رۋحانيات • 30 ءساۋىر, 2020

قاسقىر اسىراعان قىز

2035 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

ورالدا ورىنبەك مەڭدىقۇل دەيتىن اقىن, سازگەر دوسىم بار. ءانشى ءابدىجاپپار القوجانىڭ ورىنداۋىنداعى «ماحابباتسىز بۇل ءومىردى كىم سۇرمەك» دەگەن ءاننىڭ سازىن جازعان ازامات. سول جىگىتتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىن قاراپ وتىرىپ, قاسقىر قۇشاقتاعان بويجەتكەننىڭ سۋرەتىنە كوزىم ءتۇستى. دەرەۋ ورىنبەككە حابارلاستىم. اماندىق, ساۋلىقتان سوڭ سۋرەتتىڭ سىرىن سۇرادىم. ول دا بوگەلمەدى. ماسەلە بىلاي ەكەن.

قاسقىر اسىراعان قىز

«قاتەلەسپەسەم, 2019 جىلدىڭ 13 جەلتوقسانى بولۋى كەرەك, باتىس قازاقستان وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وبلىستىق ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ور­تا­­لىعىنا ءبىر سايىسقا قازى­لار القاسىنىڭ قۇرامىنا شا­قىر­تۋ الدىم. سول شارانى ۇيىمداستىرۋشى سىمبات ەسىمدى زامانداس زووباقتى ارالاتتى. ىشىندە ءتۇرلى وسىمدىكتەر, سۇستى جىلان, كۇلكىلى مايمىل, تىلسىم مىنەزدى ۇكى, مىسىق تۇقىمداس ماڭعاز پۋما... زووباقتى ارالاپ كەلە جاتىپ ءبىر ەرەكشە بولمىسقا كوزىم ءتۇسىپ كىلت توقتاپ, قاراعان كۇيىمدە قاتىپ قالدىم. سەنەسىز بە, تور ىشىندە ءسىز بەن ءبىز بىلەتىن قاسقىردان مۇلدە باسقاشا قارا قاسقىر تۇر. سىمباتتان انىقتاپ سۇراپ ەدىم, كانادالىق قاسقىر ەكەن. اڭگىمە وسى جەردەن قىزىپ, سۇراقتاردى جاۋدىرا جونەلدىم. سىمبات ءسال ك ۇلىپ جىبەرىپ: «بۇل قاسقىردى ءوزىم وسىرگەنمىن», دەدى. مىنە, كەرەمەت! اڭگىمە اۋانى ودان سايىن كەڭي ءتۇستى.

ميرا ەسىمدى كانادالىق بۇل قاسقىر ورالعا ەكى ايلىق بولتىرىك كەزىندە اكەلىنىپتى. زامان­داستىڭ ايتۋىنشا, العا­شىندا ميرا ۇيشىگىنەن شىق­پايتىن جاسقانشاق بولىپتى, ونىڭ ۇستىنە بۇرىننان وسى جاقتى مەكەندەپ جاتقان اڭدار جاڭادان كەلگەن بولەك بولمىس­تى جاتسىنعان كورىنەدى, ىشىمنەن جاڭادان كەلگەندەردى مۇيىزدەۋ بۇلاردا دا بولىپ تۇر عوي دەپ ويلاعانمىن. ءسويتىپ سىمبات سۇيكىمدى بولتىرىكتى ۇيشىگىنەن الىپ شىعىپ, قارعىباۋ بايلاپ ۇستاپ قىدىرتىپ ءجۇرىپتى. بوي ۇيرەتە باستاعان بولتىرىك شوپتەردى يىسكەپ, تاربيەشىسىنىڭ بەتىن جالاپ, تىستەپ, ويناپ اسىر سالادى. سىمباتتىڭ بۇل اڭدى باعۋ كەزىندە بايقاعانى ءالى ازۋى اقسيماعان ميرا زووباقتاعى جىلقىلاردى كورسە, قۇلاعىن تىكىرەيتىپ, ايبات شەگەدى ەكەن جانە تىنىشسىز بولدى.

ارينە ءتۇرى ءسال وزگەشە بولسا دا جەمتىگىن جورتىپ ءجۇرىپ تاباتىن ءتۇزدىڭ تورەسى عوي بۇل, قانىنا تارتپاي قويا ما, بۇيرىق بەرگەندى ونشا ۇناتپايدى ەكەن. ءوزى تور ىشىندە قاماۋدا بولسا دا ويى ەركىندىكتە ەكەنىن سەزدىردى دەيدى. ءبىز بىلەتىن قاسقىرلاردان ايىرماشىلىعى – بۇل تەكتەستەردىڭ موينى جۋان, باسى مەن اياقتارى ۇلكەن جانە دە وتە ۇزاق جولعا ءتوزىمدى كەلەدى ەكەن. سىمباتتىڭ ايتۋىنشا, قاسقىر – قاستاندىق قىلساڭ دا, جاقسىلىق جاساساڭ دا ۇمىتپايتىن تىرشىلىك يەسى. شىنىندا ميرا قازىر ءوسىپ, جەلكەسى كۇدىرەيگەن ۇلكەن بولسا دا سىمباتتىڭ داۋسىن ەستىسە قىڭسىلاپ, ەركەلەپ, ويناقتاپ كەتەدى, مۇنىسى ماق ۇلىق بولسا دا ادام جاساعان جاقسىلىقتى ۇمىتپاعانى عوي. بۇل اڭگىمە بارىسىندا مەنى تاڭعالدىرعانى, قارشاداي قىزدىڭ جىرتقىشتان قورىقپاي, باۋىرىنداي ماپەلەپ وسىرگەنى, قايسارلىق دەگەن وسى ەمەس پە!», دەيدى اقجايىقتىڭ اقىنى.

7

ارينە اقىندار سەزىمتال كەلەدى عوي. نە كورسە, سوعان تە­بىرەنىپ جاتادى. بىراق ورىن­بەكتىڭ ورامدى ويلارىنىڭ ار جاعىنان «تابيعاتتى سۇيسەڭ, سىمباتشا ءسۇي» دەگەن پەيىلى قىلاڭ بەرىپ تۇرعانىن اڭعاردىم. سازگەر دو­سىمنىڭ سالماقتى پىكىرىنەن سوڭ ميرا ەسىمدى كانادالىق قاسقىردى باعىپ, باپتاعان سىمباتتان سىر سۋىرتپاقتادىم. جيىرمادان ەندى اسقان بويجەتكەن م.وتەمىس ۇلى اتىنداعى بقمۋ جاراتىلىستانۋ-گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ بيولوگيا ماماندىعىن بىتىرگەن ەكەن. وقۋىن اياقتاي سالا وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ وبلىستىق ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ور­تا­­لىعىنا قوسىمشا ءبىلىم بە­رۋ پەداگوگى بولىپ جۇمىسقا ور­نالاسقان.

«2019 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ورتالىعىمىزدىڭ جانۋارلار مەڭگەرۋشىسى تاتيانا نيكولاەۆنا مازياركينا زووباعىمىزعا سارا­توۆ قالاسىنىڭ زووباعىنان كا­نادالىق قاسقىردىڭ بولتىرىگىن اكەلگەن بولاتىن. ول كەزدە 2 ايلىق ەدى. جانۋاردىڭ اتىن ميرا دەپ اتادىق. زووباعىمىزدا ءار جانۋاردىڭ ەسىمى مەن قۇجا­تى بار. سودان مەنىڭ وعان قىزى­عۋشىلىعىم ارتا ءتۇستى. وتە سۇي­كىمدى, سيراقتارى ءيتتىڭ كۇشىگىنەن ۇلكەن. وسى ايىرماشىلىعىن بىردەن بايقادىم. العاشىندا ميرا جاسقانشاق بولدى, اينا­لاسىنداعى جانۋارلاردان قور­قىپ, ۇيشىگىنەن شىقپادى, ور­تا­عا ۇيرەنىسە المادى, كەيىننەن بە­يىم­دەلدى. توردىڭ سىرتىنان اتىن قايتالاپ, قۇلاعىن جاتتىقتىرا بەردىم. سەبەبى كۇشىك بولسا دا جىرتقىش قوي. سودان تورىنا كىرىپ, سيپاپ, وزىمە ۇيرەتە باستادىم. 1-2 اپتادان كەيىن جانۋارلار مەڭگەرۋشىسى تاتيانا نيكولاەۆنا ونى سىرتقا, كۇننىڭ كوزىنە شىعارۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. مەن قۋانا كەلىستىم. ميرانى سىرتقا الىپ شىعۋدىڭ ءوزى جىر بولدى. جان-جاعىنداعى جانۋارلاردىڭ دىبىسىنان قورقىپ, قىڭسىلاپ, باسىن سالبىراتىپ, قايتا-قايتا تورىنا جۇگىرە بەردى. سودان قولىما كوتەرىپ الىپ سىرتقا شىعاردىم. سىرتقا ۇيرەنە باستادى. كوبىنەسە تىنىش, كولەڭكەلى جەرلەردە سەرۋەندەتتىم. ابدەن ۇيرەنگەن سوڭ موينىنداعى قارعىباۋدى تىستەلەپ, «ال» دەگەندەي ارەكەت تانىتادى. قانشا دەگەنمەن بوستاندىقتى اڭسايدى عوي. سەرۋەن بارىسىندا وتە تىنىمسىز. اياعىما وراتىلىپ, تىستەپ, بەتىمدى جالاپ, يىسكەلەپ,  ىرىلداپ وينايدى. ميراعا «جات», «تۇر», «سەكىر» دەگەن نۇسقاۋلاردى ۇيرەتكىم كەلدى, بىراق ونىمنان ەشتەڭە شىقپادى. ويتكەنى بۇيرىقتى جاقتىرمايتىنىن ءتۇسىندىم. جالپى جانۋارلاردىڭ ىشىندە تەك قاسقىر عانا تسيركتە ونەر كورسەتپەيدى. بۇل دا بۇيرىقتى ۇناتپادى», دەدى سىمبات انۆار­قىزى.

