ادەتتە تەمىر-تەرسەكتىڭ اينالاسىنداعى كاسىپتەردى ەر-ازاماتتار عانا مەڭگەرەدى دەگەن ءتۇسىنىك بار. الايدا, ءجىگىتتەرگە عانا ءتان كاسىپ قازاق قىزدارىنىڭ قولىنان كەلمەيدى دەپ كىم ايتا الار. بۇعان ناقتى دالەل رەتىندە مايرا امانوۆانىڭ تەمىر جونۋشى ماماندىعىن مەڭگەرگەنى دالەل. نازىك جاندى زامانداسىمىز «جىلىويمۇنايگاز» باسقارماسىنا قاراستى وندىرىستىك قۇرالداردى جوندەۋ جانە پايدالانۋ تسەحىندا 25 جىلدان بەرى ابىرويلى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
– مەكتەپتە وقىپ جۇرگەنىمىزدە ءبىزدى وندىرىستىك-وقۋ كومبيناتىنا اپارۋشى ەدى, – دەپ ەسكە الادى مايرا ءوزى تاڭداعان ماماندىققا قىزىعۋشىلىعىنا شەگىنىس جاساپ. – سوندا ستانوك جانىندا تۇرعان اعالارىمىزدىڭ قولىنان شيىرشىقتالىپ جەرگە ءتۇسىپ جاتاتىن تەمىر جاڭقالارىنا تاڭدانا قاراۋشى ەدىك. بىراق كەلەشەكتە ءدال وسى تەمىر جونۋ مەنىڭ دە سۇيىكتى كاسىبىمە اينالادى دەپ ويلاماپپىن. كەنەتتەن اكەم ءومىردەن ءوتىپ, جوعارى وقۋ ورنىنا بارۋعا مۇمكىندىك بولا قويمادى.
ءبىزدى ومىرگە اكەلگەن اياۋلى اناعا قارايلاسۋ ءۇشىن مەكتەپكە جۇمىسقا ورنالاستىم. كەيىن اتىراۋ قالاسىنداعى كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەدەن تەمىر جونۋشى ماماندىعىن مەڭگەرىپ شىقتىم...
ءبىر قىزىعى, مايرادان بۇرىن وسى كاسىپتى ءىنىسى بەرىك مەڭگەرىپ الىپتى. بۇل دا مايرانىڭ تەمىر جونۋشى بولۋىنا ىقپال ەتكەن سەكىلدى. قازىر ەكەۋى دە ءبىر تسەحتا جۇمىس جاسايدى. مايرامەن بىرگە وسى تسەحتا تەمىر جونۋشىلىقتى مەڭگەرگەن جانە ءبىر قۇربىسى بار. ول – ايگۇل ەرماعانبەتوۆا. «ايگۇل بۇل تسەحقا مەنەن ءۇش جىل بۇرىن كەلگەن» دەپ مايرا جۇمىستاس قۇربىسى تۋرالى اڭگىمەلەگەندى ۇناتاتىنىن بايقاتىپ قالدى.
ايگۇل قۇربىسى جانە وزگە دە ارىپتەستەرىمەن بىرگە كۇن سايىن ەرتەلەتىپ تەمىردەن ءتۇيىن ءتۇيۋ ءۇشىن تسەحقا اسىعادى. باستاپقىدا اسىرەسە, نازىك جاندىلارعا بۇل كاسىپتى يگەرۋ وڭاي تيمەگەنى راس. تسەحتا ۇزاق جىل جۇمىس جاساعان الدىڭعى تولقىننان كوپ ۇيرەندى. قازىر وزگەلەر سەكىلدى مايرانىڭ دا تاجىريبەسى جەتىلدى.
– بۇل – تەز ماشىقتانا قوياتىنداي كاسىپ ەمەس, – دەيدى تەمىر جونۋشى مايرا امانوۆا. – الدەبىر تەمىردىڭ بۇرانداسىن شىعارۋ وتە دالدىكتى, سونىمەن بىرگە, جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. جوناتىن تۇستان ءسال قيىس كەتىپ, بولماشى عانا قاتەلىك ءجىبەرسەڭ, سونىڭ ءوزى جاساعان جۇمىسىڭدى جوققا شىعاراتىنى ءاردايىم ەستە تۇرۋى كەرەك. ونىڭ ۇستىنە ۇجىمنىڭ ابىرويىن ءتۇسىرمەگەن ءجون. سول سەبەپتەن, كۇن سايىنعى جۇمىسىمدا قاتەلىككە ۇرىنباۋعا, ەڭ باستىسى, ءوزىم ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمىمنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتۋ ويىمدا تۇرادى.
