مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەگەمەن ەلىمىزدى وركەندەتۋ جولىنداعى ەرەن ەڭبەگىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن كەزدە قوعام الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى بەلگىلەپ بەرۋ ورايىنداعى دايەكتىلىكتى جانە ەرەكشە ادامي, قالا بەردى, ازاماتتىق اقىلماندىقتى اڭعارماۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنداي ساليقالى سارابدالدىقتىڭ ارقاسىندا ءبىز تاۋەلسىز, دەموكراتيالى, ينتەرناتسيونالدى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ ساياسي ءھام ەكونوميكالىق قىزمەتىمىز جاسامپازدىققا تولى, وڭ وركەندەرمەن ورنەكتەلگەن. حالىقارالىق ارەنادا قازاقستاننىڭ تۇراقتى, ەگەمەن, دەموكراتيالىق ەل رەتىندەگى كەسكىن-كەلبەتى ايقىندالعان.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەگەمەن ەلىمىزدى وركەندەتۋ جولىنداعى ەرەن ەڭبەگىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن كەزدە قوعام الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى بەلگىلەپ بەرۋ ورايىنداعى دايەكتىلىكتى جانە ەرەكشە ادامي, قالا بەردى, ازاماتتىق اقىلماندىقتى اڭعارماۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنداي ساليقالى سارابدالدىقتىڭ ارقاسىندا ءبىز تاۋەلسىز, دەموكراتيالى, ينتەرناتسيونالدى مەملەكەتتە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ ساياسي ءھام ەكونوميكالىق قىزمەتىمىز جاسامپازدىققا تولى, وڭ وركەندەرمەن ورنەكتەلگەن. حالىقارالىق ارەنادا قازاقستاننىڭ تۇراقتى, ەگەمەن, دەموكراتيالىق ەل رەتىندەگى كەسكىن-كەلبەتى ايقىندالعان.
ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىنىڭ ماسەلەلەرىدە, ونىڭ حالىقارالىق بەدەل باعاسىدا, سونداي-اق, قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنىڭ ماسەلەلەرى دە بىردەي كوكەيكەستى. حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جۇيەسى تەك دامىعان, ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىراتىن, سالاماتتى ىزگىلىكتەر مەن جارقىن كەلەشەكتى كوزدەگەن قوعامدا عانا كەمەل دەڭگەيگە كوتەرىلە الادى. ال مۇنداي قوعام حالىق ءوزىنىڭ بەيبىت بولاشاعىنا سەنىممەن قاراعاندا عانا, دۇنيەگە ەش الاڭسىز دەنى ساۋ ۇرپاق اكەلىپ وسىرگەندە عانا مۇمكىن بولماق.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ءۇش زور مىندەتىنىڭ ءبىرى ءومىردىڭ ورتاشا 
ۇزاقتىعى دەڭگەيىن ۇلعايتۋ بولىپ تابىلادى. البەتتە, ۇلتتى ساۋىقتىرۋ نەگىزگى باعىتتاردىڭ جانە سوعان جەتۋ تەتىكتەرىنىڭ قاتارىنا جاتادى. بۇل مىندەت الەمنىڭ نەعۇرلىم باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلىنىڭ قوعامداستىعىنا جەدەل جىلجۋ جولىنداعى ەكونوميكالىق دامۋدى شاپشاڭداتۋمەن, الەۋمەتتىك وزگەرىستەرمەن, ءبىلىم بەرۋ جانە كاسىبي كادرلار دايارلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋمەن قاتار, ستراتەگيالىق, جالپىۇلتتىق دەڭگەيدە باسىمدىق مارتەبەسىن العان. بىزگە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە قازاقستاندىقتاردىڭ ءتان جانە جان ساۋلىعى ورايىنداعى ەلباسى قامقورلىعى اسىرەسە, تۇسىنىكتى, جانىمىزعا جاقىن. ۇلت دەنساۋلىعىنىڭ ماسەلەسى مەملەكەتتىك ماڭىزدى پروبلەما ساناتىنا كىرەدى. سول ءۇشىن دە مەملەكەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا, ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ سالاماتتى ءومىر سالتى ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا ۇلكەن كوڭىل بولەدى. سالاماتتى ءومىر سالتى مەن ادامنىڭ ءوز دەنساۋلىعى جولىنداعى ىنتىماقتى جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتى بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جانە ەل ازاماتتارىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ەڭ باستىسى سانالادى.
