21 قىركۇيەك, 2013

ارداگەرلەر – التىن قازىنامىز

441 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىدا دا قانشا ارداگەر قالدى دەيسىز؟! ءبىر وكىنىشتىسى, ۇلى جەڭىستى جاقىنداتقان جىلدار الىستاعان سايىن وتان ءۇشىن وق پەن وت كەشكەندەر دە ازايىپ بارا جاتقانىن ايتىپ قالامىز. ال ولاردىڭ اراسىندا عاجايىپ تاعدىر يەلەرى قانشاما؟!

وسى ءبىزدىڭ وڭتۇستىك استانادا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 15 جىلدىعىنا وراي, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى زەكەن ادىلبەكوۆ قانا «قۇرمەت بەلگىسى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالعان ەدى.

الماتىدا دا قانشا ارداگەر قالدى دەيسىز؟! ءبىر وكىنىشتىسى, ۇلى جەڭىستى جاقىنداتقان جىلدار الىستاعان سايىن وتان ءۇشىن وق پەن وت كەشكەندەر دە ازايىپ بارا جاتقانىن ايتىپ قالامىز. ال ولاردىڭ اراسىندا عاجايىپ تاعدىر يەلەرى قانشاما؟! وسى ءبىزدىڭ وڭتۇستىك استانادا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 15 جىلدىعىنا وراي, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى زەكەن ادىلبەكوۆ قانا «قۇرمەت بەلگىسى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالعان ەدى.

ارينە, ۇلت زيالىلارى, تالاي يگى جاقسىلار تىرشىلىك كەشكەن شاھاردا ءادىل­بەكوۆتەن بولەك اۋزى دۋالى اقسا­قالدار دا جوق ەمەس. الايدا, مەم­لەكەتتىڭ تاڭداۋى ءدال وسى كىسى­گە نەگە تۇسكەنىن بايانداي وتى­رىپ, عيبراتتى اڭگىمەسىنە, ىقى­لاستى باتاسىن الىپ, تاعى­لىمدى ەستەلىكتەرىنە ورتاق بولۋ – كەيدە تاپتاۋرىن جولعا تۇسە باستايتىن تىرشىلىگىڭە تارتۋ سياقتى كورىنەدى ەكەن.

ايتقانداي, قازاقتا سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىعىپتى دەيتىن ءسوز بار. ال «سەڭگىر» دەگەن ءسوزدىڭ ماعىناسىن ءسوز مارجانىن تەرگەن بەلگىلى پۋبليتسيست بەكبولات ادەت اعامىز تاۋلاردىڭ قار باسقان, كوكپەن تالاسقان ارسا-ارسا, بيىك-بيىك شىڭدارى دەپ تۇسىندىرگەن ەدى. ال مەن ىزدەپ كەلە جاتقان زەكەڭ 88 دەيتىن جاستىڭ سەڭگىرىن ەڭسەرگەن, ەندىگى ۇرپاق ءۇشىن بيىك ادام.

كوزىن تىرناپ اشقاندا, ءبىر جاسىندا اكەدەن ايىرىلىپ, ون جاسىندا-اق قارا جۇمىسقا ارالاسىپ, 18 جاسىندا ءوز ەركىمەن مايدان دالاسىنا اتتانعان, قوس عاسىردىڭ بار تاۋقىمەتى مەن تاقسىرەتىن دە تاعدىرىنىڭ جار­­قىن ساتتەرىمەن قوسا ورگەن ءومىر يەسى توقسانعا ەكى قادام قالعاندا قارت­تىققا جەڭىلە باستاۋى كەرەك ەدى. كەرىسىنشە, مەنىڭ ولشەۋسىز تاڭدانىسىما قاراي, سۇحباتتاسۋعا كەلىسكەن جەردە ءبىزدى كوركەم, قاي جاعىنان الساڭىز دا كەلىستى جان كۇتىپ وتىر ەكەن. ينە-جىپتەن جاڭا شىققانداي جاراسىمدى اقشىل كاستومى, اقسۇيەكتەرگە ءتان بيازى بولمىسى, جاساندىلىقتان ادا جاناشىر ءجۇزى ادامدى شۋاققا بولەپ, حالقىمىزدا وسىنداي قا­زىنا جاندار بار بولعانى ءۇشىن دە باقىت سەزىمىنە بولەدى. مەيىرىمى اڭساتقان ءوز اتامىز الىس-الىس ساپاردان ورالعانداي, اۋىزبەن ايتىپ جەتكىزگىسىز سابات كۇي كەشىپ, ءومىر دارىسىنە قاتىسىپ وتىرعان شاكىرت سياقتى تەلمىرىپ تىڭداپ وتىرعانىمدى ءوزىم دە بايقاماي قالىپپىن. عيبراتتى عۇمىرعا ساياحات كەشىپ بارا جاتىپ, ادام دەگەن ماڭگىلىك تىرشىلىك كەشە المايتىنىن ىشتەي ءتۇيسىنىپ, ءومىرى كىتاپ وسىنداي ۇلت بايلىعىنىڭ بىرتىندەپ قولدان سۋسىپ شىعىپ بارا جاتقانىنا وكىنە دە باستايدى ەكەنسىڭ...

زەكەڭ اقساقال كوپ جىلدان بەرى رەسپۋبليكالىق «ارداگەرلەر ۇيىمى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ الماتى قالاسىنداعى المالى اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى. ەگەر رەسپۋبليكا بويىنشا اردا­گەرلەر ۇيىمىن 60 ادام قۇرايتىن بولسا, زەكەڭ ءۋالحان ۇلى الماتى­دان قوسىلاتىن 4 اقساقالدىڭ بىرەگەيى.

– باستاپقىدا, المالى اۋدا­نىنىڭ ارداگەرلەر كەڭەسىنە جۇ­مىسقا كەلگەندە قيىن بولدى. بەس تيىن قاراجاتى جوق, ءبارى ءبىر كابينەتتە وتىرادى. ءبىر ادام ارىز ايتىپ كەلسە, سويلەسەتىن ورىن جوق. سودان اۋدان اكىمىنە بارىپ, بۇل جۇمىستى وسىنداي جاعدايدا اتقارا المايمىن, تاس­تايمىن دەدىم. تەلەفون دا جوق, كەلگەن زەينەتكەرلەرگە بەرە­تىن كومەگىمىزدىڭ, ءبىر ءتۇيىر اقشا­مىزدىڭ دا جوقتىعىن ايتتىم. سودان سول كەزدەگى اۋدان اكىمى تۇراربەك اسانوۆ وسى كابينەتكە مەنى الىپ كەلىپ, جۇمىستى جۇرگىزۋگە جاعداي تۋعىزاتىنىن ايتتى. مەن دە ودان كەيىن بار كۇ­شىمدى سالىپ مىندەتىمدى اتقا­رىپ كەلەمىن, – دەيدى زەكەڭ اقساقال.

وسىدان كەيىن ارداگەرلەر كەڭە­سىنىڭ جاڭا توراعاسى اكىممەن اۋداندا تۇراتىن بارلىق ىسكەر ازاماتتاردى جيناپ بەرۋدى جانە شەنەۋنىكتەردىڭ دە قاتىسۋىن سۇرايدى. اۋدان اۋقاتتىلارىمەن بولعان بۇل قىسقا كەزدەسۋدە ز.ادىلبەكوۆ ارداگەرلەردىڭ بار­لىق قوردالانعان ماسەلەلەرىن ورتاعا سالادى.

– بۇل 2000-جىلدار بولاتىن. ول كەزدە مەملەكەتتەن ار­­­­­­داگەرلەردىڭ مۇقتاجىن ءتۇ­گەل وتەيتىندەي كومەك از بولدى. «باي­لارىمىزبەن» بولعان كىشى­گىرىم جينالىستا بالالارى­مىز­داي جاندار قولدارىنان كەلەتىن كومەكتى بەرۋگە كەلىستى. سودان بەرى جاعدايىمىز جامان ەمەس. تەك 2006-2010 جىلدار ارالىعىندا اۋداندا قولىنان ءىس كەلەتىن جانداردىڭ ارقاسىندا 50 ميلليون تەڭگەدەي قاراجات جينالدى. 25 ميلليونىن زەينەتكەرلەرگە ءبولىپ بەردىك. بىراق, ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز اكىمدەرگە دە تاۋەلدى. ءوزىمىز تاربيەلەپ ءوسى

سوڭعى جاڭالىقتار

قالا كوركىنە اينالماق ەكو-پارك

ەكولوگيا • بۇگىن, 13:23