ايتكەنمەن, پاتەر توناۋدى ادەتكە اينالدىرعان, قولىنىڭ سۇعى بار «سۇراپىلدارمەن» كۇرەس ءبىر ساتكە دە سايابىرسىعان ەمەس. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كريمينالدىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ اسا ماڭىزدى ىستەر جونىندەگى اعا جەدەل ۋاكىلى ساعىندىق جانتەمىروۆ قابىلدانعان ءتيىستى شارالاردىڭ نەگىزىندە پاتەر توناۋشىلاردىڭ قاراسى ۋاقىت وتكەن سايىن ازايىپ كەلە جاتقانىن العا تارتادى.
پاتەر توناۋ ۇرلىقتىڭ 20,5 پايىزىن قۇرايدى
ەلىمىز بويىنشا پاتەر توناۋ بارلىق ۇرلىقتىڭ 20,5 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. ودان كەلەتىن شىعىن شامالى بولسا دا, م ۇلىك يەسىنە ايتارلىقتاي ماتەريالدىق زيان كەلتىرەدى. سوندىقتان وسىنداي قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا جانە اشۋعا ىشكى ىستەر ورگاندارى ەرەكشە كوڭىل بولەدى.
«قابىلدانعان شارالاردى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بىرقاتار ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە زاڭنامالىق باستامانى ۋاقتىلى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. وسىلايشا, اشىلعان قىلمىستاردىڭ تاجىريبەسىنەن پاتەر توناۋدى جابىرلەنۋشىلەرمەن تاتۋلاسىپ, جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋعا مۇمكىندىگى بار ادامدار جاسايتىندىعى انىقتالدى», دەيدى ول.
س.جانتەمىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇرىلاردىڭ پاتەر يەلەرىمەن ىمىراعا كەلۋى وڭاي ەكەنى ەسكەرىلىپ, 2018-2019 جىلدارى قولدانىستاعى قىلمىستىق كودەكسكە بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزىلگەن. ءىىم وكىلىنىڭ سوزىنە سەنسەك, بىرنەشە رەت پاتەر توناپ, ءۇي-جايلارعا زاڭسىز كىرگەندەر اسا اۋىر قىلمىسقا جول بەرگەندەردىڭ ساناتىنا جاتادى. ولاردى جەتى جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان. سونداي-اق مۇلكىن تاركىلەۋ دە نازاردان تىس قالماعان. قىسقاسى, جازانىڭ اۋىرلاعانى دا ءۇي توناۋدى ۇيرەنشىكتى ىسىنە اينالدىرعانداردىڭ سانىن ازايتۋعا ىقپال ەتكەنى داۋسىز.
618 ۇرى الىسقا كەتە المادى
«اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدە» دەمەكشى, بۇگىندە پاتەر ۇرىلارىنىڭ جولىن كەسۋ, الدىن الۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى. تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى قاي كەزدە دە قۇزىرلى ورگان قىزمەتكەرلەرىنىڭ نازارىنان تىس قالماق ەمەس.
«ەلىمىزدە تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلالارىندا 68 مىڭنان استام بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلدى, ولار 22 مىڭنان استامى تۇرعىنداردىڭ باستاماسى بويىنشا جابدىقتالعان. بۇل جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا قارقىندى تۇردە ىسكە اسىرىلماق. ۇيىمداستىرۋ شارالارى مەن ماقساتتى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە جىل باسىنان بەرى التى جۇزدەن استام (618) پاتەر ۇرىسى جانە 29 قىلمىستىق توپ ۇستالدى.
ماسەلەن, تاياۋدا قاراعاندى وبلىسىندا پاتەر توناعان ازامات قولعا ءتۇستى. ول ءوزىنىڭ ويىن بىرنەشە مارتە پلاستيكالىق تەرەزەلەردى اشۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرعان. سونداي-اق الماتى قالاسىندا وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قۇرامىندا 3 ادام بار قىلمىستىق توپتىڭ جولى كەسىلدى. ولاردىڭ بەس پاتەردى توناعانى انىقتالعان. كۇدىكتىلەر ادەتتەگىدەي ۇيگە كىرمەي تۇرىپ, پاتەر يەلەرىنىڭ بار-جوعىن مۇقيات زەرتتەگەن. ويلارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ وڭتايلى ءساتىن تاپقان ولار لەزدە ق ۇلىپتى اشىپ, توناۋعا كىرىسكەن. ۇساق تۇرمىستىق تەحنيكا, قارجى, جانە زەرگەرلىك بۇيىمداردى قولدى قىلعان.
سونداي-اق الماتى قالاسىندا الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ تۋمالارى پاتەر ۇرىسى رەتىندە قولعا ءتۇستى. بۇگىنگە دەيىن ونىڭ جەتى بىردەي پاتەر ۇرلىعى دالەلدەنىپ وتىر.
«قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە سوڭعى 5 جىلدا پاتەر ۇرلىعىنىڭ سانى 33,4 پايىزعا تومەندەگەن. ماسەلەن, 2017 جىلى 37 893 ۇرلىق تىركەلسە, 2018 جىلى – 34 623, 2019 جىلى – 31 153, ال 2020 جىلى – 14 532, 2021 جىلى 12 655 پاتەر ۇرلىعى انىقتالعان. ەگەر 2017 جىلى 37 مىڭنان استام قىلمىس تىركەلگەن بولسا, 2021 جىلى ولاردىڭ سانى 12 مىڭنان اسپايدى», دەيدى ساعىندىق جانتەمىروۆ ماسەلەنىڭ مانىسىنە تەرەڭ ءۇڭىلىپ.
ساقتانعان ادام سان سوقپايدى
اسىلىندە قانداي بولسىن قىلمىستىڭ الدىن العان ءجون. مۇندا الدىمەن باستى جاۋاپكەرشىلىك پاتەر يەلەرىنىڭ موينىنا جۇكتەلسە كەرەك-ءتى. قىسقاسى, ءۇي يەسى ەسىككە ساپالى ق ۇلىپ ورناتقانى ءجون. ودان بولەك ءاربىر ازامات ۇرىلاردىڭ پاتەرگە ەسىكتەن بولەك, تەرەزە ارقىلى كىرەتىنىن دە قاپەردەن شىعارماعانى ءلازىم. امبەباپ ۇرىلاردىڭ پلاستيك تەرەزەلەردى وڭاي اشاتىنىن ەستە ۇستاعان ابزال. ەڭ نەگىزگىسى, كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى مەكەن ەتكەن ادامدار ستاتسيونارلىق تورلار ورناتقانى دۇرىس.
«ادامدار وسىنداي قادامدارعا بارعان كەزدە «قاۋىپسىزدىك شارالارىن تەك ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى قاباتتىڭ تۇرعىندارى ساقتاۋعا ءتيىس» دەگەن ۇستانىمنان ادا بولعاندارى ءجون. بارلىق قاباتتىڭ تۇرعىندارى ستاتسيونارلىق تور ورناتسا, ودان ۇتىلمايدى», دەيدى ساعىندىق جانتەمىروۆ.
ءتۇيىپ ايتساق, پاتەر ۇرلىعى سوڭعى بەس جىلدىڭ بەدەرىندە ايتارلىقتاي ازايعانىمەن, امبەباپ ۇرىلار ءالى دە ءوز ارەكەتتەرىن تولىققاندى توقتاتقان جوق. ۇرلىقتى «كاسىبىنە» تەلىگەندەر ءتۇن قاتىپ ءجۇرىپ, ءوز ويلارىن ارا-تۇرا بولسا دا جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
ۇرىلار ۇرىمتال تۇستى ۇتىمدى پايدالانۋعا تىرىساتىنى بەلگىلى. ماسەلەن, تاراز قالاسىنىڭ ماڭىنداعى قاينار اۋىلىندا بولعان جارىلىس ءدۇمپۋى كونە شاھارداعى 15 شاعىن اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەگبىرىن قاشىرعانىن كوز كوردى. سول كەزدە سان ءتۇرلى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەرگە سەنگەن تۇرعىندار كولىكتەرىنە جالما-جان وتىرىپ, تۋىستارىنىڭ ءۇيىن پانالاماق نيەتپەن جولعا شىققان ەدى. ولاردىڭ پاتەرىن تاستاپ قاشقانىن ەستىگەن پاتەر ۇرىلارىنىڭ بالكون ارقىلى پاتەر توناۋعا كىرىسكەن بەينەجازبالارى الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراپ تا كەتتى. ءبىر انىعى, قانداي جاعداي بولسا دا, تۇرعىنداردىڭ رەسمي اقپاراتقا سەنگەنى ءجون ەكەنىنە سول كەزدە تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكەن بولاتىن. قىسقاسى, قاراقشىلاردىڭ قاقپانىنا ءتۇسىپ, پوليتسەيلەرگە شاعىمدانعاننان گورى, ولاردىڭ ويىن جۇزەگە اسىرماۋدىڭ جولىن قاراستىرعان ءجون.
