«ونەرىمنىڭ ارقاسىندا كەمدىك كورگەنىم جوق» – دەيدى نۇرعالي ءپىرنازاروۆ

«مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارىمىزعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ كەرەك. ءبىز ولاردى بەلسەندى ومىرگە تارتامىز, ولار تەك جاردەماقى الىپ قويمايدى, سونىمەن بىرگە, وزدەرىن قوعامنىڭ مۇشەسى, پايدالى ەڭبەككەر رەتىندە سەزىنەتىن بولادى». ەلباسىمىزدىڭ حالىققا ارناعان بيىلعى جولداۋىنداعى وسى جولداردى وقىپ وتىرعاندا كوز الدىما اۋىلدا كۇندە ءوزىم كورىپ جۇرگەن ءبىر جىگىت اعاسىنىڭ كەسكىن-كەلبەتى كەلە قالدى. وسى ءبىر ازاماتتى كۇن سايىن اۋداندىق مادەنيەت ۇيىنەن كورەمىن. قولتىعىنان دەمەي ۇستاعان قوساعى روزاعا الدەنەلەردى ايتىپ, وقتا-تەكتە كۇلدىرىپ قوياتىنى دا بار. بۇل تۋا ءبىتتى قوس جانارىنان ايىرىلعان, ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك جان نۇرعالي بولاتىن. نۇرعالي –  وتە ۇستامدى, سابىرلى ازامات. كۇيگەلەك ەمەس. ىشقۇسالىقتان دا اۋلاق جان. پەندەشىلىككە سالىنىپ «ا, قۇداي, ماعان كورسەتەيىن دەگەنىڭ وسى ما ەدى؟» دەپ اللا تاعالانىڭ باسقا سالعان تاۋقىمەتىنە شەك كەلتىرىپ كورمەگەن. بۇل ەندى ونىڭ يمان مەن سابىرلىعىنىڭ مولدىعىنان بولسا كەرەك. نۇرعاليدىڭ بويىنداعى وسىنداي ءبىر ەرەكشە ۇستامدىلىقتىڭ سىرىنا مەن ونىمەن ەركىن وتىرىپ اڭگىمەلەسكەننەن سوڭ عانا كوزىم جەتتى. «مەن وسى ءبىر كەمتارلىعىم ءۇشىن ەش ۋاقىتتا اللا تاعالاعا نالىعان جان ەمەسپىن, كەرىسىنشە شۇكىرشىلىك ەتىپ, تاۋبە دەيمىن. قۇدايدىڭ بويىما ونەر دا­رىت­قانىنا قۋانامىن. ونەرىم – ءومىرىم, بۇل ماعان ۇلكەن مەدەۋ. كوزىم سوقىر بولسا, ەسەسىنە كوكىرەگىم وياۋ», دەدى ول جادىراڭقى كوڭىلمەن, قاياۋسىز سويلەپ. اڭگىمە اراسىندا پرەزيدەنتىمىزدىڭ الگىندەي كەمتار ازاماتتارعا بايلانىستى ايتقان ءسوزىن كىرىستىرە باستاپ ەدىم ول مەنىڭ الدىمدى وراپ الا جونەلدى. «راس, ەلىمىزدە قانشاما مۇگەدەك جان بار, ونىڭ ءبارى ارينە, ءبىر اللانىڭ ءىسى. ال, وسىنداي جاندارعا كومەك بەرۋدى ءبىرىنشى كەزەككە قويىپ وتىرعان ەلباسىنا راحمەت. بەس ساۋساق بىردەي ەمەس, مەملەكەت كومەگىنە قول جەتكىزە الماي وتىرعان كەمتار ازاماتتار قانشاما. سونىمەن بىرگە, «باسقا سالدى, كونەمىن» دەپ ەشبىر ۇمتىلىسسىز, قام-قا­راكەتسىز وتىرعان جاندار دا بار­شىلىق. ال, مەن بولسام مۇگەدەك ەكەنمىن دەپ, مەملەكەتكە مىندەت ارتقىم كەلمەيدى. قولىمنان نە كەلەدى, سونى ىستەپ, تيتتەي دە بولسا مەملەكەتىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىمدى قوسۋدى ءوزىمنىڭ ازاماتتىق پارىزىم دەپ سانايمىن. ماعان وسىنداي مۇگەدەكتىگىم ءۇشىن جاردەماقى تولەپ وتىرعان مەملەكەتىمە مەن دە ەندى ءوز ۇلەسىمدى قوسۋىم كەرەك ەمەس پە؟», دەپ وتە ءبىر ۇتىمدى پىكىر ايتقان نۇرعالي ءوز ءومىر جولىن ەلەكتەن وتكىزدى. نۇرعاليدىڭ بويىنا ومىرگە دەگەن, ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق سەزىم سوناۋ بالا كەزىنەن باستاپ-اق ورنىعىپتى. ورتا ءبىلىمدى الماتى وبلىسىنا قاراستى قاسكەلەڭ قالاسىنداعى زاعيپتارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتا العان. وقۋعا دەگەن ەرەكشە العىرلىعىمەن كوزگە تۇسكەن نۇرعاليدى ونداعىلار ءۇش باعىتتا: ماتەماتيكا, تاريح پەن فيلوسوفيا جانە قازۇمۋ-ءدىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنە لايىقتى دەگەن دارەجەدە دايىنداپ شىعار­عانىمەن, بىراق نۇرعالي ءوز تاڭداۋى بويىنشا ونەر سالاسىنا قاراي بەت بۇرعان. نەگە؟ – مەن ورتا مەكتەپتىڭ  2-سىنىبىندا وقىپ ءجۇرىپ مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ۇرمەلى اسپاپتار بولىمىنە قاتىستىم. ءسويتىپ ءجۇرىپ, كورشى بولمەدەگى ساز سىرنايدىڭ ۇنىنە عاشىق بولدىم. ءوزىم الگى ايتقان ۇرمەلى اسپاپتىڭ ءبىر ەمەس, بىرنەشە ءتۇرىن مەڭگەرىپ العاننان سوڭ, ەندى بايان سىنىبىنا كەلىپ, وندا ساباق بەرەتىن اعايعا ويىمدى ايتىپ ەدىم, ول جان-جاقتى تەكسەرىپ كوردى دە «بالاقاي رەنجىمە, سەنەن ەشقاندايدا بايان تارتاتىن ونەرپاز شىقپايدى, تىپتەن اۋرە بولما», دەپ شىعارىپ سالدى. اعايدىڭ بۇل ءسوزى تۋرا وڭمەنىمە وقشا قا­دالىپ, قاتتى اسەر ەتتى. بۇكىل بويىمدى نامىس كەرنەدى. «قالايدا مەن وسى بايان سىنىبىندا وقۋىم كەرەك» دەگەن بەرىك تۇجىرىمعا كەلدىم. ءسويتىپ جۇرگەندە, الگى مۇعالىم اۋى­سىپ, ورنىنا يۆانوۆ (اتى ەسىمنەن شىعىپ قالىپتى) دەگەن كىسى كەلدى. مەن سول كەزدەن باستاپ بايان سىنىبىنا بارىپ, ەڭ سوڭعى جاققا وتىرىپ الامىن دا, وقۋشىلارعا ۇيرەتىپ جاتقان شىعارمالاردى مۇقيات تىڭداۋعا كىرىسەمىن. ونەر ادامدارىنىڭ بولمىسى قىزىق كەلەدى عوي, الگى وقىتۋشى ماعان «سەن كىمسىڭ-اۋ, ناعىپ ءجۇرسىڭ؟» دەپ تە سۇرامادى. مەن كۇن سايىن وسىلاي ەكى-ءۇش ساعات قاتىسىپ وتىرامىن دا, ورىندالىپ جاتقان ءاربىر شىعارمانىڭ جەلىسىن زەردەلەيمىن. ارادا ءبىر-ەكى اي وتكەننەن كەيىن الگى وقىتۋشىنىڭ الدىنا كىرىپ, وسى بايان سىنىبىندا وقىعىم كەلەتىنىن ايتىپ ەدىم, ول كىسى ماعان كۇدىكتەنە قاراپ, قولىما جانىندا تۇرعان مۋزىكالىق اسپاپتى ۇستاتىپ, «نە بىلەسىڭ, سونى ورىندا» دەدى. مەن دە تارتىنباس­تان باياعى كىرىپ-شىعىپ ءجۇرىپ تىڭداعان 20-شاقتى شىعارمانىڭ 10-نان استامىن ورىنداپ بەرگەنىم سول «بولدى, بولدى, توقتات», دەدى دە, مەنىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىمدى ماقتاپ الا جونەلدى. نۇرعاليدىڭ وسى اڭگىمەسىنەن ونىڭ بىربەتكەيلىگى مەن العان بەتىنەن قايتپايتىن قايسار­لى­لىعىن تانۋعا بولادى. مەكتەپتى ۇزدىك باعامەن بىتىرگەن نۇرعاليدىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋىنە تولىق مۇمكىندىگى بولعان. بىراق, ونىڭ ءوزى و باستاعى جۇرەك قالاۋىنا ەرىك بەرىپ, سوناۋ رەسەيدىڭ كۋرسك قا­لاسىنا بارىپ, سونداعى