قوعام • 30 ءساۋىر، 2020

بالاباقشالار سانى كوبەيدى، ساپاسى شە؟

24 رەت كورسەتىلدى

قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ قالالارىندا دا، اۋىلدارىندا دا بالاباقشالاردىڭ سانى كوبەيگەنى، سونىڭ ناتيجەسىندە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە-ءبىلىم بەرۋ نىساندارىمەن قامتىلۋ كورسەتكىشى 90-95، ءتىپتى كەيبىر جەكەلەگەن وڭىرلەردە 100 پايىزعا دەيىن جەتكەنى ۇلكەن جەتىستىك رەتىندە ايتىلىپ ءجۇر.

ءبىر قاراعاندا، مۇنىڭ ءوزى جەلدىرتە ايتۋعا دا، جەلپىنە اي­ت­ۋعا دا تۇرارالىقتاي كورى­نىس ەكەنىمەن كەلىسۋگە بولاتىن سەكىلدى. ويتكەنى شامامەن بۇ­دان سەگىز-ون جىل بۇرىن اتا-انالاردىڭ بالالارىن بالا­باقشاعا ورنالاستىرۋى كۇر­مە­ۋى قيىن، شەشىلمەستەي ءىس سە­كىل­دى كورىنەتىن. بۇل ماسەلەدە تا­­مىر-تانىستىق پەن سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى كورىنىستەر دە ورىن العانى جاسى­رىن ەمەس.

بۇگىندە تۇرعىندار تاراپى­نان بالاباقشاعا سۇرانىس اجەپ­­تاۋىر كەمىگەنى، ءتىپتى جوق­قا ءتان ەكەنى ايان. مۇنداي جا­عىم­­دى جايت سوڭعى جىلداردا رەس­پۋب­ليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇك­پى­رىن­دە جاۋىننان كەيىنگى ساڭى­راۋ­قۇ­لاقتاي قاپتاپ، سانى كۇرت كو­بەي­گەن جەكەمەنشىك بالا­باق­شا­­لاردىڭ ەسەبىنەن بولعانىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. تالاس جوق، قانداي جاعدايدا دا مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنىڭ كوبەيگەنى، جەتكىلىكتى بولعانى جاقسى-اق. ايتسە دە سول جەكە­مەن­شىك بالاباقشالارداعى تار­بيە مەن ءبىلىم ساپاسىنىڭ دەڭگەيى قان­داي دەگەن ساۋال ەرىكسىز تۋىندايدى.

وسى ورايدا بۇگىندە جەكە­مەن­شىك بالاباقشا اشۋ بيزنەستىڭ ەڭ وڭاي تۇرىنە اينالىپ كەتكەن­دەي اسەر بيلەيدى. بەلگىلى ءبىر ورنى مەن عيماراتى بولسا جەت­كى­لىكتى، اتا-انالاردىڭ ءتيىستى تو­لە­مىن تولەپ، بالالارىن ور­نا­­لاستىرۋدىڭ تۇك تە قيىن­دى­عى بولماي قالعان سەكىل­دى. بۇعان ەشقانداي كەدەرگى دە، توس­قاۋىل دا جوق. ويتكەنى جەكە كاسىپ­كەر­لەر بالاباقشا اشۋ ءۇشىن مەم­لە­كەت­تىك ورىنداردان ليتسەنزيا الماي-اق، ءوز قىزمەتتەرىن باستاپ كەتەدى.

