كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن جامبىل وبلىسىندا بولىپ, وڭىردەگى ەكونوميكالىق- الەۋمەتتىك رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى.
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن جامبىل وبلىسىندا بولىپ, وڭىردەگى ەكونوميكالىق- الەۋمەتتىك رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى.
«اۋليەاتا» اۋەجايىنىڭ بولاشاعى زور
ەلباسىنىڭ بۇل جولعى ساپارى «اۋليەاتا» حالىقارالىق اۋەجاي عيماراتى مەن ۇشىرۋ-قوندىرۋ جولاعىن قايتا سالۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىن الۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى.
مەملەكەت باسشىسىن وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ اتقارىلىپ جاتقان جاڭارتۋ جۇمىستارىمەن تانىستىردى. بۇگىندە ەسكى اۋەجايدى زامان تالابىنا ساي قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن قارجى تارتىلىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. وعان اۋەجاي اكتسيونەرلەرى مەن «SCAT» اۋە كومپانياسى 3,4 ميلليارد تەڭگە ءبولىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە جولاقتىڭ ۇزىندىعى 3500 مەتر بولماقشى. بۇل – «اۋليەاتا» اۋەجايى قازىرگى زامانعى ۇشاقتاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن قابىلدايتىن بولادى دەگەن ءسوز.
ال اۋە جولاۋشىلارىنا ارنالعان زاماناۋي جاڭا تەرمينالدىڭ كولەمى 5500 شارشى مەتردى قۇرايدى. وسىعان وراي ونىڭ ءبىر ساعاتتا 300 جولاۋشىعا دەيىن وتكىزە الاتىن مۇمكىندىگى بار. سونداي-اق, جولاۋشىلار بولاشاقتا «اۋليەاتا» اۋەجايى ارقىلى وبلىس ورتالىقتارىمەن قاتار, انتاليا, ماسكەۋ جانە ءۇرىمجى قالالارىنا تىكەلەي ۇشا بەرەتىن بولادى. كەلەسى جازدان باستاپ انتاليا مەن دۋبايعا تۋريستىك باعىتتاعى چارتەرلىك رەيستەر دە اشىلماقشى.
جاڭا اۋەجاي بۇگىنگى زامان تالابىنا ساي جوعارى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەيدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقان جاڭا اۋەجاي 2014 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا تولىق اياقتالىپ, حالىق يگىلىگىنە بەرىلەتىن بولادى.
ەلباسى جاڭا اۋەجايدىڭ جوباسى مەن ونداعى قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ قارقىنىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
تاراز – سپورتشىلار قالاسى
ەلباسى, سونىمەن بىرگە, جۇمىس ساپارى اياسىندا وبلىس ورتالىعىنىڭ وڭتۇستىك باتىسىنان بوي كوتەرگەن الىپ ساراي – «تاراز-ارەنا» سپورت كەشەنىندە بولدى.
تاراز – سپورتشىلار قالاسى. سپورتتىڭ باسقا دا كوپتەگەن تۇرلەرىنىڭ ۇزدىكتەرىن ايتپاعاندا, ءبىر وزىنەن وليمپيادانىڭ ءار جىلدارداعى 4 چەمپيونى شىققان ءوڭىر ورەندەرىمەن قالاي ماقتانسا دا جاراسادى. ەگەر وسى تىزىمگە اتاقتى تۇلپار ابسەنتتى دە قوساتىن بولساق, وندا وليمپيادا جەڭىمپازدارىنىڭ سانى تاعى ءبىر جۇيرىكپەن تولىعا تۇسەتىنى بەلگىلى.