الماتى – ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى مەگاپوليسى. مۇندا شوعىرلانعان رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ورتالىقتارىنان قالىسپاي قالالىق دەڭگەيدەگى مەديتسينا سالاسى دا دامىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا اۋدارعان باستى نازارىنىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى بەس جىل بەرەرىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعى زور جانە قالا تۇرعىندارىنا كورسەتىلەر كومەكتىڭ زامان تالابىنا ساي بولۋى ەسكەرىلگەن 18 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى ىسكە قوسىلدى. ال «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» جوباسى شەڭبەرىندە الماتىداعى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلعان, دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي تۇرلەرى ەنگىزىلگەن جەدەل جانە شۇعىل كومەك اۋرۋحاناسى مەن جاراقاتتاردىڭ بارلىق ءتۇرىن ەمدەۋگە باعىتتالعان 300 ورىندىق №4 كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ەلباسىنىڭ ءوزى كەلىپ قاتىسۋى مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىق دەنساۋلىعىنا دەگەن كوزقاراسىن بىلدىرسە كەرەك. سوڭعى ۋاقىتتا قالا اۋماعى ارتقان سايىن, تۇرعىندارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەك تە جەتىلدىرىلىپ, الاتاۋ جانە تۇركسىب اۋداندارىندا ەمحانا قۇرىلىستارى جۇرگىزىلدى. ياعني, قالا تۇرعىندارىنا باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ دەر كەزىندە كورسەتىلۋى ۇيىمداستىرىلدى.
بالالارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا №2 بالالار قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ ەسكى عيماراتىنىڭ ورنىنا بارلىق زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ تالاپتارى ەسكەرىلگەن, كۇنىنە 200 بالاعا كومەك كورسەتە الاتىن اۋرۋحانا سالىندى. بيىلعى جىلى بالالارعا شۇعىل كومەك كورسەتۋ ورتالىعىنىڭ جانىنان جاڭا جابدىقتارمەن جابدىقتالعان حيرۋرگيا عيماراتى ىسكە قوسىلدى. قالاداعى سوڭعى پەرزەنتحانا بۇدان 30 جىل بۇرىن سالىنعاندىعىن ەسكەرسەك, 2011 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن 150 ورىندىق پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ قاتارداعى پەرزەنتحانالاردان ارتىقشىلىعى – انا مەن بالا ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ شارالارى بارلىق كەزەڭدەردە جۇرگىزىلەدى. بولاشاق انانىڭ دەنساۋلىعىن جۇكتىلىك كەزىنەن قاداعالاۋ, 500 گرامم جانە ودان جوعارى سالماقپەن تۋىلعان نارەستەلەردىڭ كۇتىمى, جۇرەك اقاۋى بار سابيلەرگە كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالاردىڭ دەر كەزىندە جاسالۋى وسى ورتالىقتا جۇزەگە اسىرىلادى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ەلىمىزدە مەديتسينالىق ۇيىمداردى قارجىلاندىرۋ مۇمكىندىكتەرى دە تۇبەگەيلى وزگەردى. سمەتالىق قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنەن مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى مەن كولەمىنە قاراي قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. جاڭا جۇيەنىڭ ارقاسىندا ءار مەديتسينالىق ۇيىم ساپالى قىزمەت كورسەتۋ ناتيجەسىندە ەڭبەگىنىڭ تولىق باعالاناتىندىعىنا كوز جەتكىزدى. رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بولىنەتىن قاراجات سوڭعى بەس جىلدا 2,4 ەسەگە ارتتى. ەگەر 2008 جىلى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 22,3 ملرد. تەڭگە قاراجات بولىنسە, 2013 جىلى 53,1 ملرد. تەڭگەگە ارتتىرىلدى. ال قالاداعى باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن جان باسىنا شاققانداعى سوما 541 تەڭگەنى قۇراپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە قالىپ قويعان بولاتىن. ەلباسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بەرىلگەن باعىت-باعدارىنىڭ ارقاسىندا كەشەندى جان باسىنا شاققانداعى ءنورماتيۆتىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى 2014 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ءاربىر قالا تۇرعىنىنا بولىنەتىن قاراجات – 717, ال 2015 جىلدان باستاپ 945 تەڭگەگە كوتەرىلمەك. ياعني, باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كولەمىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2014 جىلى 2 ملرد. 251 ملن., 2015 جىلى 3,7 ملرد. تەڭگە بولىنەدى دەپ جوسپارلانۋدا.
