موراتوريگە بيزنەسمەندەر كوزقاراسى وسىنداي
ەلباسىنىڭ كاسىپكەرلەردى قولداۋ تۋرالى جارلىعى ءبىرىنشى كەزەكتە اۆتوموبيل كلاستەرىن دامىتىپ جاتقان بىزدەر ءۇشىن ماڭىزدى باستاما بولدى. وسكەمەن قالاسىنداعى اۆتوموبيل كلاستەرى بويىنشا اۆتوكولىكتىڭ بارلىق تەتىكتەرىن, قوسالقى بولشەكتەرىن شىعاراتىن تەحنوپارك ۇيىمداستىرىلۋدا. مىنە, ناق وسى تەحنوپاركتە ءبىز ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ماشينا جاساۋ ورتالىعىنا قىزمەت كورسەتەتىن شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ءوندىرىسىن دامىتپاقپىز.
ماشينا جاساۋدىڭ ءورىسىن كەڭەيتەدى
شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىنداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعى ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا ءبىر قىرىنىڭ قارقىندى دامۋىنا جاعداي جاسايدى. ەلباسىنىڭ تۇراقتى قامقورلىعىنىڭ ءناتيجەسىندە قازاقستاندا بيزنەس ءجۇرگىزۋ ماسەلەسى جىلدان-جىلعا جەڭىلدەپ كەلەدى. بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ Doing Business رەيتينگى بويىنشا, قازاقستان تمد ەلدەرىنىڭ ىشىندە ءۇشىنشى ورىنعا شىقتى. ونىڭ ىشىندە بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ جەڭىلدىگى بويىنشا ءبىزدىڭ ەلىمىز يسپانيا, يتاليا سياقتى ەۋروپالىق دامىعان ەلدەردىڭ ءوزىن باسىپ وزدى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ ءمالىمدەمەسىندە «مەن ۇكىمەتكە جەر تەلىمدەرىن بەرۋ جانە ولاردى پايدالانۋ ماقساتىن وزگەرتۋ رەسىمدەرىن, سونىمەن قاتار, قۇرىلىسقا رۇقسات بەرۋ جانە ينجەنەرلىك جۇيەلەرگە قوسۋ رەسىمدەرىن 50 پايىزعا ازايتۋ تۋرالى تاپسىرما بەردىم», دەپ اتاپ كورسەتكەن. بۇل ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلە. ءبىزدىڭ اۆتوموبيل جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ نەگىزگى كەشەنى 523 گەكتار اشىق الاڭدا بوي كوتەرەتىن بولادى. مىنە, وسى جەر تەلىمىن رەسىمدەۋ ءۇشىن ءبىز بىرنەشە جىل ۋاقىت شىعىندادىق. جەر تەلىمىن رەسىمدەۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە تولىق اياقتالعان جوق. ونىمەن قوسا, بولاشاق اۆتوموبيل كلاستەرى كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى سالىناتىن ايماققا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم تارتۋ جانە ونى قالانىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرىنە قوسۋ مىندەتى تۇر. سوندىقتان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كاسىپكەرلىكتى قولداۋ تۋرالى ءمالىمدەمەسى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى بارىنشا جەڭىلدەتەتىن ناقتى مەملەكەتتىك قامقورلىق بولىپ تابىلادى. 