بىراق, «ۇستا پىشاققا جارىماس» دەگەندەي, بوكسشىلار مەن بالۋاندار ۇستاحاناسىنا اينالعان وبلىستىڭ ورتالىعى سوناۋ كەڭەس وكىمەتىنىڭ تۇسىندا دا, ودان كەيىنگى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى ىشىندە دە ءزاۋلىم, كەڭ, ءبىر مەزەتتە كوپتەگەن سپورت تۇرلەرىمەن جاتتىعا الاتىن سپورت سارايىنا جارىماي-اق قويىپ ەدى. قانات الدابەرگەن ۇلى وبلىسقا اكىم بولىپ تاعايىندالىسىمەن, ەل ىشىندەگى وسى ءبىر وكىنىشتى ەسكەرىپ, جاۋاپتى ىسكە نارتاۋەكەل دەپ كىرىسىپ كەتتى. مىنە, سول تاۋەكەلدىڭ ناتيجەسىندە نەبارى ەكى جىلدىڭ ىشىندە جامبىلدىقتار يگىلىگىنە ەلگە ۇيالماي كورسەتە الاتىن ۇلكەن سپورت كەشەنى بەرىلىپ وتىر.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ەڭسەسى بيىك ءارى ساۋلەتى مەن ءسانى دە بولەك ساراي ەرەكشە ۇناعان بولۋى كەرەك, كەشەن تابالدىرىعىنان وتە كوڭىلدى اتتادى. جارىق تا كەڭ امبەباپ زالدا سۇڭعاق بويلى ءبىر توپ سپورتشى ۆولەيبول دوبىن قاقپاقىل ويناتىپ جاتسا, ەندى ءبىر توبى باسكەتبول دوبىن قۋالاپ جۇرگەن. ەلباسى نازارى «ءا» دەگەننەن ۆولەيبولشىلاردىڭ شەبەر قيمىلىنا اۋدى. قىزىقتاپ كادىمگىدەي ايالداپ تا قالدى. ءبىر ۆولەيبولشىنىڭ دوپتى ۇرماق بولىپ بارىپ قارسىلاستار الاڭىنا الداپ تۇسىرگەن ساتىندە, ءتىپتى, رازى بولىپ كەتكەنى سونداي, قول سوعىپ جىبەردى. بۇدان كەيىن ولارمەن اڭگىمەلەسىپ, تابىس پەن جەڭىستەر تىلەدى. باسكەتبولشى جانە سۋ دوبى سپورتىنىڭ ارۋلارىمەن دە اسەرلى اڭگىمە ءوربىتىپ, ولاردىڭ بارلىعىنا دا ۇلكەن جارىستاردا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا شىعىڭدار دەگەن تىلەك ايتتى.
جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن «تاراز-ارەنا» سارايىندا ءبىر مەزگىلدە 2500 ادام سپورتتىڭ 18 ءتۇرى بويىنشا جاتتىعا الادى. عيمارات ىشىندە 13 زال بار. كەشەننىڭ اينالاسىندا اشىق فۋتبول الاڭى, ۆولەيبول جانە باسكەتبول الاڭدارى, تەننيس كورتتارى جۇيەسى, 260 كولىككە ارنالعان اۆتوتۇراق سالىنعان. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن قولايلى پاندۋستار جانە سۇيەنىپ جۇرۋگە ارنالعان تايانىشتار جۇيەسى ورناتىلعان. سپورت سارايى وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق جانە كاسىبي دەڭگەيدەگى جوعارى ماڭىزى بار حالىقارالىق سپورتتىق-كوپشىلىك ءىس-شارالار وتكىزۋگە ىڭعايلى. سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى 2011 جىلى باستالىپ, بيىل قازان ايىندا اياقتالعان. قۇرىلىس جۇمىسىن «قۇلاگەر» قۇرىلىس كومپانياسى» جشس جۇرگىزىپ, 4,87 ميلليارد تەڭگە قارجىنى ەكى جىل ىشىندە تولىق يگەرىپ شىقتى.
«ءىنجۋدىڭ» يگىلىكتى ءىسى
ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ ءبىرى – ەلىمىزدە جەكە بالاباقشالاردىڭ قاتارىن كوبەيتۋ ەكەنى بەلگىلى. وبلىس ورتالىعىندا تۇساۋىن كەسكەن «ءىنجۋ» اتتى جەكە بالاباقشا كەشەنىن بالاباقشا ءارى باستاۋىش مەكتەپ دەۋگە بولادى.
گۇلميرا قۋاتبەكقىزى جەتەكشىلىك ەتەتىن مەكەمە جاقىندا عانا پايدالانۋعا بەرىلگەن. وندا 280 ءسابي بالاباقشا توپتارىندا تاربيەلەنىپ جاتسا, 80 بالا «ءالىپپەمەن» تانىسىپ, باستاۋىش سىنىپتىڭ باعدارلاماسى بويىنشا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە الۋدا.
وسى بالاباقشانىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان ەلباسى ءبۇلدىرشىندەرگە جاسالعان قامقورلىققا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ جەكە بالاباقشا اشامىن دەگەن تالاپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتىپ وتىرعانىن ماقۇلدادى.
مەملەكەت باسشىسىنا وڭىردەگى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ ءىسىن دامىتۋ, سونداي-اق, ءبىلىم بەرۋ نىساندارى قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتيتىن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرى تۋرالى باياندالدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىستا اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەردى جانە ءۇش اۋىسىممەن وقىتۋدى جويۋ ءجونىندەگى جۇيەلى جۇمىستاردى بۇدان ءارى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. ال «ءىنجۋ» بالاباقشا كەشەنى ءۇشىن جوبا بويىنشا 650 ميلليون تەڭگە قاجەت بولسا, ونىڭ 200 ميلليونى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەت تاراپىنان جەڭىلدىكپەن بەرىلىپتى. بالاباقشادا 12 توپ بار. ونداعى بۇلدىرشىندەر انا تىلىمەن بىرگە, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن دە ءبىلىپ شىعاتىن بولادى.
