبىر كىسىدەي جۇمىلا ەڭبەك ەتۋگە شاقىردى.
وبلىستىق اكىمدىك پەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك فيليالى اراسىندا ءتيىمدى ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, ماۋسىم ايىندا پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءى سەزىنە دەلەگاتتار سايلاندى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
وبلىستىڭ جاڭادان تاعايىندالعان اكىمى ەرىك سۇلتانوۆ العاشقى جۇمىس كۇنىن ورتا جانە شاعىن بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋگە ارنادى. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ كونفەرەنتسياسىندا سويلەگەن سوزىندە ايماق باسشىسى ەلباسىنىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قازاقستاندى يندۋستريالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋدىڭ باستى قۇرالىنا اينالدىرۋ تالابىن قويعانىن ايتا كەلىپ, مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋلارعا توقتالدى. بۇگىندە وڭىردە جۇمىس ىستەيتىن 25 مىڭعا جۋىق بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە ءجۇز مىڭنان استام سولتۇستىكقازاقستاندىق تارتىلعان. بىلتىر بۇل سالاداعى ءوسىم 3,5 پايىزدى قۇراپ, 295 ميلليارد تەڭگە بولعان. ىشكى جالپى ءونىم 747,5 ميلليارد تەڭگەگە جەتسە, تورتتەن ءبىر بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى. سالىق تولەمدەرىنىڭ 63 پايىزىن كاسىپكەرلەر قۇيعان.
بۇل كورسەتكىشتەردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن العا تارتقان ەرىك حامزا ۇلى ءونىم كولەمىن مولايتۋدىڭ, ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ, تەجەۋ سالاتىن بيۋروكراتتىق كەدەرگىلەردى جويۋدىڭ جولدارىن اشىق ايتۋدى ۇسىندى. ىشكى-سىرتقى ەكونوميكالىق رەزەرۆتەردى قاراستىرا وتىرىپ, وبلىستاعى جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم كورسەتكىشىن رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيگە, ياعني 15 مىڭ دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن قويدى. بۇل ورايدا ءىرى كاسىپورىنداردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. ولاردىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ ءۇشىن «سامۇرىق-قازىنا», «قازاقستان تەمىر جولى ۇق» ارقىلى بىرقاتار تاپسىرىستاردىڭ ورىندالعانى بەلگىلى. بۇل جۇمىستار الداعى كەزەڭدە دە جالعاسىن تاباتىن بولادى. الەۋەتى جوعارى ءوندىرىس ورىندارى جانىنداعى شاعىن كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ جاڭا جەلىسىن قۇرۋعا قارقىن بەرگەن ءجون. تۇتاستاي العاندا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى وركەندەتۋ ارقىلى وبلىس تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا زور مۇمكىندىكتەر تۋدىرىلاتىنىن ءبىر ءسات تە ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. سوندىقتان, بۇگىنگىدەي كەلەلى جيىندا نەگىزگى باعىتتاردى بەلگىلەۋ ارتىقتىق ەتپەيدى.
كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساعان وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءتورايىمى نەللي كۋكۋشكينا, جارىسسوزگە شىققان شەشەندەر بيزنەس نىساندارىنا تەكسەرىس جۇرگىزۋگە ءموراتوريدىڭ جاريالانۋى كاسىپكەرلەر ءۇشىن وڭ احۋال ورنىقتىرعانىن قاناعات سەزىممەن اتاپ ءوتتى. الايدا, باسەكەلەستىككە توتەپ بەرەتىن ورتا قالىپتاستىرۋ, رىنوك كوزدەرىن كەڭەيتۋ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قۇجاتتاردى راسىمدەۋ باعىتتارىندا كەزدەسەتىن كەدەرگىلەر ءالى از ەمەس. ايماقتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مۇشەسى الەكساندر كازانتسەۆ جارىق كوزدەرىمەن جابدىقتاۋداعى قيىندىقتاردى ايتسا, «ارقالىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى ناعاشىباي بارلىباەۆ مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما الۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جولدارىن قاراستىرسا دەگەن ءوتىنىش ءبىلدىردى. «سولتۇستىك قازاقستان قۇرىلىسشىلار اسسوتسياتسياسى» بىرلەستىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرگەي كالينين كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى ءوز ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس ىستەمەيتىنىن, جاس مامانداردىڭ تۇراقتاماۋىنىڭ باستى سەبەبى جالاقىنىڭ تومەندىگىنە تىرەلەتىنىن جەتكىزدى.
جامبىل اۋدانىنان كەلگەن جەكە كاسىپكەر ەكپىن ابيەۆ ءمىنبەگە ارنايى كوتەرىلىپ, ەكى ءماسەلەنى جينالعاندار نازارىنا ۇسىندى. ءبىرىنشىسى – بانكتەرمەن كارتىشكە ارقىلى ەسەپ ايىرىسۋدا ۇستالىناتىن پايىزدىق تولەمنىڭ تىم كوپتىگى بولسا, ەكىنشىسى – تەندەردەگى قيعاشتىقتار. مەن ۇن ءونىمدەرىن تەندەردى ۇتىپ العان نوۆويشيمكا ەلەۆاتورىنان الامىن. اراقاتىناستىڭ تىم شالعايلىعىنا بايلانىستى قاتىناۋ قيىن, جۇمسالاتىن شىعىن كوپ. سول سەبەپتى 45 تەڭگە تۇراتىن ءبىر بولكە ناننىڭ باعاسىن قىمباتتاتۋعا ءماجبۇرمىن. ىرگەمىزدە مامليۋت ۇن ۇگۋ مەكەمەسى تۇر. قۋاتتىلىعى جوعارى, ءونىم ساپاسى جاقسى. سوعان نەگە بەكىتىپ بەرمەسكە؟
القالى باسقوسۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان جەڭىلدىكتى باعدارلامالارعا بەلسەنە اتسالىسۋ توڭىرەگىندە دە ساليقالى اڭگىمە ءوربىدى.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى ايتىلعان ۇسىنىستار مەن وتىنىشتەردىڭ اياقسىز قالمايتىنىنا, ءتيىستى ورىندارعا جەتكىزىلەتىنىنە سەندىردى. كاسىپكەرلەردى ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا ءبىر كىسىدەي جۇمىلا ەڭبەك ەتۋگە شاقىردى.
وبلىستىق اكىمدىك پەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك فيليالى اراسىندا ءتيىمدى ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, ماۋسىم ايىندا پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءى سەزىنە دەلەگاتتار سايلاندى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
