رومان كيم,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
– پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ءار جولداۋىندا مەملەكەتتى العا جىلجىتۋ ءۇشىن ەلدىڭ ناقتى, ايقىن ماقساتى بولۋى قاجەتتىگىن ايتىپ كەلەدى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەملەكەتتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا, ونىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ىقپال ەتەتىن وسىنداي ءبىردەن-ءبىر ايقىندالعان ماقسات-مىندەت دەپ ەسەپتەيمىن. ارينە, بۇل ستراتەگيا ۇلكەن, اۋقىمدى كەزەڭدى قامتيدى. الايدا, ەلباسى ءوز جولداۋىندا بۇل كەزەڭنىڭ بەلەسىن 5 كەزەڭگە ءبولىپ, باعىندىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
ماڭگىلىك قازاقستان جوباسى – جاڭا ءداۋىردىڭ كەمەل كەلبەتى
رومان كيم,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
– پرەزيدەنت ءوزىنىڭ ءار جولداۋىندا مەملەكەتتى العا جىلجىتۋ ءۇشىن ەلدىڭ ناقتى, ايقىن ماقساتى بولۋى قاجەتتىگىن ايتىپ كەلەدى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەملەكەتتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا, ونىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ىقپال ەتەتىن وسىنداي ءبىردەن-ءبىر ايقىندالعان ماقسات-مىندەت دەپ ەسەپتەيمىن. ارينە, بۇل ستراتەگيا ۇلكەن, اۋقىمدى كەزەڭدى قامتيدى. الايدا, ەلباسى ءوز جولداۋىندا بۇل كەزەڭنىڭ بەلەسىن 5 كەزەڭگە ءبولىپ, باعىندىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسى, سونداي-اق, ءوز جولداۋىندا قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ, ەلىمىزدىڭ ءاربىر تۇرعىنىنىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ كوتەرىلۋى مەن ارتۋى ۇنەمى نازاردا تۇراتىنىنا توقتالدى. بۇل مەملەكەت الدىندا تۇرعان اۋقىمدى مىندەت دەپ ويلايمىن. وسى ورايدا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزى كوتەرگەن ماسەلەلەر جونىندە تاپسىرمالار بەرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ ورىندالۋىنىڭ ناقتى مەرزىمدەرىنە دەيىن بەلگىلەپ بەردى.
ارينە, ەلىمىزدىڭ الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋىنە قاجەتتى بىرنەشە العىشارت بار. سولاردىڭ ءبىرى – پرەزيدەنت ايرىقشا توقتالعان اگروونەركاسىپتىك كەشەن. مەن پارلامەنت ماجىلىسىندەگى اگرارلىق كوميتەتتىڭ مۇشەسىمىن. وسى رەتتە, مەن ەلباسى اتاپ وتكەن بىرقاتار ماسەلەگە نازار اۋدارعىم كەلەدى. ماسەلەن, پرەزيدەنت ءوزىنىڭ سوزىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەز كەلگەن ازامات كەشەگى كۇنمەن ءومىر سۇرمەۋى قاجەتتىگىن باسا ايتتى. ياعني, بۇگىنگى تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعىن كوتەرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار, جاڭا يننوۆاتسيالار اۋاداي قاجەت. مەملەكەت باسشىسى, مىنە, وسىنداي ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىنە شىعاردى.
عاني قاليەۆ,
«اۋىل» پارتياسىنىڭ توراعاسى:
– اگروونەركاسىپ كەشەنى – اسا كۇردەلى ماسەلە. مۇناي مەن گاز, ۋران, باسقا دا جەراستى قازبا بايلىقتارى ءماڭگىلىك ەمەس, ءتۇبى ءبىر تاۋسىلادى, سارقىلادى. حالىقتى نەگىزىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى اسىرايدى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى جەرلەر كوپ. وكىنىشكە قاراي, بىزدەگى جەر قۇنارلىلىعى دامىعان ەلدەر جەرلەرىنە قاراعاندا تومەندەۋ, اۋا رايى دا قاتالداۋ. «بيوپوتەنتسيال» دەگەن بار. وسى جاعىنان العاندا, ءبىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىمىزدىڭ بيوالەۋەتى رەسەيدەن 2,5-3 ەسە, ەۋروپادان 5 ەسە كەم. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ۇكىمەت تاراپىنان كوبىرەك قولداۋ كورسەتىلۋى كەرەك. بۇل ماسەلە كەيدە ەسكەرىلەدى, كەيدە ەسكەرىلمەيدى. پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىنان كەيىن وسى ماسەلەلەر قولعا الىناتىن شىعار دەگەن ويدامىن.