قاراجات كولەمىنىڭ ارتۋىمەن قاتار, مەديتسينالىق كادرلاردىڭ الەۋمەتتىك تۇراقتىلىعى قامتاماسىز ەتىلۋىنىڭ, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ زاماناۋي وزىق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالۋىنىڭ ارقاسىندا يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باعىتىندا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. جالپى, الماتى قالاسىندا جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرى كەڭ كولەمدە كورسەتىلەدى, جىل باسىنان بەرى قالاداعى كلينيكالاردا 11 مىڭعا جۋىق ناۋقاس ەمدەگەن ەكەن. بۇل – كۇردەلى ەستۋ قابىلەتىن جاقسارتۋ وپەراتسيالارى, كوحلەارلىق يمپلانتاتسيا, لاپاروسكوپيالىق جانە ميكروحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار, بۋىندى ەندوپروتەزدەۋ (جامباس, تىزە, شىنتاق, قول جانە تاباننىڭ مايدا بۋىندارى), ەرەسەكتەر مەن بالالارعا كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار. زاماناۋي جەدەل تەحنولوگيالار ەنگىزۋ دە قولعا الىنعان, ياعني, نەيروحيرۋرگيالىق وپەراتسيالار; جاراقاتتار مەن زاقىمدانۋلار كەزىندەگى وپەراتسيالار: بۋىنعا وپەراتسيا جاساۋ: بۇيرەك, ءبۇيىر, جامباس ارتەريالارىن تارىلتۋ; كومەي جانە ۇيقى بەزى ىسىكتەرى كەزىندەگى وپەراتسيالار قالا ماماندارىنىڭ كومەگىمەن جاسالادى.
ماسەلەن, №5 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا لور جانە بەت-جاق پاتولوگياسى بويىنشا ارنايى مامانداندىرىلعان كلينيكا بولىپ تابىلادى, كلينيكادا نەگىزىنەن جاڭا جابدىقتاردى قولدانۋمەن جوعارى تەحنولوگيالىق وپەراتسيالار جاسالادى. ساپالى سكرينينگتىك تەكسەرۋلەر جۇرگىزەتىن زاماناۋي گاستروفيبروسكوپ, ەلەكتروكارديوگراف وسى كلينيكادا ورناتىلعان. جاقسى تەحنيكامەن عانا جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان اۋرۋحانا ماماندارى گەرمانيا, اۆستريا, رەسەي, ليتۆا, ياپونيا, كورەيا, يتاليا ماماندارىمەن بىرلەسە بەلسەندى جۇمىس اتقارادى. تاجىريبە الماسۋ ناتيجەسىندە كلينيكا ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگى ۇنەمى جوعارىلاپ وتىرادى. ەلىمىزدە العاش رەت اۆستريالىق وتولارينگولوگ ماماندارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتىلىپ, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستار اياسىندا پروفەسسور ك.بوحايم جاقىندا كلينيكادا بىرنەشە كۇردەلى وپەراتسيالار جاسادى, وپەراتسياعا ءبىزدىڭ ماماندار دا قاتىستى. ەندى كلينيكا ماماندارىنىڭ ك.بوحايم جۇرگىزگەن وپەراتسيا تۇرلەرىن وزدەرى دە ەركىن جاساي الاتىنىنا سەنىمدىمىز.
№7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا وتكەن جىلدان بەرى تۋىسقاندىق ترانسپلانتولوگيا ارقىلى وپەراتسيا جاسالىپ كەلەدى. اتالعان كەزەڭنەن باستاپ 40-تان استام تۋىسقاندار اراسىندا بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالدى, سونىڭ ىشىندە قازاقستاندا العاش رەت جاسالعان وپەراتسيا قۇرامداس ترانسپلانتاتسيا دەپ اتالادى, وپەراتسيا كەزىندە بۇيرەك جانە ۇيقى بەزىنىڭ ترانسپلانتولوگياسى جۇرگىزىلگەن, ءبىر كەزەڭدە ەكى ورگاندى الماستىرۋعا دا قول جەتكىزۋگە بولاتىندىعىن كلينيكا ماماندارى دالەلدەي الدى. وسى كلينيكادا Curve نەيروناۆيگاتسيالىق جۇيەسىنىڭ جاڭا مەديتسينالىق قۇرالى پايدالانىلا وتىرىپ, ميعا بىرەگەي كورسەتكىش نەيروحيرۋرگيالىق وپەراتسياسى جاسالدى.
