قازاق حالقىنىڭ ارداقتى ۇلى «سىر ساندىقتى اشىپ قارا, اشىپ قارا, سىرلاسىم. سىر پەرنەنى باسىپ قارا, باسىپ قارا جىرلاسىن» دەپ بۇكىل بولمىسى ولەڭىندە ەكەنىن ايتىپ كەتكەن اياۋلى اقىن ساكەن سەيفۋللينگە ارناعان كولەمدى جىر جيناق «سۇڭقار ساكەن» دەپ اتالادى. «ولىمگە جان ەكەنسىڭ قيا المايتىن, ولەڭنىڭ قۇشاعىنا سىيا المايتىن. قازاقتى كورگىڭ كەلسە, مىنە, وسى دەپ, كورسەتسە جەر جۇزىنە ۇيالمايتىن», دەپ سىرباي ماۋلەنوۆ ولەڭ ورنەگىنە ءتۇسىرگەندەي, بۇل كىتاپقا قازاق ادەبيەتىنىڭ جىر دۇلدۇلدەرى ءىلياس جانسۇگىروۆ, قاسىم امانجولوۆ باستاعان ارداقتىلارىنان باستاپ جاس تالانتتارىنا دەيىنگى تولقىن-تولقىن ۇرپاقتىڭ ارناۋلارى توپتاستىرىلىپتى. ۇلى اقىننىڭ 120 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا وسىنداي رۋحاني قۇندىلىققا ۇيىتقى بولعان ەلورداداعى ساكەن سەيفۋللين مۇراجايى مەن «ەۋرازيا» رۋحانيات مادەنيەت ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگى (قۇراستىرعان اۋىت مۇقيبەك) ەكەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز. جاقسى قاعازعا ادەمى بەزەندىرىپ, جۇرت قولىنا تيگىزۋگە «فوليانت» باسپاسى ۇلكەن ۇلەس قوسىپتى.
كىتاپتىڭ العىسوزىن جازعان بەلگىلى اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, س.سەيفۋللين مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى نەسىپبەك ايت ۇلى تۇساۋكەسەر ءراسىمىن اشىپ, اقىن تويى استانادا باستالىپ كەتكەنىن, بۇعان قالا اكىمدىگى ۇلكەن ءمان بەرىپ وتىرعانىن, قولداعى كىتاپقا دەمەۋشىلىك جاساعانىن تىلگە تيەك ەتتى. الداعى ۋاقىتتا مۇراجاي تۋرالى البوم شىعارۋ ءىسى قولعا الىنعانىن, وعان دا اقشا قاراستىرىلىپ جاتقانىن نازارعا سالدى. ال بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, ۇلت جاناشىرى ورالباي ابدىكارىموۆ ساكەن تويىنىڭ اياسىندا ونىڭ «تار جول, تايعاق كەشۋ» رومانى جەلىسىمەن نۇرا بويىنداعى اقىن جۇرگەن ىزبەن جول جورىق ۇيىمداستىرىپ, ول بولعان وڭىرلەردەن دەرەكتەر جيناۋدى جەر اياعى كەڭىگەن سوڭ جۇزەگە اسىرۋ نيەتىن جەتكىزدى. بەلگىلى قالامگەر نۇرعوجا وراز جىر تۇلپارىنىڭ ءومىرىنە توقتالىپ, كەزىندە ەلورداداعى كونگرەسس حوللدا ءسابيت مۇقانوۆتىڭ «ساكەن سەيفۋللين» دراماسى ورىس ءتىلىندە قويىلعانىن, وعان اقىن جارى گۇلباھرام قاتىسىپ, ساحنادا ۇلى بەينەمەن تابىسقاندا كوزىنە جاس الىپ, «ءولگەنىم ءتىرىلدى, وشكەنىم جاندى» دەپ تولقىعانىن تىلگە تيەك ەتتى. قاراعاندى وبلىسىنان كەلگەن ءسابيت قاراشولاقوۆ سۇڭقار ساكەڭنىڭ كىندىك قانى تامعان ءوڭىر ونىڭ اتاۋلى كۇنىنە ازىرلىك جۇمىستارىن باستاعانىنا ناقتى دايەكتەر كەلتىرىپ, اندەرى تۋرالى دەرەكتەرگە جۇگىنىپ, ءوزىنىڭ قالاۋىمەن, سەزىم سىرىمەن, جۇرەك لۇپىلىمەن جازعان, حالىقتىڭ ۇلكەن ءىلتيپاتىنا بولەنگەن ليريكالىق ولەڭدەرىن جيناق ەتىپ شىعارۋدى ءوز موينىنا الاتىنىن اتاپ ايتتى. كورنەكتى اقىن سەرىك تۇرعىنبەكوۆ سۇڭقار دەسە سۇڭقار, تۇلپار دەسە تۇلپار جىر جامپوزىنىڭ جانىڭدى تەربەپ, ۇيقىداعى ويىڭدى وياتاتىن نازىك ولەڭدەرىنە توقتالدى.
ساكەن سەيفۋللين – ايتۋلى اقىن, قارىمدى قالامگەرلىگىمەن قاتار, كورنەكتى قوعام قايراتكەرى. قىزىلداردىڭ جىرشىسى بولىپ
ءجۇرىپ-اق قازاق ۇكىمەتىن باسقارعان تۇستا «قىرعىز» اتاۋىن «قازاق» دەپ تۇزەۋدى يمەنبەي كوتەرىپ, «قازاقتى قازاق دەيىك» دەپ ماقالا جازىپ, اتىمىزدى قايتارىپ بەرگەنىنىڭ ءوزى ۇلىنىڭ ۇلى ءىسى دەپ بىلەمىز. سول سەكىلدى قازاق ءتىلى تۋرالى دەكرەت قابىلداۋعا ۇيىتقى بولعانى جانە بار. سول الاساپىراندا: «قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل بولسىن, ءىس-قاعاز قازاق تىلىندە ءجۇرسىن, ول قازاق اۋىلدارى مەن بولىستارىندا 1924 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان شىلدەگە دەيىن جۇزەگە اسسىن. ال 1 شىلدەدەن ءارى قاراي قازاق پەن ورىس ارالاس وتىرعان جەردىڭ بارلىعىندا دا ءىس-قاعازى قازاق تىلىندە جۇرگىزىلسىن» دەپ شەشىم شىعارعان ەدى. مىنە, وسىنىڭ وزىنەن-اق ونىڭ ءوز زامانىنىڭ ۇلى بولۋىمەن قاتار, ۇرەي تۋعىزىپ تۇرعان ورتالىق بيلىكتەن جاسقانباي ۇلتى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەنىن كورۋگە بولادى. وسىنى سول كەزدە تەرەڭنەن اڭعارعان بولۋ كەرەك, ولەڭ ءسوزدىڭ قۇلاگەرى ءىلياس جانسۇگىروۆ «جىرلاماسقا تەڭىزدەي, قۋانىشتىڭ شەگى جوق. ارداقتالعان وزىڭدەي, قازاقتا اقىن تەگى جوق», دەپ اقيقات ءسوزدى تاپ باسىپ ايتىپتى. اقىنعا ارنالعان كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمىنىڭ سوڭىندا ەلورداداعى №62 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ وقۋشىلارى جىر سۇڭقارىنىڭ ءومىر وتكەلدەرىنەن كورىنىستەر كورسەتىپ, ولەڭدەرىن ءور رۋحپەن وقىدى.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».
*س.سەيفۋللين. قىرىم. 1929 جىل.