ەلباسىمىز ەرەكشە توقتالعان تاعى ءبىر ماسەلە – عىلىمنىڭ جەتىستىگىن پايدالانۋ. عىلىمدى پايدالانباسا, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسى ەشقاشان دامىمايدى. ونىڭ ىشىندە, ارينە, اۋىل شارۋاشىلىعى دا بار. سوڭعى كەزدەردە عىلىمدى, ونىمەن اينالىساتىن عالىمداردىڭ بەدەلىن تومەندەتىپ جىبەردىك. عالىمداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايلارىن شەشۋدى, ولاردىڭ قوعامداعى ورنىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋدى قولعا الساق, جاقسى-اق بولار ەدى.
الەكساندر سميرنوۆ,
«سۋومي» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى:
– ەلباسى ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ ءار جىلدارداعى جولداۋلارىندا مەملەكەتكە جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ قانا قويماي, سول ارقىلى حالىقتىڭ جۇرەگىنە سەنىم ۇيالاتىپ كەلەدى. ارينە, مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەگەن ماقسات-مىندەتتەر, ولاردى جۇزەگە اسىرۋ وڭاي ەمەس. دەسەك تە, ولاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن باعىندىرۋعا بولادى دەپ ويلايمىن.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, الداعى ۋاقىتتا ءبىز «جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋىمىز كەرەك. وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قازاقستان–فينليانديا ءسامميتى ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. سول كەزدە دە ەكى ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى «جاسىل ەكونوميكا» توڭىرەگىندە اڭگىمە قوزعاپ, ونى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىن تالقىلاعان ەدى. دەمەك, بولاشاقتا قوس تاراپ وسى باعىتتاعى اۋقىمدى جوبالاردى قولعا الىپ, ولاردى بىرلەسە جۇزەگە اسىراتىن بولادى. مەنىڭ ويىمشا, «جاسىل ەكونوميكانى» باسشىلىققا الىپ, مەملەكەتتى العا جىلجىتۋ باستاماسى دەر كەزىندە قولعا الىنىپ وتىر. بۇل وتە دۇرىس شەشىم. سەبەبى, «جاسىل ەكونوميكا» – بولاشاق, ەلدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن تەتىك. دەمەك, سول ارقىلى ءبىز ىلگەرى قادام جاساپ, جاڭاشا ءومىر ءسۇرۋىمىز كەرەك.
بۇگىندە مەنىڭ اينالامدا بىلىكتى ينجەنەرلەر توبى جۇمىس ىستەيدى. ولار فيندەرمەن بىرلەسىپ, بىرقاتار جوبالاردى ازىرلەۋدە. ءبىزدىڭ ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنە دايىنداپ جاتقان ءبىر اۋقىمدى جوبامىز بار. ونى ۋاقىتى كەلگەندە كورىپ, باعاسىن بەرەسىزدەر دەپ ويلايمىن.
باقىت سۇلتانوۆ, قارجى ءمينيسترى:
– ەلباسى «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا 30 ەڭ دامىعان ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋگە قاتىستى ناقتى مىندەتتەردى 7 باسىمدىق بويىنشا ايقىنداپ بەردى. سونىڭ ىشىندە «ماڭگىلىك ەل» دەگەن ۇلتتىق يدەيانىڭ 7 قاعيداتىن العا تارتۋى قازاقستاندىقتار ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەردىڭ اشىلىپ وتىرعاندىعىنىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. بۇل وتە جاۋاپكەرشىلىكتى ءىس بولعاندىقتان, وعان بارلىعى دا اتسالىسۋى قاجەت.
جانە دە جولداۋدا ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك الدىنا 7 تاپسىرما قويىلعاندىعىن دا ايتا كەتكەن ءجون. جولداۋدا كورىنىس تاپقان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت ناقتى جوسپارلار قۇراتىن بولادى. تۇتاستاي العاندا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى 6-7 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالىپ, تۇراقتى داميتىندىعىنا سەنىم مول.
سەرىك ۇمبەتوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى:
– ەلباسى «دامىعان ەل» ۇعىمىنىڭ ۋاقىتقا سايكەس وزگەرىپ تۇراتىن كاتەگوريا ەكەندىگىن, دامىعان ەلدەردە حالىقتىڭ مۇلدە جاڭا ءومىر ساپاسىنا قول جەتكىزگەنىن تاعى دا ايتىپ ءوتتى. بىراق وسىنداي نارىقتىق جاعدايدا قول جايىپ بىرەۋدەن كومەك كۇتپەي, ءوزىڭنىڭ قارمانۋىڭ قاجەتتىگىن, ەڭبەكتەنۋىڭ, ونىڭ ىشىندە ءتيىمدى ەڭبەكتەنۋ قاجەتتىگىن اركىم-اق ءتۇسىنۋى ءتيىس. حالقىمىز «ەڭبەك ەتسەڭ – ەمەرسىڭ» دەمەي مە. ال مەملەكەتتىڭ مىندەتى وسىعان بارلىق جاعدايدى جاساۋ دەسەك, زاڭدىق نەگىزدەر قالانعان قوعامدا بۇگىنگى كۇنى ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ تىنىسى اشىلىپ, ولارعا كىدىڭدەپ باراتىن تەكسەرۋلەر ازايدى. ەندىگى ماقسات – شاعىن بيزنەستى ورتا دەڭگەيگە كوتەرۋ. ورتالار, ارينە, العا ۇمتىلسىن. ال الەمنىڭ كوشباسشى ەلدەرىندە وسى ورتا دەڭگەيدەگى بيزنەس الاتىن ۇلەس قوماقتى. ال ورتا دەڭگەيدىڭ كوبەيۋى حالىق تۇرمىسىنىڭ جاقسارعانى عوي.
ەلباسى باعا قالىپتاستىرۋدىڭ اشىق تەتىكتەرى ارقىلى ءتيىمدى جەر نارىعىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەردى. شىنىندا, جولداۋدا ايتىلعانداي, اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە وزىق تەحنولوگيالار ەنگىزۋدى ەسكەرىپ جالعا بەرگەندە عانا باسەكە كۇشەيەدى. ال جاقسى ماعىناداعى باسەكەلەستىك تيىمدىلىك, جوعارى ءونىم. سوندىقتان دا بيزنەستىڭ دامۋىنا, فەرمەرلەر كووپەراتسياسىنىڭ ۇدەرىسىنە, جەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا بوگەت جاسايتىن بارلىق كەدەرگىلەردى جويۋ قاجەت دەگەن ويعا تولىق قوسىلامىن. اگرارلىق سەكتوردىڭ دۇرىس دامۋى دەگەنىمىز, ەگەر وسى سەكتورداعى حالىقتىڭ دەنى ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر ەكەنىن ەسكەرسەك, ول ۇلتقا جاسالعان جاناشىرلىق دەپ ۇققان ءجون.
ەلدى مەكەندەردە شاعىن جانە ورتا بيزنەس تۇرىندەگى جاڭا وڭدەۋ كاسىپورىندار جەلىسى قۇرىلىپ جاتسا, ولاردى نەسيەلەۋگە نيەت تۇبىرىمەن دۇرىستالىپ جانە ول ۇزاقمەرزىمدى قارجىلاندىرۋ مەن وتكىزۋ نارىقتارىنا دەلدالسىز, تىكەلەي شىعا السا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ايدارىنان جەل ەسەتىن بولادى.
نيكولاي قۋاتوۆ,
قۇرلىق اسكەرلەرى اسكەري ينستيتۋتىنىڭ باستىعى, گەنەرال-مايور:
– ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا كەزەكتى جولداۋىن ءوز اۋزىنان ەستىپ, زور اسەر الدىق. داۋلەتتى مەملەكەت بولعانىمىز قاراپايىم تىلمەن جەتكىزىلدى. مۇنى ءبىز ۇزاق جىلداردان بەرى ەل پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسىنىڭ 1991 جىلدان باستاپ قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ, ارميامىزدىڭ دامۋىنا جاساپ وتىرعان قامقورلىعىن سەزىنىپ, ونى ءوز كوزىمىزبەن كورىپ كەلەمىز.
جولداۋدا مەملەكەت باسشىسى عىلىم مەن بىلىمگە, قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە باسا نازار اۋداردى. مۇنىڭ, ارينە, بىزگە, بولاشاق ۇرپاق تاربيەلەپ وتىرعان, اسىرەسە, بولاشاق وتان قورعاۋشى ازىرلەيتىن اسكەر باسشىلارىنا قاتىسى بار. راسىندا, قازاقستان داۋلەتتى دە ساۋلەتتى مەملەكەتكە اينالدى, جوعارعى باس قولباسشىنىڭ بەلگىلەگەن باعىت-باعدارى بويىنشا قويىلعان تاپسىرمالار تولىعىمەن ورىندالدى. جانە دە جوعارعى باس قولباسشىنىڭ العا قويعان تاپسىرمالارى ماقساتقا ساي. ول ءۇشىن اركىم ءوز ورنىندا جۇمىس ىستەپ, ەڭبەك ەتۋى ءتيىس, ءوزىنىڭ بار ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن مەملەكەتتىڭ وركەندەۋىنە ارناۋى قاجەت.
عىلىمعا بايلانىستى سوزىندە جوعارعى باس قولباسشى عىلىمسىز العا باسۋدىڭ مۇلدەم مۇمكىن ەمەستىگىن شەگەلەپ ايتتى. ءبىز كۋرسانتتاردىڭ – بولاشاق وفيتسەرلەردىڭ ساناسىنا وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن ءسىڭىرىپ كەلەمىز. سوندىقتان كۋرسانتتار, بولاشاق وفيتسەرلەر وتاندى سۇيۋگە, وتاندى قورعاۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جانە جوعارعى باس قولباسشىمىزدىڭ بۇيرىعىن ورىنداۋعا ارقاشان دايىن ەكەندىگىن ايتقىم كەلەدى.
