قازاق ءتىلى – قالاۋىم

مەكتەپتە وقىپ جۇرگەن وقۋ­شىعا البىرتتىق, جاستىق ءتان عوي. سوڭعى قوڭىراۋ سو­عى­لار مە­زەت جاقىنداعان سايىن نەشە ­تۇرلى ارمان-قيالعا بە­رىلىپ, قاي ما­ماندىقتى تاڭدارىمىزدى ءبىل­مەي قي­نا­لىسقا تۇسەتىنبىز. مەنىڭ الدىمدا ەكى تاڭداۋ تۇردى: ءبىرى – قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپان­­­­دەرىنىڭ مۇعالىمى, ەكىنشىسى – ادام­داردىڭ تىنىشتىعىن كۇ­زەتەتىن پوليتسيا قىزمەتكەرى اتانۋ. قازاق قۇربىلارىممەن ءجيى ارا­لاس­قاندىقتان, تۇر­عىلىقتى حالىق­تىڭ ءتىلىن, سالت-داستۇرلەرىن ءبى­لۋ­گە قۇمارتىپ ءوستىم. گاۆريلوۆ اۋى­لىنداعى ارالاس مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە قازاق سىنىپتارى اشى­لا باستادى. وعان اۋىسقىم كەلگەنىمەن, انام جۇرەكسىندى. «يگەرە الماساڭ شە...» دەپ سەس­كەن­­گەن بولۋ كەرەك. بىراق م. قوزى­­باەۆ اتىنداعى سقمۋ ءتىل ينس­تي­تۋتىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادە­بيەتى بولىمىنە ءتۇسۋ جونىندەگى يگى تىلە­گىمدى جان-تانىمەن قوستاپ, ستۋ­دەنت اتانعاندا جۇرەگى جارىلار­داي قۋاندى. ويتكەنى, مەنىڭ ءوز جو­­لىمدى تاۋىپ, ايقىن ماقسات اداس­تىر­مايتىندىعىنا نىق سەنگەن ەدى. ستۋدەنتتىك جىلدار مەم­لە­كەتتىك ءتىلدى تەرەڭ مەڭگەرۋ كەزەڭىنە جالعاستى. توپتاعى 30 ستۋدەنتتىڭ 10-ى وزگە ەنتوس وكىلدەرى بولعانىمەن, ساباقتا دا, قوعامدىق جۇمىستا دا اۋىزبىرلىك تانىتىپ, تاتۋلىق پەن دوستىقتىڭ ۇياسىن قالىپتاستىردىق. ۇستازدارىما دەگەن العىسىمىز شەكسىز. ءبىل­مە­گە­نىمىزدى ىجداعاتتىلىقپەن, سابىرمەن ۇيرەتىپ, ۇنەمى دەمەپ وتىردى. مىنە, ۇستاز اتتى قاستەرلى ما­مان­دىقتىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, تىلسىم تەرەڭ تۇڭعيىعىنا بوي­لا­عانىما دا ءتورت جىلعا جۋىق­تادى. سودان بەرى ۆوزۆىشەن ور­تا مەكتەبىندە جوعارى سىنىپ وقۋ­شىلارىنىڭ قارىم-قابىلەتىن ۇشتاپ, قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋىنە ءوز ۇلەسىمدى قوسىپ كەلەمىن. ءبىر كەزدەرى ۋنيۆەرسيتەت ۇستازدارىنان العان ءتالىم-تاربيەنى تاجىريبە رەتىندە قولدانىپ, ءار ساباقتى ۇعىمدى, تۇسىنىكتى تۇردە وتكىزۋگە تىرىسامىن. سول سەبەپتى ءسوز­دىك­پەن كوپ جۇمىس ىستەۋگە داعدى­لاندىرىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى ماتىندەردى اۋدارتۋعا باسا نازار اۋدارامىن. وزدىك ديكتانتتارىن ءجيى جازعىزامىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ءتىل ۇيرەنۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىن قا­راستىرامىن. مەكتەپ وقۋ­شىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن مەڭ­گەرۋگە دەگەن ىنتا-تالابى كۇشتى. ءوز ويلارىن ەركىن جەت­كىزىپ, ناقتى تاپسىرمالار بويىن­شا وي-پىكىرلەرىمەن الماسادى. ءتىلدى ءبىلىپ قويۋ جەتكىلىكسىز. سالت-داستۇرلەر مەن مادەني قۇن­دى­لىقتاردى مەڭگەرگەن ادام­نىڭ تانىپ-بىلسەم دەگەن ىن­تا­سى­نىڭ ارتا بەرەتىنىن كۇندەلىكتى ءومىر كورسەتىپ وتىر. مەن ءوزىمنىڭ بىلىك­تىلىگىمدى ۇزدىكسىز شىڭداۋ ماق­ساتىمەن پەداگوگيكالىق با­سىلىمداردى, ينتەرنەت ما­­تە­ريال­دارىن جۇيەلى پايدالانا­مىن. رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قا­زاق­سان», وبلىستىق «سولتۇستىك قا­زاق­ستان» گازەتتەرىن وقۋ – ادەتىم. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپان­دەرىنىڭ مۇعالىمى ماماندىعىن تاڭداۋ ارقىلى قازاق حالقى جايلى وي-ءورىسىم كەڭەيىپ, دوستارىم دا كوبەيدى. بۇگىندە قوعامىمىزدا مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋدىڭ ماڭىز­دىلىعى مەن قاجەتتىلىگىن, بارشا قازاقستاندىقتاردى بىرىكتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتور رەتىندەگى ءرولىن تۇسىنۋشىلىك بارعان سايىن ارتىپ كەلەدى. مەن سياقتى قازاق ۇلتىنان ەمەس جاستاردىڭ قازاق ءتىلىن جاقسى بىلەتىنىن ءجيى كەزدەستىرەتىنىمە قۋانامىن. ولارعا بارلىق جەردە قولداۋ كورسەتىلىپ ءجۇر. يرينا سەدوۆا, ۆوزۆىشەن ورتا مەكتەبى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ع. مۇسىرەپوۆ اۋدانى.