2012 جىلعى 9 قىركۇيەكتە قازاقستاندىق «ازيا اۆتو» جانە رەسەيلىك «اۆتوۆاز» كومپانيالارى اراسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بۇل مەموراندۋم ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلماق. تولىق تسيكلدى اۆتوموبيل ءوندىرىسىن قۇرۋ جونىندەگى قازاقستان-رەسەي جوباسى ەلىمىزدىڭ ءۇيد مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. وسى باعدارلاماعا سايكەس جىلىنا 60 مىڭ دانا اۆتوكولىك شىعارۋ مىندەتى 2015 جىلى ءىس جۇزىنە اسىرىلماق. اۆتوموبيل كلاستەرىنىڭ كەشەنى تولىق ىسكە قوسىلعان كەزدە ءبىز جىلىنا 120 مىڭ اۆتوكولىكتەردى قۇراستىراتىن بارلىق بولشەكتەردى وزىمىزدە شىعاراتىن بولامىز. جاڭا ءوندىرىس كەشەنىنىڭ ءوندىرىستىك جەلىلەرىنەن شىعارىلاتىن العاشقى مودەلدەر فرانتسۋز – جاپون – رەسەيلىك اليانستىڭ جاڭا ءونىمدەرى – Lada Granta جانە Lada Kalina اۆتوموبيلدەرىنىڭ جاڭا تۇرلەرى بولادى. 2020 جىلعا دەيىن Nissan, Renault, Datsun جانە Lada برەندىلەرىنىڭ 30 مودەلىن شىعارۋ جوسپارلانۋدا. وسكەمەندەگى اۆتوموبيل كلاستەرى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستاعاندا, سىرتقى رىنوكقا 80 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمدەرى شىعارىلاتىن بولادى. ءوتكەن جىلى «ازيا اۆتو» قازاقستاندىق ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ءونىمىنىڭ 12 پايىزىن قامتاماسىز ەتتى. ءوندىرىس ءونىمىنىڭ كولەمى بويىنشا زاۋىت قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى ەڭ ءىرى كومپانيالارى ۇشتىگىنىڭ قۇرامىنا كىردى. ەرجان مانديەۆ, «ازيا اۆتو قازاقستان» اق باس ديرەكتورى.ءىسىمىز ىلگەرى جىلجيتىن بولدى
قانداي دا ءبىر كاسىپتى باستاعاندا وعان قولداۋ قاجەت ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل تۇرعىدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى جىلدىڭ 2 ساۋىرىنەن 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە تەكسەرىس جۇرگىزۋگە موراتوري جاريالاۋى ولاردى قولداۋدىڭ ەڭ ۇلكەنى دەپ بىلەمىن. جالپى, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ەلىمىزدە سان ءتۇرى بولسا, مەنىڭ دە جاساپ جاتقان جۇمىستارىم سونىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ماماندىعىم ءتىس ءدارىگەرى بولعاندىقتان, كاسىبىمدى وسى سالادا تاڭداپ, بۇگىندە ەلوردادا «اديستوم» ستوماتولوگياسىن اشىپ, جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ماقساتىندا نەسيەلەر بەرىلىپ, كوپتەگەن جاعدايلار جاسالۋدا. بۇرىندارى ءوزىم جەكە ستوماتولوگيا اشپاي تۇرعاندا, وزگە ءتىس ەمحانالارىندا جالدانىپ جۇمىس جاسادىم. راس, وندا كوپ نارسەگە باس اۋىرتپايتىنمىن. تەك پاتسيەنتتەرىمنىڭ العىسىن السام, سول ماعان جەتىپ-ارتىلاتىن. جالاقىم دا تۇراقتى تۇردە قولىما تيەتىن. سويتسەم, مۇنىڭ بارلىعى دا سول ىسكەر كاسىپكەرلەردىڭ ارقاسىندا ەكەن عوي. ولاردىڭ كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي, جۇمىسىمەن قاتار قاعازباستى بولىپ جۇرەتىنىنە جانە كەلگەن ءتۇرلى تەكسەرۋلەرمەن اۋرە بولاتىنىنا قاتتى نازار اۋدارا قويماپپىن. ەندى مىنە, ءوزىم دە سول ازاماتتارداي كاسىبىمدى اشقاننان كەيىن ولاردىڭ باسىنداعى جايلاردى بىلە باستاعاندايمىن. ەلباسىنىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ءۇشىن جاريالاعان ءموراتوريى كاسىپكەرلەرگە جۇمىسىنىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ۇلكەن اسەر ەتەدى دەپ ويلايمىن. ەلىمىزدە كاسىپكەرلىك دامىسا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دا قورى مولايا تۇسپەك. ويتكەنى, جۇمىسى جاندانعان كاسىپكەر ەل قورجىنىنا سالىقتى دا مولىراق تولەيدى ەمەس پە؟ وعان قوسا, قانشاما ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, قانشاما وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايى جاقسارماق. بۇل تۇرعىدا بالا تۋ كورسەتكىشى دە مولايا تۇسەتىنىنە سەنىمىم كامىل. ياعني مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىزدەرگە جاساعان بۇل قامقورلىعى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ دا يگىلىگى ءۇشىن جاسالعان شارا ەكەنىندە داۋ جوق. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ءۇشىن جاساعان ەلباسى ءموراتوريى ارقاسىندا جۇمىسىمىزدى جانداندىرۋعا مولىراق مۇمكىندىك الىپ وتىرمىن. ەندىگى تاڭدا وسى قامقورلىقتى سەزىنە وتىرىپ, سەرگەك سەرپىنمەن جۇمىس جاساي بەرمەكپىن. ءابدىۋاحيد قوسپانوۆ, «اديستوم» ستوماتولوگياسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. استانا.باستى قازىنام – قاناعات
قازىر «جۇمىس جوق» دەپ قول ايقاستىرىپ, بوس وتىرعان جاستاردى ءتۇسىنبەيمىن. ءوز باسىم, جاسىم 80-گە تاياسا دا ەڭبەكپەن تاپقان استى عانا ورىندى دەپ بىلەمىن. كەزىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتتىك. تابىسىمىز مول بولماسا دا, تاپقانىمىزدى قاناعات ەتىپ عۇمىر كەشتىك. كەڭەستىك جۇيە قانشا ەڭبەكقور بولعانىڭمەن جۇرتتان ايرىقشا ەرەكشەلەنىپ كەتۋگە جول بەرمەيتىن. ال, قازىر جاقسى ەمەس پە؟ قانشا ەڭبەك ەتسەڭ تابىسىڭ سونشا وسەدى. اۋقاتتى تۇرعانىڭا مەملەكەت قۋانباسا, قىسىم جاسامايدى. تاپقان تابىسىڭدى قالاي جۇمسايمىن دەسەڭ, ەرىك تاعى وزىڭدە. ءتىپتى, شاعىن شارۋانىڭ ءورىسى كەڭىسىن دەگەن ەلباسى, بەي-بەرەكەت تەكسەرۋ قىزمەتتەرىنە جىل بويىنا تىيىم سالدى. ونى ەستىپ, كورىپ وتىرمىز. وسى ساتتىلىكتى ءتيىمدى پايدالانىپ, يگىلىگىن كورۋگە ءتيىسپىز. ماسەلەن, مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا, جۇيەلى ساياساتتىڭ جەمىسىن كورىپ وتىرعان اقساقالمىن. جەكە كاسىبىمنىڭ ورگە باسقانىنىڭ ءناتيجەسىندە, مۇسىلماندىقتىڭ باستى پارىزى قاجىلىققا بارىپ, قاسيەتتى مەدينادا – 8, مەككەدە 19 كۇن بولىپ, اللاعا قۇلشىلىعىمدى جاساپ كەلدىم. كەڭەس داۋىرىندە ءومىر سۇردىك دەگەنمەن, قاجىنىڭ نەمەرەسى بولعاندىقتان بۇل قاسيەتتى بورىش تا كوڭىلدىڭ تورىندە جۇرگەن وي ەدى. سونداعى ءالى كۇنگە ىستەپ كەلە جاتقان كاسىبىم نە دەيسىز عوي؟ ول كادىمگى بابالاردىڭ باسىرەلى قىمىز ءوندىرىسى. ماما بيەنى مەن باعامىن, كەنجە كەلىنىم ساۋادى, ەكەۋمىز باپتايمىز دا ساۋداعا شىعارامىز. ىلگەرى ۇيىرلەپ بيە ساۋعانمەن, قازىر ازايتقانبىز. بارعا قاناعات دەگەنمەن, جەمشوپتىڭ باعاسى جىل ساناپ ءوسىپ كەلەدى. سونىڭ سالدارىنان جاستار مال شارۋاشىلىعىنان قول ءۇزىپ, قالاعا جوڭكىلىپ جاتىر. بىراق قالادا دا جاقسى كاسىپ تاۋىپ, مول تابىسقا كەنەلىپ جاتقاندارى تىم سيرەك. سوندىقتان, اتا كاسىپتەن كەلەر ناسىپكە قاناعات قىلىپ, ناپاقانى مال شارۋاشىلىعىنان ايىرىپ, تۋعان اۋىلدىڭ كوركەيۋىنە قولعابىس جاساعان