كاسىبىن ناسىپكە اينالدىرعان ازامات

بولات 1984 جىلى قاراعاندى پوليتەحني­كالىق ينستيتۋتىن اۆتوموبيل جانە اۆتوموبيل شارۋاشىلىعى ماماندىعى بويىنشا ءتامامداپ, جولدامامەن وبلىس ورتالىعىنا كەلگەننەن كەيىن بىردەن اۆتوپارككە جۇمىسقا قابىلداندى. ول كەزدەرى بۇل سالاعا بارۋعا قازاق جىگىتتەرى تاۋەكەل ەتە بەرمەيتىن. سودان بەرى ارادا 30 جىل زۋلاپ وتە شىعىپتى. وسى ۋاقىت بەدەرىندە كەشەگى ءتۇبىت مۇرتتى بالاڭ جىگىت­تىڭ بۋىنى قاتايىپ, تاجىريبەسى تولىسىپ, شىنىعىپ, شىمىرلانىپ, ەڭبەك ۇجىمىن باسقاراتىن دارەجەگە دەيىن كوتەرىلدى. 1993 جىلى كاسىپكەرلىكتى قولداۋشىلاردىڭ الدىڭعى لەگىندە «پەتروپاۆل-نورد» مەكەمەسىن ۇيىمداستىرىپ, جولاۋشىلارعا ءمىنسىز تاسىمال قىزمەتىن كورسەتۋدەن جالىققان ەمەس. – تايىنشا اۋداندىق اۆتوبۋس پاركى تاراتىلعاندا ءبىر ەسكى كولىك ساتىپ العانىمدى ءالى كۇنگە ۇمىتپايمىن. بيزنەستەگى العاشقى قادامىم وسىلاي باستالدى. جۇرۋىنەن سىنۋى كوپ اۆتوبۋستىڭ ونسىز دا قىسقا قولدى بايلاپ, تالاي الەككە تۇسىرگەنى ەسىمدە. ءىسىمىز بىرتە-بىرتە ورگە باسىپ, كولىكتەردى شەتەلدەردەن اكەلۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. بۇگىندە وبلىس ورتالىعىندا – 5, اۋداندارعا – 8, قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەرگە 5 باعىتتا قاتىنايمىز. بۇدان تىسقارى ساياجايلارعا, قاراعاندى, استانا, ششۋچە, قوستاناي قالالارىنا جولاۋشىلار تاسىمالدايمىز, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى ب.راقىموۆ وتكەندى قيماستىقپەن ەسكە الىپ. بولمىسىنان وجەتتىك, ىسكەرلىك اڭعارىلىپ تۇراتىن ازاماتتىڭ كىرىسىنەن شىعىسى باسىم كاسىپتى ۇرشىقتاي دوڭگەلەتىپ وتىرعانىنا قاراپ, ەڭبەككە دەگەن ەرەكشە جانقيارلىعى مەن قۇلشىنىسىن اڭعارعانداي بولاسىڭ. ونىڭ ايتۋىنشا, جولاۋشىلار تاسىمالى – بەينەتى, مەحناتى كوپ, ايعاي-شۋى ارالاس سالالاردىڭ ءبىرى. سول سەبەپتى بولار, شەتەلدەردە بۇل سالاعا جەكە كاسىپكەرلەر سيرەك باراتىن كورىنەدى. نەگىزىنەن مۋنيتسيپالدى كولىكتەر پايدالانىلادى. بىزدە بۇل مىندەت جەكە كاسىپكەرلەرگە ارتىلعان. قالالىق كولىكتەردىڭ جولاقىسىن جەرگىلىكتى بيلىك, ال قالاارالىق تولەمدەردى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى بەكىتەدى. جانارماي شىعىنى ەسكەرىلە بەرمەيتىندىكتەن, پروبلەما وسى جەردە تۋىندايتىن ءتارىزدى. قىزمەت كورسەتۋدەن تۇسەتىن تابىس جونىندە ءسوز قوزعاۋعا قينالاتىنى دا سوندىقتان. ونىڭ ۇستىنە جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ نارىعىندا باسەكەلەستىكتىڭ جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلە جاتقانىن جانە ەسكەرمەي بولمايدى. سول سەبەپتى قوسىمشا پايدا تابۋ ماقساتىمەن كاسىپورىننان كولىكتى جالعا بەرۋ تاجىريبەسىن ەنگىزدى. پەتروپاۆل قالاسى بويىشا 70-كە جۋىق ادام كەلىسىمشارت جاساسقان. تاكسي قىزمەتىن ۇيىمداستىرعانىمەن, باسەكەگە توتەپ بەرۋ قيىنداپ كەتكەنى اڭعارىلماي تۇرمايدى. مەكەمە زاڭدى تۇردە قىزمەت كورسەتىپ, سالىق تولەگەنىمەن, «كولدەنەڭ كوك اتتىلاردىڭ» تاسى ورگە دومالاپ تۇر. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى الدەقايدا كەمشىن بولا تۇرا, تەندەردى تانىستىقپەن «ۇتىپ» الاتىنداردىڭ قيتۇرقى ارەكەتتەرىنە توقتاۋ سالىناتىن ءتۇرى كورىنبەيدى.   ىرگەلى ءوندىرىس ورىندارىنا تاسىمال قىزمەتىن كورسەتۋ شارالارى ءسوز بولعان كەزدە باسشى ونەركاسىپتىك ايماققا قاتىستى كوكەيكەستى ماسەلەلەردى اتتاپ وتە المادى. وبلىس ورتالىعىنداعى يا.گاشەك كوشەسى بويىندا كوپتەگەن ءىرى كاسىپورىندار ورنالاسقان. وكىنىشتىسى سول, بۇل باعىتتارعا قوعامدىق كولىكتەردىڭ قاتىناۋىنا ءتيىستى ورىندار ق ۇلىقسىز. سونىڭ سالدارىنان ادامدار الىس قاشىقتىققا جاياۋ بارۋعا ءماجبۇر. قانشا رەت ءوتىنىش ايتىلسا دا, ەسكەرۋسىز كەلەدى. قوعامدىق كولىك باعىتتارىن ۇزارتا سالۋ سونشالىقتى قيىن ەمەس. بۇل اۋماقتاعى تۇرعىنداردىڭ جايى ازىرگە ەشكىمدى تولعاندىرمايتىن سىڭايلى. سونداي-اق قالانىڭ كەيبىر اۋداندارىنا جولاۋشىلاردىڭ تالابىمەن قاتىناي باستاعان كولىكتەردىڭ ءجونسىز توقتاتىلۋى, قولدان جاسالاتىن كەدەرگىلەردىڭ ازايماۋى ناپاقاسىن ايىرىپ وتىرعان كاسىپ­كەرلەردىڭ ورىندى رەنىشتەرىن تۋدىرادى. سەرىكتەستىك جەتەكشىسى وعان مىسال رەتىندە №8 باعىتتاعى اۆتوبۋستىڭ بوركي كەنتىنە دەيىن ۇزارتىلىپ, كوپ ۇزاماي قىسقارتىلىپ قالعانىن كەلتىردى. كادرلارعا زارۋلىك ورتاق پروبلەما ەكەنىن دە جاسىرمادى. بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جۇمىستىڭ ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتاتىن جايتتار اراكىدىك بولسا دا ۇشىراسىپ قالادى. كەيدە جۇرگىزۋشىلەردىڭ دورەكىلىگى جايلى ايتىلىپ جاتادى. وعان, ءبىر جاعى­نان, جۇرگىنشىلەردىڭ وزدەرى دە كىنالى. 