ارنايى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە تۇسەدى. سول ۋچيليششەدە 4 جىل وقىپ شىعىپ, مۋزىكا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى, ۇلتتىق ان­سامبلدىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە فيلارمونيا ءسوليستى دەگەن ما­ماندىقتار بويىنشا ديپلوم الادى. نۇرعالي سول جىلدارى سوناۋ ماسكەۋگە, ودان سوڭ ءارى قاراي تاعى دا 500 شاقىرىم جول جۇرگەن كەزدەرىندە قاسىنا ەشكىمدى ەرتپەستەن ءبىر ءوزى بارىپ-كەلە بەرەدى ەكەن. بىراق, الدىندا ارەڭ-ارەڭ جۇرەر اياق جولىن اجىراتىپ جۇرگەن نۇرعاليدىڭ ەكى جانارى 1973 جىلى تىپتەن سەمىپ, ەشتەڭە كورمەي قالادى. الايدا, ول تاعدىردىڭ بۇل سوققىسىنا ەش مويىماي, ءاربىر كۇنىن, ءاربىر ساعاتىن تىنىمسىز ەڭبەكپەن, ىزدەنىسپەن, ۇلكەن ۇمىتپەن وتكىزەدى. تىپتەن باس-اياعى 14 ۇيىرمەگە قاتىسىپ, قالايدا ءبىر قوعامدىق جۇمىستاردىڭ بەل ورتاسىنان كورىنۋگە وتە قۇشتار بولادى. سودان بولار ومىردەگى ءوز ۇستانىمىنا بەرىك قارايتىن نۇرعالي  ءپىرنازاروۆ العاشقى ەڭبەك جولىن 1983 جىلى شايان ساز مەكتەبىندە بايان سىنىبىنا ساباق بەرۋدەن باستاسا, اراعا جىل سالىپ بارىپ اۋداندىق مادەنيەت ۇيىنە قىزمەت اۋىستىردى. ءومىرىن ونەرمەن تەرەڭ ۇشتاستىرعان ول بىرنەشە ونەر فەستيۆالدارىنا قاتىسىپ, لاۋرەات اتاندى. ماراپات پەن ماقتاۋ قاعازدارى دا جەتكىلىكتى. ومىرلىك جۇبايى روزا ەكەۋى ەكى قىز, ءبىر ۇل ءوسىرىپ وتىرعان ونەگەلى وتباسى. – ونەرىمنىڭ ارقاسىندا وسى كۇنگە دەيىن مەنى جۇمىس بابىندا كاسىبىمنەن شەتتەتكەن ەشكىم بولعان ەمەس. ءوزىم دە مۇگەدەكتىگىمدى ەشكىمگە مىندەت ەتكەن ەمەسپىن. بار ماقساتىم – اۋىلدىڭ مادەنيەت سالاسىن كوتەرۋ, حالىققا بارىنشا قىزمەت ەتىپ, ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ. ايتەۋىر ەل امان, جۇرت تىنىش بولسىنشى, دەيدى نۇرعالي. – سەن جۇمىس ورنىڭا ءوزىڭ كىرىپ-شىعاسىڭ, قاسىڭدا جەتەكتەپ جۇرگەن ەشكىم كورىنبەيدى, قولىڭدا تاياعىڭ دا جوق. سۇيەمەلدەۋسىز ءجۇرۋ ساعان قيىن ەمەس پە؟ – دەپ ەدىم, ول: – اللا تاعالا ءبىر جاعىنان كەم قىلىپ جاراتسا, ال, ەكىنشى جاعىنان قاراساتىن سياقتى عوي, مەن وتە سەزىمتالمىن. ءبىر ءجۇرىپ وتكەن جەرىمدى, ءبىر سويلەسكەن كىسىنى داۋسىنان جازباي تانيمىن. ونىڭ ۇستىنە بۇل مەكەمەدە ىستەپ جاتقانىما مىنە, بيىل 30 جىل بولىپتى, بۇل جەردىڭ وي-شۇقىرى كوكەيىمە ابدەن جاتتالىپ قالعان. قي­نالمايمىن, – دەپ كۇلە جاۋاپ بەردى. نۇرعاليدىڭ تاعى ءبىر ەرەك­شەلىگى ول سپورتتىڭ توعىزقۇمالاق تۇرىنەن سپورت شەبەرى. 2006 جىلى قازاقستاندا سپورتتىڭ وسى تۇرىنەن وتكىزىلگەن جارىستا چەمپيون اتان­عان. ال, شاحماتتان سپورت شەبەر­لىگىنە كانديدات. مىنە, رۋحى بيىك, ەڭبەكقور, ەرىك-جىگەرى كۇشتى نۇرعالي ءپىرنازا­روۆتىڭ ءومىر جولى وسىلاي ءورىلىپ كەلەدى. سەرىكباي تۇرجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, بايدىبەك اۋدانى.