قالاداعى مەديتسينا قاۋىمى ماقتانىش تۇتاتىن كارديولوگيالىق ورتالىقتا دا كلينيكالىق تاجىريبەگە كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسيالاردىڭ اۋقىمدى سپەكترى ەنگىزىلدى. وسى كلينيكادا جينالعان جىگەرلى جاس كوماندانىڭ ارقاسىندا بۇرىن-سوڭدى جوسپارلاۋعا جۇرەك داۋالامايتىن وپەراتسيالار جاسالا باستادى. مىسالى, ۇستىمىزدەگى جىلى العاش رەت جەدەل جانە شۇعىل كومەك اۋرۋحاناسىندا جامباس مويناعى سىنىعىمەن 96 جاستاعى ناۋقاسقا جامباس بۋىنىن ەندوپروتەزدەۋ وپەراتسياسى ءساتتى جاسالدى.
ەلباسى وتكەن جىلعى جولداۋىندا مەديتسينا سالاسى ماماندارىن دايىندىقتان وتكىزۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارعان بولاتىن. بۇدان بۇرىنعى جىلدارى ماماندارىمىزدى شەتەلدەرگە جىبەرىپ وقىتىپ, ولارعا كوپ ءۇمىت ارتاتىنبىز. ارينە, ولار ساناۋلى مامان بولعاندىقتان زامان تالابىنا ساي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋدە, وزىنەن كەيىنگى ماماندار دايىنداپ, ارىپتەستەرىمەن تاجىريبە الماسۋدا ازدىق ەتەتىن. قازىرگى كەزدە ءبىز شەتەلدىك مامانداردى وزىمىزگە شاقىرۋدى قولعا الدىق. شاقىرىلعان تانىمال, قانداي دا باعىتتا وزىندىك سالماعى بار شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن ماماندارىمىز شەبەرلىك-دارىسكە قاتىسىپ, بىلىكتىلىگىن شىڭدايتىن دەڭگەيگە كوتەرىلدى, بۇل ءبىر جاعىنان ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا ءتيىمدى.
مەديتسينا سالاسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى كورسەتكىشى جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتىمەن دە باعالانادى. 2012 جىلدان قالاداعى بارلىق جەدەل جاردەم بريگادالارىنىڭ كولىكتەرى قولايلى مارشرۋت تاڭداۋ بارىسىندا GPS جانە ەرنەۋ ناۆيگاتورلارىمەن جابدىقتالدى. جاڭا ناۆيگاتوردى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە پاتسيەنتكە جەدەل جاردەمنىڭ جەتۋ ۋاقىتى 32,5 پايىزعا قىسقاردى (15,1 مينۋتتان 10,2 مينۋتقا دەيىن). جالپى, جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ارقاشاندا ۋاقىت قىمبات, ءار مينۋت ساناۋلى. دەر كەزىندە جەتكەن ماماندار ناۋقاس ءومىرىنىڭ اراشاشىسى. قالانىڭ جەدەل جاردەم قىزمەتى تولىق جابدىقتالۋىمەن قاتار, مىقتى ماماندارمەن دە تولىقتىرىلعان.
الماتىلىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماقساتىندا ەلباسى الدىمىزعا قويعان مىندەتتەر ءبىز ءۇشىن ەڭ باستى تاپسىرما بولىپ تابىلادى. ايماقتىڭ الەۋمەتتىك كورسەتكىشىنىڭ باستى ينديكاتورى جانە الماتىلىقتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان قىزمەتىمىزدىڭ تيىمدىلىگى قالا تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ كورسەتكىشىمەن دە انىقتالادى. قالا بويىنشا بۇل كورسەتكىش 1 جىلعا ۇزارعان, دەمەك 71,61 جاستان 72,49 جاسقا جەتسە, ايەلدەر اراسىندا 76,6 جاستى, ال ەر ادامدار اراسىندا 67,6 جاستى قۇرايدى. بۇل رەسپۋبليكا بويىنشا سالىستىرعاندا ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ ەسەپتەلەدى.
دەنساۋلىق جانە ءومىر – ادامي قۇندىلىقتار ىشىندەگى اسا ماڭىزدى ۇعىمدار. دارىگەر قاۋىمىنا ءاربىر ازاماتتىڭ جانە بۇكىل ەلدىڭ وسىناۋ باعا جەتكىسىز يگىلىگىن ساقتاۋ ورايىندا وراسان زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن. دەمەك, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرمالارىنا دەن قويا وتىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءوز الدىنا قويىلعان مىندەتتەردى شەشۋ جولىندا بارشا قاجىر-قايراتىن, ءبىلىم-بىلىگىن جۇمساي بەرەدى دەپ سەندىرە الامىز.
جانات قاسىمجانوۆا,
الماتى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ
باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
الماتى.