80 مىڭ تەڭگە جالاقى ءۇشىن تاڭ اتقاننان كۇن بات­قانشا تىنىم تاپپايتىن جۇرگىزۋشى ءار­قيلى مىنەز, قىلىق كورسەتۋشىلەر تاراپى­نان ءزابىر كورىپ جاتاتىنىن مويىنداۋ كەرەك. – ەڭبەككەردى قورعاۋ زاڭىن الىپ قاراساڭىز, كاسىپورىنعا كوپ تالاپتارعا مويىنۇسىنۋعا تۋرا كەلەدى. ماسەلەن, جۇرگىزۋشى جول ەرەجەسىن بۇزىپ, كولىكتى جارامسىز ەتسە دە, ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلمايدى. ويتكەنى, ونىڭ بىزبەن جاساعان ەڭبەك شارتى جەمە-جەمگە كەلگەندە تۇككە تۇرعىسىز. سوتقا شاعىمدانىپ, ماتەريالدىق شىعىننىڭ ورنىن تولتىرۋ جونىندەگى ارەكەتىمىزدەن تۇك تە ونبەيدى. قوعام الدىندا ەڭبەككەر ءۇشىن كاسىپورىن جاۋاپتى. بىزدەن كولىكتى جالعا الىپ, جەكە كاسىپكەرلىگىن ۇيىمداستىرعانداردىڭ وزىنە ءبىز جاۋاپتىمىز. ولار تەحنيكالىق جاعىنان عانا وزدەرىنە مىندەتتەمە الادى, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى تاعى ءبىر ماسەلەنىڭ ۇشىن شىعارىپ. وسىنشاما اۋىرتپالىقتى ارقالاپ كەلە جاتقان “پەتروپاۆل-نورد” جشس-ءنىڭ قوعامعا دا, ادامدارعا دا تيگىزىپ وتىرعان پايداسى زور. قوعامنىڭ ءبىر دەرتى – ماسكۇنەمدىككە سالىنۋ, ىشىمدىككە اۋەستەنۋ. جۇمىسقا قابىلداۋ قاتاڭ تارتىپپەن جۇرگىزىلەتىندىكتەن, بۇل جاعىنا ۇلكەن تالاپ قويىلادى ەكەن. تاسىمال بويىنشا ۇيىمدار مەن قوعامدارعا, جەكەلەگەن شارالارعا كومەك قولىن سوزۋدى باستى پارىز سانايدى. ءبىر كەزدەرى اۋكتسيون ارقىلى ساتىپ الىنعان “سولنەچنىي” بالالار ساۋىقتىرۋ ورتالىعى مەن “روسينكا” بالاباقشاسىنىڭ عيماراتتارىن كوممۋنالدىق مەنشىككە قايتارۋىن ازاماتتىق كەڭدىگىن ايعاقتاماي ما؟ كەيىن ونىڭ بىرەۋىنىڭ جەكە مەنشىككە قۇجاتتالىپ كەتكەنىن ەستىگەندە قاتتى قاپالانىپتى. جەتىم بالالار ۇيىنە, اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنە قامقور قولىن سوزىپ تۇرادى. ب.راقىموۆ – ەسەلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا بىرقاتار ماراپاتتاردى يەلەنگەن ابىرويلى ازامات. 2006 جىلدان بەرى رەسەي, قازاقستان, بەلارۋس, ۋكراينا ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق رەيتينگ وداعىنىڭ تاعايىن­داۋىمەن بەرىلەتىن مەملەكەتتىك ەمەس «قازاقستان داڭقى» وردەنىن كەۋدەگە تاقتى. وسى ەلدەردىڭ ساپارشىلارىنان قۇرالعان قازىلار القاسى كولىك تاسىمالى قىزمەتىندە جەتكەن جوعارى جەتىستىكتەرى ءۇشىن «سالا ۇزدىگى» اتاعىنا لايىقتى دەپ تاپتى «پارىز» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى. گۇلگۇل تولەشەۆا, جۋرناليست. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى. سۋرەتتى تۇسىرگەن تالعات تانىباەۆ.