ءوز ءىسىن ۇنەمى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقاراتىن مايرا امانوۆا ۇجىمداعى ەڭ ابىرويلى تەمىر جونۋشىنىڭ ءبىرى. ستانوك جانىندا تاپجىلماي تۇرىپ, كۇنىنە بىرنەشە بۇراندالار مەن بىلىكتەردى جونۋ سەكىلدى تاپسىرىستاردى ساپالى ورىنداۋعا داعدىلانعان. ونىڭ نازىك بولسا دا التىنعا بەرگىسىز ساۋساقتارىمەن جاسالعان تاپسىرىستار ساپاسىنا ەش سىن ايتىلعان ەمەس. سىن ايتىلماق تۇگىلى كۇمان دا كەلتىرىلمەيدى. ويتكەنى, مايرا امانوۆا ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى اتاندى.
– باستاپقىدا مەنىڭ بۇل تەمىر جونۋشى بولعانىما تاڭعالا قاراعاندار كوپ ەدى. ءتىپتى, بۇل سەنىڭ كاسىبىڭ ەمەس, سەن نازىك جاندىسىڭ عوي. مۇنداي جۇمىستى ەر-ازاماتتار اتقارۋى كەرەك, دەپ مەنى رايىمنان قايتارعىسى كەلەتىندەر تابىلدى, – دەيدى ول تەرشىگەن ماڭدايىن سۇق ساۋساعىنىڭ سىرتىمەن ءسۇرتىپ جىبەرىپ. – بىراق, اركىم ءوزىنىڭ جۇرەگى قالاعان ىسىمەن اينالىسۋى قاجەتتىگىن ۇعىندىم. كوڭىلىم وسى كاسىپكە بۇرىلدى دا تۇردى. ستانوكتىڭ دىبىسىنان ماعان قانات بىتكەندەي بولادى. شۇكىر, ءوزىم قالاعان كاسىپتەن ۇلكەن ابىرويعا بولەنىپ ءجۇرمىن. ەڭبەگىمنىڭ جەمىسىن دە كورىپ كەلەمىن.
مايرانىڭ ستانوكتا تەمىر جونىپ تۇرعان ساتىنە كۋا بولعانىمىز بار. ءبىر كەزدەرى ءوزىنىڭ بالا كوڭىلىندە جاتتالىپ قالعانداي, زىرىلداعان ستانوكتا تەمىر بىلىكتەردى جونىپ تۇرعان ونىڭ جانىنداعى جاشىكتە شيىرشىقتالعان تەمىر جاڭقالارى ءتۇيدەكتەلىپ جاتىر. كوزدىڭ جاۋىن الارداي ادەمى دۇنيەلەردى ءالسىن-ءالسىن ولشەيدى. ءاپ-ساتتە ءبىر-بىرىنەن اۋماي قالعان تەمىر بىلىكتەردى مايرانىڭ نازىك ساۋساقتارىمەن جاسالدى دەگەنگە سەنگىڭ كەلمەيدى. ءوزىمىز كۋا بولعان سوڭ, تەمىر جونۋشى مايرا امانوۆانىڭ دا ءوز ءىسىنىڭ حاس شەبەرى اتانا باستاعانىنا ەرىكسىز يلاندىق.
ول – تەك شەبەر تەمىر جونۋشى عانا ەمەس, ءوزى ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمنىڭ نامىسىن سپورتتىق سايىستاردا ابىرويلى قورعاپ جۇرگەن شەبەر ۆولەيبولشى. «بەسىنشى سىنىپتان بەرى سپورتتىڭ وسى تۇرىنە قىزىقتىم. ۆولەيبولدى ءالى ويناپ كەلەمىن» دەيدى سپورتتى جانىنا سەرىك ەتكەن زامانداسىمىز. جەكە داۋىستا ءاندى كەرەمەت شىرقايدى. مايرا جەكە داۋىستا ءان شىرقاعاندا, ونى ءوزىمەن جۇمىستاس ايگۇل مەن وزگە تسەحتاعى قوس قۇربىسى گيتارامەن قوستاپ تۇرادى. سونىمەن ءبىرگە, ومىرلىك سەرىگى سيراجان مۇحامبەدينوۆ ەكەۋى ءتورت بالا تاربيەلەپ وتىرعان ۇلگىلى وتباسىنىڭ يەلەرى. بالالارىنىڭ ۇلكەنى – جالعاس اتىراۋداعى مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىن بىتىرگەن جوعارى ءبىلىمدى مامان ەكەن. الايدا, ۇلىنىڭ جەكە كومپانيادا اتقارعان جۇمىسىنان قىسقارىپ قالىپ, جۇمىسسىز جۇرگەنى جانىنا باتاتىنىن اشىپ ايتپاسا دا, اڭعارىلىپ تۇرعانىن جاسىرعىمىز كەلمەدى. ادال ەڭبەگىمەن ابىرويعا بولەنىپ جۇرگەن مايرا دا انا عوي, ال انانىڭ ءبارى بالالارىنىڭ جوعارى ءبىلىم العانىن, جۇمىسقا ورنالاسقانىن قالامايدى دەيسىز بە؟!.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى,
جىلىوي اۋدانى.
– مەكتەپتە وقىپ جۇرگەنىمىزدە ءبىزدى وندىرىستىك-وقۋ كومبيناتىنا اپارۋشى ەدى, – دەپ ەسكە الادى مايرا ءوزى تاڭداعان ماماندىققا قىزىعۋشىلىعىنا شەگىنىس جاساپ. – سوندا ستانوك جانىندا تۇرعان اعالارىمىزدىڭ قولىنان شيىرشىقتالىپ جەرگە ءتۇسىپ جاتاتىن تەمىر جاڭقالارىنا تاڭدانا قاراۋشى ەدىك. بىراق كەلەشەكتە ءدال وسى تەمىر جونۋ مەنىڭ دە سۇيىكتى كاسىبىمە اينالادى دەپ ويلاماپپىن. كەنەتتەن اكەم ءومىردەن ءوتىپ, جوعارى وقۋ ورنىنا بارۋعا مۇمكىندىك بولا قويمادى.
ءبىزدى ومىرگە اكەلگەن اياۋلى اناعا قارايلاسۋ ءۇشىن مەكتەپكە جۇمىسقا ورنالاستىم. كەيىن اتىراۋ قالاسىنداعى كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەدەن تەمىر جونۋشى ماماندىعىن مەڭگەرىپ شىقتىم...
ءبىر قىزىعى, مايرادان بۇرىن وسى كاسىپتى ءىنىسى بەرىك مەڭگەرىپ الىپتى. بۇل دا مايرانىڭ تەمىر جونۋشى بولۋىنا ىقپال ەتكەن سەكىلدى. قازىر ەكەۋى دە ءبىر تسەحتا جۇمىس جاسايدى. مايرامەن بىرگە وسى تسەحتا تەمىر جونۋشىلىقتى مەڭگەرگەن جانە ءبىر قۇربىسى بار. ول – ايگۇل ەرماعانبەتوۆا. «ايگۇل بۇل تسەحقا مەنەن ءۇش جىل بۇرىن كەلگەن» دەپ مايرا جۇمىستاس قۇربىسى تۋرالى اڭگىمەلەگەندى ۇناتاتىنىن بايقاتىپ قالدى.
ايگۇل قۇربىسى جانە وزگە دە ارىپتەستەرىمەن بىرگە كۇن سايىن ەرتەلەتىپ تەمىردەن ءتۇيىن ءتۇيۋ ءۇشىن تسەحقا اسىعادى. باستاپقىدا اسىرەسە, نازىك جاندىلارعا بۇل كاسىپتى يگەرۋ وڭاي تيمەگەنى راس. تسەحتا ۇزاق جىل جۇمىس جاساعان الدىڭعى تولقىننان كوپ ۇيرەندى. قازىر وزگەلەر سەكىلدى مايرانىڭ دا تاجىريبەسى جەتىلدى.
– بۇل – تەز ماشىقتانا قوياتىنداي كاسىپ ەمەس, – دەيدى تەمىر جونۋشى مايرا امانوۆا. – الدەبىر تەمىردىڭ بۇرانداسىن شىعارۋ وتە دالدىكتى, سونىمەن بىرگە, جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. جوناتىن تۇستان ءسال قيىس كەتىپ, بولماشى عانا قاتەلىك ءجىبەرسەڭ, سونىڭ ءوزى جاساعان جۇمىسىڭدى جوققا شىعاراتىنى ءاردايىم ەستە تۇرۋى كەرەك. ونىڭ ۇستىنە ۇجىمنىڭ ابىرويىن ءتۇسىرمەگەن ءجون. سول سەبەپتەن, كۇن سايىنعى جۇمىسىمدا قاتەلىككە ۇرىنباۋعا, ەڭ باستىسى, ءوزىم ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمىمنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتۋ ويىمدا تۇرادى.
ءوز ءىسىن ۇنەمى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقاراتىن مايرا امانوۆا ۇجىمداعى ەڭ ابىرويلى تەمىر جونۋشىنىڭ ءبىرى. ستانوك جانىندا تاپجىلماي تۇرىپ, كۇنىنە بىرنەشە بۇراندالار مەن بىلىكتەردى جونۋ سەكىلدى تاپسىرىستاردى ساپالى ورىنداۋعا داعدىلانعان. ونىڭ نازىك بولسا دا التىنعا بەرگىسىز ساۋساقتارىمەن جاسالعان تاپسىرىستار ساپاسىنا ەش سىن ايتىلعان ەمەس. سىن ايتىلماق تۇگىلى كۇمان دا كەلتىرىلمەيدى. ويتكەنى, مايرا امانوۆا ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى اتاندى.
– باستاپقىدا مەنىڭ بۇل تەمىر جونۋشى بولعانىما تاڭعالا قاراعاندار كوپ ەدى. ءتىپتى, بۇل سەنىڭ كاسىبىڭ ەمەس, سەن نازىك جاندىسىڭ عوي. مۇنداي جۇمىستى ەر-ازاماتتار اتقارۋى كەرەك, دەپ مەنى رايىمنان قايتارعىسى كەلەتىندەر تابىلدى, – دەيدى ول تەرشىگەن ماڭدايىن سۇق ساۋساعىنىڭ سىرتىمەن ءسۇرتىپ جىبەرىپ. – بىراق, اركىم ءوزىنىڭ جۇرەگى قالاعان ىسىمەن اينالىسۋى قاجەتتىگىن ۇعىندىم. كوڭىلىم وسى كاسىپكە بۇرىلدى دا تۇردى. ستانوكتىڭ دىبىسىنان ماعان قانات بىتكەندەي بولادى. شۇكىر, ءوزىم قالاعان كاسىپتەن ۇلكەن ابىرويعا بولەنىپ ءجۇرمىن. ەڭبەگىمنىڭ جەمىسىن دە كورىپ كەلەمىن.
مايرانىڭ ستانوكتا تەمىر جونىپ تۇرعان ساتىنە كۋا بولعانىمىز بار. ءبىر كەزدەرى ءوزىنىڭ بالا كوڭىلىندە جاتتالىپ قالعانداي, زىرىلداعان ستانوكتا تەمىر بىلىكتەردى جونىپ تۇرعان ونىڭ جانىنداعى جاشىكتە شيىرشىقتالعان تەمىر جاڭقالارى ءتۇيدەكتەلىپ جاتىر. كوزدىڭ جاۋىن الارداي ادەمى دۇنيەلەردى ءالسىن-ءالسىن ولشەيدى. ءاپ-ساتتە ءبىر-بىرىنەن اۋماي قالعان تەمىر بىلىكتەردى مايرانىڭ نازىك ساۋساقتارىمەن جاسالدى دەگەنگە سەنگىڭ كەلمەيدى. ءوزىمىز كۋا بولعان سوڭ, تەمىر جونۋشى مايرا امانوۆانىڭ دا ءوز ءىسىنىڭ حاس شەبەرى اتانا باستاعانىنا ەرىكسىز يلاندىق.
ول – تەك شەبەر تەمىر جونۋشى عانا ەمەس, ءوزى ەڭبەك ەتەتىن ۇجىمنىڭ نامىسىن سپورتتىق سايىستاردا ابىرويلى قورعاپ جۇرگەن شەبەر ۆولەيبولشى. «بەسىنشى سىنىپتان بەرى سپورتتىڭ وسى تۇرىنە قىزىقتىم. ۆولەيبولدى ءالى ويناپ كەلەمىن» دەيدى سپورتتى جانىنا سەرىك ەتكەن زامانداسىمىز. جەكە داۋىستا ءاندى كەرەمەت شىرقايدى. مايرا جەكە داۋىستا ءان شىرقاعاندا, ونى ءوزىمەن جۇمىستاس ايگۇل مەن وزگە تسەحتاعى قوس قۇربىسى گيتارامەن قوستاپ تۇرادى. سونىمەن ءبىرگە, ومىرلىك سەرىگى سيراجان مۇحامبەدينوۆ ەكەۋى ءتورت بالا تاربيەلەپ وتىرعان ۇلگىلى وتباسىنىڭ يەلەرى. بالالارىنىڭ ۇلكەنى – جالعاس اتىراۋداعى مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىن بىتىرگەن جوعارى ءبىلىمدى مامان ەكەن. الايدا, ۇلىنىڭ جەكە كومپانيادا اتقارعان جۇمىسىنان قىسقارىپ قالىپ, جۇمىسسىز جۇرگەنى جانىنا باتاتىنىن اشىپ ايتپاسا دا, اڭعارىلىپ تۇرعانىن جاسىرعىمىز كەلمەدى. ادال ەڭبەگىمەن ابىرويعا بولەنىپ جۇرگەن مايرا دا انا عوي, ال انانىڭ ءبارى بالالارىنىڭ جوعارى ءبىلىم العانىن, جۇمىسقا ورنالاسقانىن قالامايدى دەيسىز بە؟!.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى,
جىلىوي اۋدانى.