قازىرگى كۇنى وبلىس ورتالىعىندا 40-قا جۋىق بالاباقشا, 30-عا تارتا شاعىن ورتالىق بار.
وركەندى ىستەرگە بەت بۇرعان
وبلىستىڭ قاڭتار مەن تامىز ارالىعىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسىنا بايلانىستى دەرەكتەر مەن دايەكتەرگە نازار اۋدارساق, وسى ۋاقىتتار ارالىعىندا وبلىس ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 155,3 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. قارجىگەرلەر تىلىمەن ايتساق, ناقتى كولەم يندەكسى 107,6 پايىزدى قۇراعان. بۇل – ەلىمىز بويىنشا جاقسى كورسەتكىش, ياعني 102,0 پايىز دەگەن ءسوز.
سونداي-اق, «جاسىل» ەكونوميكانى جانداندىرۋدى ەلىمىزدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جامبىل وبلىسى قولعا الدى. مىسالى, بيىل قورداي اۋدانىندا ەرەكشە ەلەكتر ستانساسى ىسكە قوسىلدى. بۇل – ەلىمىزدەگى كۇن ساۋلەسىنەن قۋات الاتىن العاشقى ەلەكتر ستانساسى. جامبىل وڭىرىندە جۇزەگە اسقان بۇل قۋات كوزى وتار كەنتىنىڭ ماڭايىنا ورنالاسقان. ويتكەنى, «قازگيدرومەتتىڭ» دەرەكتەرى كۇن قۋاتىن پايدالانۋ ءۇشىن بۇل جەردىڭ اۋا رايى وتە-موتە قولايلى ەكەنىن راستايدى.
ستانسا قۇرىلىسى وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا باستالعان. بۇگىندە ونىڭ قۋاتى 504 كيلوۆاتقا جەتەتىن العاشقى كەزەڭى ىسكە قوسىلدى. ستانسا العاشقى تەكسەرۋدەن وتكەننەن كەيىن مەجەلى 7 مەگاۆاتقا كوشەدى. ەرەكشە جوباعا قارجى سالىپ, قۇرىلىس جۇمىسىن وزدەرى قولعا العان «قازەكوۆاتت» جشس-ءى قارجى كوزدەرىن تارتۋ ءۇشىن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال اۋقات قورى» اق ەنشىلەس كاسىپورنى – «سامۇرىق-ەنەرگومەن» ىسكەرلىك بايلانىس ورناتقان.
سونىمەن قاتار, 2010 جىلى مەركە اۋدانىندا قۋاتى 1,5 مۆت قۇرايتىن سۋ-ەلەكتر ستانساسى مەن قورداي اۋدانىندا كۇشى 1,5 مۆت قۇرايتىن جەل-ەلەكتر ستانساسى ىسكە قوسىلدى. ال ۇستىمىزدەگى جىلى شۋ اۋدانىندا قۋاتى 9,2 مۆت قۇرايتىن تاسوتكەل سۋ-ەلەكتر ستانساسىنىڭ جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىندا ورنالاسقان كامەنكا اۋىلىندا قۋاتى 2,3 مەگاۆاتتى قۇرايتىن قاراقىستاق سۋ-ەلەكتر ستانساسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى دا ءوڭىر ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك.
سونداي-اق, ۇستىمىزدەگى جىلى «Vista International» جشس جالپى قۋاتى 21 مۆت قۇرايتىن قورداي جەل-ەلەكتر ستانساسىنىڭ 4 مۆت قۇرايتىن العاشقى كەزەگىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىر. ال 2013 جانە 2015 جىلدارعا «Fonroche Energie» فرانتسۋز كومپانياسى قۋاتى 24 مۆت بولاتىن كۇن-ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسىن باستاماق.
مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وبلىس بويىنشا بۇگىندە قۇنى 500 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق 31 ينۆەستيتسيالىق جوبا (6,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى) جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ 16,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 8 جوباسىنىڭ (646 جۇمىس ورنى) قۇرىلىس جۇمىسى ۇستىمىزدەگى جىلى اياقتالىپ, ەل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋدەگى العاشقى قادامدارىن باستاماق. ءبۇگىندە وسى جوبالاردىڭ العاشقى قارلىعاشى – «قۇرىلىس-پوليمەر» كومپانياسى ءوز جوباسىنىڭ تۇساۋىن كەستى. وبلىستاعى بۇل عاجايىپ كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك كەشەنىنىڭ قۇرامىنا 16 يننوۆاتسيالىق جەلى ەنەدى. بۇگىندە پوليمەردەن جاسالعان ونىمدەر قۇرىلىس يندۋسترياسىندا كەڭىنەن قولدانىلادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وبلىسقا جۇمىس ساپارى بۇگىن ودان ارى جالعاسادى.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.
-----------------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