ءيا, بولتىرىك بولسا دا ءبورىنىڭ تۇقىمى عوي. قالاي دەگەنمەن دە قاسقىرلىق قاسيەت قانىندا بار. ايتقانعا كونىپ, ايداعانعا ءجۇرۋ مىنەزسىز ادامنىڭ ءمىنى ەمەس پە؟ جانۋار بولسا دا جانىنا جات قاسيەتتى بويىنا سىڭىرمەي, تۇقىمىنا تارتقان ميرانىڭ بۇل ارەكەتى سۇيسىندىرمەي قويمايدى. ءارى قاراي قالاي بولعانىن سىم­باتتىڭ وزىنەن سۇرايىق.

«سەرۋەن كەزىندە قايتا-قاي­تا جىلقىلارعا بارعىسى كە­لىپ تۇرا­دى, ال جىلقىلار ۇركەدى. ءبىر كۇنى ميرانى ءبىزدىڭ زووباعىمىزدى بۇرىننان مەكەن ەتەتىن شىڭعىس ەسىمدى قاسقىرعا اپارىپ ەدىم, توردىڭ سىرتىنان قىڭسىلاپ, يىسكەلەپ, قۇلاعىن جىمىرايتىپ الىپ, «جىبەر» دەگەندەي كۇي تانىتتى. ول ءوزىنىڭ تۇقىمىن تانىپ تۇرعانىن بايقادىم. شىلدە ايىنىڭ ورتاسىندا ەڭبەك دەمالىسىنا كەتتىم. قىركۇيەك ايىندا ميرا 1 جاسقا تولدى. جۇمىسقا كەلسەم, ونىڭ بويى ۇزارىپ, كادىمگى ءداۋ قاسقىر بولىپتى. ءوزىم تانىماي قالدىم. بولتىرىك كەزىنەن باققان ميرامدى بۇرىنعى تورىنان شىعارىپ, باسقا قاسقىردىڭ قاسىنا ورنالاستىرىپتى. بىرگە ەمەس, بولەك توردا, ورتاسى تەمىرمەن بولىنگەن. ءبىر-بىرىنە ۇيرەتۋ ماقساتىندا وسىلاي جاسالعان. ءوزىمنىڭ قاۋىپ­سىزدىگىم ءۇشىن ونىڭ جانىنا جولامادىم, قورىقتىم, تەك سىرتىنان باقىلادىم. قايتكەنمەن دە جىرتقىش قوي, ويىندا نە بارىن بىلمەيسىڭ. ميرا دەپ شاقىردىم, ال ول مەنى 2 اي كورمەسە دە داۋسىمدى تانىپ, سەكىرىپ, قىڭسىلاپ, توردىڭ ىشىندە اينالىپ قۋانىپ ءجۇر. سوعان قاراعاندا داۋسىمدى ۇمىتپاعان سياقتى. بيىل ميرا 2 جاسقا تولادى», دەيدى سىمبات.

پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) ء«اربىر تىرشىلىك يەسىنە جاسالعان جاقسىلىق ساۋاپ رەتىندە جازىلادى» دەگەن ءسوزىن ەسكەرسەك, سىمباتتىڭ بۇل ارەكەتى قىزمەتى مەن قىزىعۋشىلىعىنان بولەك جانۋارلارعا دا جان جىلۋىن توگە ءبىلۋ كەرەك ەكەنىن اڭداتادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار