ءىلياس وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ۇجىمى استاناعا گاسترولدىك ساپارىندا قازىعۇلدىڭ «مىرجاقىپ» تراگەدياسىن ساحنالادى.
«مىرجاقىپ» وسىعان دەيىن ەلورداداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىندا ءبىر رەت قويىلعان بولاتىن. سپەكتاكلدىڭ قويۋشى رەجيسسەرى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ەرسايىن تولەۋباي ءۇش جىلدان سوڭ ەلوردالىق كورەرمەندەردى ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ءۇشىن ايقاسقان ازاماتتىڭ ساحنالىق بەينەسىمەن قايتا قاۋىشتىردى.
«كوزىڭدى اش, ويان قازاق, كوتەر باستى, وتكىزبەي قاراڭعىدا بەكەر جاستى» نەمەسە «الىستان الاش دەسە, اتتانامىن. قازاقتى قازاق دەسە, ماقتانامىن, بولعان سوڭ اكەم – قازاق, شەشەم – قازاق, مەن نەگە قازاقتىقتان جاسقانامىن», دەپ جالىندى جىرلار جازعان مىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ اقىن, قازاقتىڭ تۇڭعىش رومانى «باقىتسىز جامالدى» جازعان جازۋشى, كوسەمسوز شەبەرى جانە ەڭ نەگىزگىسى, الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى قازاق بالاسىنىڭ قاپەرىندە بولعاندا, ونىڭ ساحنالىق بەينەسىن جاساۋ تەاترعا قانشالىقتى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. تراگەديانى تاماشالاۋ بارىسىندا رەجيسسەردىڭ ءبىرتۋار ازامات مىرجاقىپتى ساحنالاۋىندا ىزدەنىس بار ەكەنى اڭعارىلدى. ەل-جۇرتىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن, جانى كۇيزەلگەن, ەشتەڭەگە دە سامارقاۋ قاراي المايتىن, بىرەسە اقىندىق مىنەزبەن الابۇرتىپ جىر وقىپ, بىرەسە ۇلكەن تۇلعانىڭ كورەگەن ساناسىمەن كوسەم ءسوز توگىلتكەن مىرجاقىپتىڭ (قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قونىسبەك بەگايداروۆ) جاندى بەينەسىنە كورەرمەن قول سوقتى.
ف.ي.گولوششەكيننىڭ بيلىككە كەلۋى قازاق زيالىلارىنىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرگەنىن نانىمدى جەتكىزگەن تراگەدياداعى تاعى ءبىر بەينە – احمەت بايتۇرسىنوۆ (قابدول-ءماجيت يمانوۆ). مۇمكىن باستى تۇلعا بايتۇرسىنوۆ بولماعان سوڭ با, ونىڭ بەينەسى سولعىنداۋ شىققان. احاڭنىڭ ساحناداعى ءارىپتەستەرىمەن قارىم-قاتىناسىندا ءبىرتۇرلى كىتابي سوزدەر باسىم. قايتا تۇلعالاردىڭ ايەلدەرى بادريسافا (گۇلميرا ۋاليەۆا) مەن عاينيجامال (اجار شاكىرجانوۆا) بەينەلەرى ءوز باسىمىزعا ۇنادى. جالپى, سپەكتاكلدە باسى ارتىق كەيىپكەر جوق. وگپۋ-ءدىڭ قىزمەتكەرلەرىن ەسەپتەمەگەندە جەتى ادام ءوز رولدەرىن شاشاۋ شىعارماي, كورەرمەندى قوجىراتىپ الماي ويناپ شىقتى دەۋگە بولادى. اسىرەسە, اتى اتالمايتىن ساتقىن جاڭعايىپتىڭ (نۇرلىبەك كەنجەاحمەت) بەيپىلاۋىز جانسىزىنىڭ (اقدامەن دوسانوۆا) «نادان بولساق تا ادامبىز...» دەپ ومىرلىك كوزقاراسىن كورسەتەتىن تۇستارى ءساتتى بەينەلەنگەن. ءبىزدىڭشە, تاعى ءبىر ءساتتى بەينە – گولوششەكين (بەرىكقان توكەنوۆ). جاڭعايىپتىڭ «قۇداي جوق» دەپ جاعىمپازداناتىن ساتىندە «قۇداي بار. بىراق, سول قۇدايدىڭ كوزىن جوياتىن ءبىزبىز», دەپ جاۋاپ قاتۋى ونىڭ ساحناداعى بەينەسىن ايشىقتاپ تۇرعانداي.
جالپى, «مىرجاقىپ» تراگەدياسى ارقىلى رەجيسسەردىڭ زوبالاڭ جىلدارداعى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ تاعدىرىن, ۇلت تراگەدياسىن كورسەتۋگە تالپىنىسىن ەلوردا كورەرمەندەرى جىلى قابىلدادى. ءىلياس وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ەلورداداعى گاسترولدىك ساپارى ءوتىپ جاتقانىن وسىنىڭ الدىندا جازىلعان ماقالادا ايتقان بولاتىنبىز.
كەشە تەاتر ۇجىمى كورەرمەندەرگە «ءماريام-ءىلياس» اتتى درامانى ۇسىندى. وندا كورەرمەن اقىن ءماريام حاكىمجانوۆانىڭ بەينەسىمەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى شاھاربانۋ ەسەنعۇلوۆانىڭ سومداۋىندا جۇزدەستى. سونداي-اق, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى ءىلياس وماروۆ جانە قازاقتىڭ زيالى قىزدارىنىڭ كوشىن باستاعان الما ورازباەۆا, زياش قالاۋوۆانىڭ ساحنالىق بەينەلەرىن تاماشالادى.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
«مىرجاقىپ» وسىعان دەيىن ەلورداداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىندا ءبىر رەت قويىلعان بولاتىن. سپەكتاكلدىڭ قويۋشى رەجيسسەرى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ەرسايىن تولەۋباي ءۇش جىلدان سوڭ ەلوردالىق كورەرمەندەردى ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ءۇشىن ايقاسقان ازاماتتىڭ ساحنالىق بەينەسىمەن قايتا قاۋىشتىردى.
«كوزىڭدى اش, ويان قازاق, كوتەر باستى, وتكىزبەي قاراڭعىدا بەكەر جاستى» نەمەسە «الىستان الاش دەسە, اتتانامىن. قازاقتى قازاق دەسە, ماقتانامىن, بولعان سوڭ اكەم – قازاق, شەشەم – قازاق, مەن نەگە قازاقتىقتان جاسقانامىن», دەپ جالىندى جىرلار جازعان مىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ اقىن, قازاقتىڭ تۇڭعىش رومانى «باقىتسىز جامالدى» جازعان جازۋشى, كوسەمسوز شەبەرى جانە ەڭ نەگىزگىسى, الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى قازاق بالاسىنىڭ قاپەرىندە بولعاندا, ونىڭ ساحنالىق بەينەسىن جاساۋ تەاترعا قانشالىقتى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. تراگەديانى تاماشالاۋ بارىسىندا رەجيسسەردىڭ ءبىرتۋار ازامات مىرجاقىپتى ساحنالاۋىندا ىزدەنىس بار ەكەنى اڭعارىلدى. ەل-جۇرتىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن, جانى كۇيزەلگەن, ەشتەڭەگە دە سامارقاۋ قاراي المايتىن, بىرەسە اقىندىق مىنەزبەن الابۇرتىپ جىر وقىپ, بىرەسە ۇلكەن تۇلعانىڭ كورەگەن ساناسىمەن كوسەم ءسوز توگىلتكەن مىرجاقىپتىڭ (قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قونىسبەك بەگايداروۆ) جاندى بەينەسىنە كورەرمەن قول سوقتى.
ف.ي.گولوششەكيننىڭ بيلىككە كەلۋى قازاق زيالىلارىنىڭ باسىنا قارا بۇلت ۇيىرگەنىن نانىمدى جەتكىزگەن تراگەدياداعى تاعى ءبىر بەينە – احمەت بايتۇرسىنوۆ (قابدول-ءماجيت يمانوۆ). مۇمكىن باستى تۇلعا بايتۇرسىنوۆ بولماعان سوڭ با, ونىڭ بەينەسى سولعىنداۋ شىققان. احاڭنىڭ ساحناداعى ءارىپتەستەرىمەن قارىم-قاتىناسىندا ءبىرتۇرلى كىتابي سوزدەر باسىم. قايتا تۇلعالاردىڭ ايەلدەرى بادريسافا (گۇلميرا ۋاليەۆا) مەن عاينيجامال (اجار شاكىرجانوۆا) بەينەلەرى ءوز باسىمىزعا ۇنادى. جالپى, سپەكتاكلدە باسى ارتىق كەيىپكەر جوق. وگپۋ-ءدىڭ قىزمەتكەرلەرىن ەسەپتەمەگەندە جەتى ادام ءوز رولدەرىن شاشاۋ شىعارماي, كورەرمەندى قوجىراتىپ الماي ويناپ شىقتى دەۋگە بولادى. اسىرەسە, اتى اتالمايتىن ساتقىن جاڭعايىپتىڭ (نۇرلىبەك كەنجەاحمەت) بەيپىلاۋىز جانسىزىنىڭ (اقدامەن دوسانوۆا) «نادان بولساق تا ادامبىز...» دەپ ومىرلىك كوزقاراسىن كورسەتەتىن تۇستارى ءساتتى بەينەلەنگەن. ءبىزدىڭشە, تاعى ءبىر ءساتتى بەينە – گولوششەكين (بەرىكقان توكەنوۆ). جاڭعايىپتىڭ «قۇداي جوق» دەپ جاعىمپازداناتىن ساتىندە «قۇداي بار. بىراق, سول قۇدايدىڭ كوزىن جوياتىن ءبىزبىز», دەپ جاۋاپ قاتۋى ونىڭ ساحناداعى بەينەسىن ايشىقتاپ تۇرعانداي.
جالپى, «مىرجاقىپ» تراگەدياسى ارقىلى رەجيسسەردىڭ زوبالاڭ جىلدارداعى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ تاعدىرىن, ۇلت تراگەدياسىن كورسەتۋگە تالپىنىسىن ەلوردا كورەرمەندەرى جىلى قابىلدادى. ءىلياس وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ەلورداداعى گاسترولدىك ساپارى ءوتىپ جاتقانىن وسىنىڭ الدىندا جازىلعان ماقالادا ايتقان بولاتىنبىز.
كەشە تەاتر ۇجىمى كورەرمەندەرگە «ءماريام-ءىلياس» اتتى درامانى ۇسىندى. وندا كورەرمەن اقىن ءماريام حاكىمجانوۆانىڭ بەينەسىمەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى شاھاربانۋ ەسەنعۇلوۆانىڭ سومداۋىندا جۇزدەستى. سونداي-اق, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى ءىلياس وماروۆ جانە قازاقتىڭ زيالى قىزدارىنىڭ كوشىن باستاعان الما ورازباەۆا, زياش قالاۋوۆانىڭ ساحنالىق بەينەلەرىن تاماشالادى.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
