كونستيتۋتسيالىق دامۋ پاراديگماسىنا ەنگىزىلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى يدەيا – مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار ءبىز كۋا بولىپ وتىرعان ىشكى جانە سىرتقى قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ۇلكەن قۇقىقتىق قابىلەتكە, باسەكەگە قابىلەتتىلىككە يە. بۇل اسپەكتىدە پرەزيدەنتتىڭ ءرولىن, ونىڭ مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندەگى وكىلەتتىكتەرىن شەكتەيتىن نورمالارعا ەرەكشە توقتالۋ كەرەك.
ەگەر وسى ءىس-شارالارعا عىلىمي, تۇجىرىمدامالىق سيپاتتاما تۇرعىسىنان ءمان بەرەتىن بولساق, وندا پرەزيدەنت كونستيتۋتسيا كەپىلىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جولىن تاڭدادى دەپ ايتا الامىز جانە مۇندا ول تەك ەلدىڭ باسشىسى, اتا زاڭىمىزعا ەنگىزىلگەن كونستيتۋتسيالىق قۇندىلىقتاردىڭ كەپىلى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كونستيتۋتسيوناليزم يدەياسىنىڭ كەپىلى رەتىندە ارەكەت ەتەدى. ماسەلە مەملەكەت باسشىسىنىڭ وكىلەتتىكتەرىنىڭ كولەمى قىسقارىپ قانا قويماي, بيلىكتىڭ باسقا تارماقتارىنىڭ, پارلامەنتتىڭ, ءماسليحاتتاردىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى. سونىمەن بىرگە مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندە جەكە تۇلعانىڭ قۇقىقتىق قورعالۋىن كۇشەيتەتىن ەرەجەلەر قاراستىرىلعان.
ەلىمىز ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە يە ىرگەلى ينستيتۋتتار پايدا بولدى. ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل, كونستيتۋتسيالىق سوت, ياعني بيلىك جۇيەسىندە ادام بار, ازامات ءوز قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ كەڭ مۇمكىندىكتەرىنە يە بولادى. بۇل تۇرعىدا كەيىننەن كونستيتۋتسيالىق سوت تۋرالى دەربەس كونستيتۋتسيالىق زاڭداردى, «ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل تۋرالى» زاڭدى قابىلداۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار پروكۋراتۋرا ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق مارتەبە قاراستىرىلعان.
ەل كونستيتۋتسياسىنا ساياسي كەڭىستىگىمىزدى دەموكراتيالاندىرۋ, جاڭعىرتۋ جاعىنا وزگەرتەتىن بىرقاتار ماڭىزدى تۇزەتۋ جاسالدى. ازاماتتاردىڭ ساياسي, الەۋمەتتىك سالالارداعى قۇقىقتارى كەڭەيتىلەدى. جاڭا قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قاتارى ارتىپ جاتىر. بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا مودەلى قۇرىلادى. وسى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەر مەن ءتيىستى كونستيتۋتسيالىق زاڭدار قابىلداعاننان كەيىن ازاماتتار قۇقىقتىق تۇرعىدان كوبىرەك قورعالاتىن بولادى.
ينديرا اۋباكىروۆا,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