ءجون دەپ بىلەمىن. ويتكەنى, اتامىزدىڭ اتاسى دا وسى كاسىپتىڭ ارقاسىندا ەل ىقىلاسىنا بولەنىپ, جۇرتىنا ءجون سىلتەپ, ونەگە كورسەتكەن. اتامىز بوزعىل قاجى جانعا ءدارۋ, تانگە شيپا قىمىزعا قازى تۋراتىپ پىستىرەدى ەكەن. سونداي-اق, جاڭا شىققان قارا مال قايماعىن دا قىمىزعا قوسىپ, دارىلىك سۋسىن جاسايتىن كورىنەدى. بوزعىل قاجى وسىنداي دارىلىك قىمىزدارمەن تالاي اۋرۋدىڭ بەتىن قايىرعان دەپ ەسكە الاتىن كونەنىڭ كوزدەرى. سول كەزدە قالىپتاسقان ءۇردىس بويىنشا, بىلايعى قىمىزقۇمارلارمەن قاتار, قاسيەتتى سۋسىننان ەم ىزدەگەندەر دە ءبىزدىڭ شاڭىراققا كەلىپ تۇرادى. شۇكىر ەتەرلىگى, قىمىزىمىزدىڭ ءدامىن تاتىپ, مەيىرىن قاندىرعان جان قايتا اينالىپ سوعادى. بۇرىنىراقتا, اۋىل كىشكەنە كەزىندە كەلىنىم سۇرانىس سالاتىن قالا مەكەمەلەرىنە الىپ بارىپ جۇرەتىن. استانانىڭ ىرگەسى بولعاندىقتان با, اۋىلىمىز جىلدان-جىلعا ءوسىپ, ۇلكەيىپ كەلە جاتىر. قازىر وندىرگەن قىمىزىمىز, اۋىل ازاماتتارىنان-اق ارتىلماي قالىپ جاتادى. باعاسىن قىمباتتاۋ وتكىزگىسى كەلگەن كەلىنىم قالا جاققا بارعىسى كەلەدى. قوي دەيمىن, بارعا قاناعات ەتەلىك, قاناعات – باستى قازىنامىز بولسىن دەيمىن. اللانىڭ بەرگەن 7 پەرزەنتىن تاربيەلەپ, ءوسىرىپ-وندىردىك. ءبارى دە اتاكاسىپ – مال شارۋاشىلىعىنا قىرىمنىڭ بولعانىنان دەپ بىلەمىن. قازىر تىنىش جاتپاي كاسىپ قىلعان ادامعا بارلىق جاعداي جاسالىپ, ءتىپتى, ۇكىمەت تاراپىنان كومەك تە بولىپ تۇر ەمەس پە؟ ءبىزدىڭ وسى جەكە كاسىبىمىزدەن تۇسكەن ناپاقادان قالادا جۇرگەن نەمەرەلەرىمە دە ۇلەس جەتىپ جاتادى. سوندىقتان, «ەڭبەك ەتسەڭ ەرىنبەي, تويادى قارنىڭ تىلەنبەي», دەگەندى ەسكە سالىپ, جاستارعا بار كاسىپتى يگەرىپ, ادال ەڭبەك قىلساڭ اسىڭ ءسىڭىمدى, ۇيقىڭ تىنىش بولادى دەگىم كەلەدى. سەرىكباي قۇدايبەرگەن ۇلى. اقمولا وبلىسى, تسەلينوگراد اۋدانى.تەكسەرۋلەر شىنىمەن دە شارشاتادى
ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ رىنوكتا پايدا بولىپ, قىزمەت كورسەتىپ كەلە جاتقانىنا 10 جىلعا تايادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءبىز ءوز ورنىمىزدى تاۋىپ, كليەنتتەر قولداۋىنا يە بولدىق. مەن وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتتى دامىتۋ ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتۋدىڭ تۇبەگەيلى شارالارى تۋرالى جارلىعىنىڭ دەر ساتىندە قابىلدانىپ وتىرعاندىعىن ايتپاقپىن. بۇل قۇجاتتاعى كورسەتىلگەن شارالار ءوز تيىمدىلىكتەرىن مىندەتتى تۇردە بەرەتىندىگى ايقىن. ءبىز تاماق وندىرىسىنە قاتىسى بار كونديتەرلىك ونىمدەر شىعارۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتىرمىز. وسى سالا بويىنشا ەداۋىر تاجىريبە جيناقتادىق. سوندىقتان ەلباسى جارلىعىنىڭ ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزگە تيگىزەر پايداسىن وسى ءتاجىريبە تۇرعىسىنان سارالاماقپىن. ال, بۇل ماسەلەنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى دە بار. اتاپ ايتار بولسام, ءبىز قىزمەت ەتەتىن رىنوكتا جاڭا كومپانيالاردىڭ پايدا بولا كەتۋى ونشاما قيىن دۇنيە ەمەس. بىراق, وكىنىشكە وراي, ولاردىڭ كونديتەر بۇيىمدارىن شىعارۋ جونىندە ءتيىستى سەرتيفيكاتى, دەمەك وسىعان سايكەس دۇرىس جاعدايلارى دا بولماۋى مۇمكىن. سوندىقتان بۇل سالادا رىنوكتى ساپاسىز ونىمدەر جاۋلاپ الماس ءۇشىن سانەپيدەمستانسا ورگاندارى جوق دەگەندە ايىنا ءبىر رەت ونىمدەر مەن ولاردى جاساۋعا پايدالانىلاتىن شيكىزاتتىڭ ساپاسىن, ولاردىڭ ساقتالۋ جاعدايىن تەكسەرىپ وتىرعاندىعى ورىندى دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق تا, وكىنىشكە وراي, وسىنداي جاعدايلارعا بايلانىستى بىزدە جۇرگىزىلەتىن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى تەكسەرۋلەرىنىڭ قايتالاۋشىلىق سيپاتى بار. ماسەلەن, سانەپيدەمستانسا قىزمەتكەرلەرى تەكسەرگەن كەزدە ولار بارلىعىن قاداعالايدى دەسەم ارتىق ايتقاندىق ەمەس. اتاپ ايتقاندا, ەڭبەك ورنىنداعى اۋانى, ەڭبەكتى قورعاۋ جاعدايلارىن, قۇرال-جابدىقتاردىڭ قانشالىقتى دۇرىس ورنالاسقاندىقتارىن, ءتىپتى, ەلەكتر اسپاپتارىنا دەيىن تەكسەرىستەن وتكىزەدى. ال توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرى تەكسەرۋگە كەلگەن كەزدە ولار دا ءدال وسىنى قايتالايدى. دەمەك, ءبىزدىڭ سالادا تەكسەرۋلەردى ءبىر-بىرىنەن اينىماي ۇقساپ جاتقاندىعى جانە ءبىرىن-ءبىرى قايتالاي بەرەتىندىگى – جۇمىسىمىزعا كەدەرگى كەلتىرەتىن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. تەكسەرۋلەرگە بالاما رەتىندە الىنعان ءۇشىنشى تۇلعا الدىنداعى ەرىكتى ساقتاندىرۋدى زاڭ تۇرعىسىنان بەكىتۋ تۋرالى شارا – دۇرىس قادام. ويتكەنى, كاسىپورىندا ءبىر جاعدايلار بولىپ قالسا, ءبىز وسى بيزنەستىڭ يەگەرى ءارى جۇمىس بەرۋشى رەتىندە تولىق جاۋاپكەرشىلىك ارقالايمىز. بۇل جەردە تابان استىنداعى كىلەمشەنىڭ جوقتىعىنان ءسىزدىڭ قىزمەتكەرىڭىزدى ءبىر كەزدەرى توك سوعۋى مۇمكىن دەگەن ءۋاج ونشاما دۇرىس ەمەس. ويتكەنى, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى ماسەلەسىن ءبىز تياناقتى تۇردە زەرتتەپ, بارىنشا ساقتاۋعا تىرىسامىز. سەبەبى, بۇكىل وندىرىستىك ۇدەرىستىڭ ءوزى وسى ماسەلەگە بايلانىستى بولىپ كەلەدى. بيزنەستى دامىتۋدى ەداۋىر جەڭىلدەتەتىن تاعى ءبىر شارا – بۇل قۇرىلىس ءۇشىن رۇقسات الۋ ۇدەرىستەرىن شەكتەۋ. بۇل ءماسەلەدەگى شىرعالاڭ – بارلىق بيزنەسمەندەر ءۇشىن ناعىز باس اۋرۋىنا اينالىپ كەتكەن. ولاردى شەكتەمەسە بولمايدى. بيزنەستى ۇيىمداستىرۋ باعىتىندا ءبىزدىڭ الدىمىزدا ۇلكەن جۇمىستار كۇتىپ تۇر. ماسەلەن, جارامدىلىق مەرزىمى شەكتەۋلى بولىپ تابىلاتىن ونىمدەردى شىعاراتىن ءبىزدىڭ كومپانيا ءۇشىن ولاردى وتكىزۋ مەن ساقتاۋ جاعدايى وتە ماڭىزدى بولىپ كەلەدى. دەمەك, بۇل ساتتەردىڭ ءبارىن ءبىزدىڭ اسسوتسياتسيامىزدىڭ ىشىندە ساۋدا ارىپتەستەرىمىزبەن بىرلەسە وتىرىپ, رەتكە كەلتىرۋىمىز قاجەت. وسىنداي پروبلەمالارعا قاراماستان, ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى بيزنەس احۋالى جىلدان-جىلعا جاقسارا تۇسۋدە. ال كاسىپكەرلىككە قامقورلىق كورسەتۋ باعىتىنداعى ەلباسىنىڭ جوعارىداعى اتالعان جارلىعى ءبىزدىڭ الدىمىزداعى كەدەرگىلەردى ازايتىپ, دامۋىمىزعا ەكپىن بەرەتىندىگى انىق. ۆاسيلي كرياكوۆ, «ارتۋس» جشس ديرەكتورى.