ەلىمىزدە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردى ليتسەنزيالاۋ ءتارتىبى 2011 جىلدان باستاپ توقتاتىلعان. بۇل وزگەرىس ءوز كەزەگىندە جەكە­مەن­شىك بالاباقشالار سانىنىڭ كۇرت وسۋىنە اسەر ەتكەنى دە انىق. ونىڭ ءبارى بىردەي مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە-ءبىلىم بەرۋ ستان­دارت­­­تارىن بەلدەن باستى دەسەك، شىندىققا قيانات بولار. دەسەك تە، ونىڭ ىشىندە وزدەرىنە قابىلدانعان بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاماي، ۇلكەنى مەن كىشىسىن بىرگە توپتاستىرۋدى ادەتكە اينالدىرعان جەكە­مەنشىك بالاباقشا يە­لەرى دە كەزدەسكەنى بەلگىلى بو­لىپ وتىر. سونىمەن بىرگە وسى ساناتتاعى ۇيىمداردا تاربيە­لە­نۋشى­لەر­دىڭ دامۋىنا سەپتىگى تيەتىن ويىن­شىق تۇرلەرى دە الىن­باعان ەكەن. سونداي-اق ساني­تار­لىق-گي­گيەنالىق تالاپ­تار­عا سايكەس كەلمەيتىن جەكە­مەن­شىك بالا­باق­شا ورىندارى دا انىق­تالدى.

بۇل جونىندە وبلىستىق ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ب.كۇزەمباەۆا مالىمدەدى. مەم­لەكەتتىك مەكەمە ماماندارى اتا-انالاردان تۇسكەن ارىز-شاعىمدارعا وراي وبلىس اۋما­­عىنداعى جەتى جەكەمەنشىك بالا­­باقشاعا ءتيىستى تەكسەرۋلەر جۇر­گىزگەن كەزدە، جوعارىدا ايتىپ وتكەن كورىنىستەردىڭ ورىن العا­نىن انىقتاعان. سوعان سايكەس ولار مەكتەپكە دەيىنگى جەكە­مەن­شىك ۇيىمداردىڭ بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەر مەن ستاندارتتارعا ساي­كەس كەلمەيتىنىن سالا-سالا بو­يىن­شا كورسەتىپ، ءتيىستى ورگان­دار­عا نۇسقاۋ-حات جولداعان.

بۇلبۇل بيسەنبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا، ءبىلىم سالاسىنداعى سا­پانى قامتاماسىز ەتۋ جو­نىن­دەگى دەپارتامەنت جەتەك­شىسى مەن ماماندارى وزدىگىنەن جە­كە­­مەنشىك بالا­باقشا قىز­مە­­تىن تەك­سەرە المايدى ەكەن. ويت­­كەنى ولارعا مۇنداي قۇقىق بە­رىل­­مەگەن. تەك ءتيىستى نەگىز بەن ارىز-شاعىم تۇسكەن جاعدايدا عانا ءوز وكىلەتتىلىگىن پايدالا­نىپ، ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋعا قام جاسايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2019 جىلى وڭىردەن دەپارتامەنتكە تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ ماسە­لەلەرىنە قاتىستى 63 شاعىم ءتۇ­سىپتى. سونىمەن قاتار باس­قا دا قوعامدىق قابىلداۋلار، سەنىم تەلەفوندارى مەن باسشى بلو­گى ارقىلى 123 سۇراق كە­لىپ تۇسكەن. سونىڭ ىشىندە ەڭ كوپ ارىز-شاعىمداردىڭ ۇلەسى جەكە بالاباقشالاردىڭ ەنشىسىنە تيە­دى.

ارينە بۇعان قاراپ ەلى­مىز­دەگى جەكەمەنشىك بالا­باق­شا­لار­دىڭ سانىن قىسقارتۋ نەمەسە قىز­مەتتەرىن توقتاتۋ جو­نىن­دە وي-پىكىر تۋىنداماسا كەرەك. نازار­دىڭ جەكەمەنشىك بالا­باق­­شالار قىزمەتىنىڭ ساپالىق دەڭگەيىن كوتەرۋگە باعىتتالعانى ءجون سە­كىل­دى. قازىرگى كەزدە ليتسەنزيالاۋ ءتارتىبىن قايتادان قال­پىن­ا كەلتىرۋ كەرەكتىگى دە ايقىن باي­قا­لادى.

قالاي دەگەندە دە، بۇگىندە جەكە بالاباقشالار ليتسەنزيا الۋعا ءتيىس ەكەنى ەش تالاس تۋعىز­بايدى. مۇنداي جاعدايدا اتال­عان تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن كاسىبي دەڭگەيى جانە بىلىكتىلىگى جوعارى كادرلارمەن تولىقتىرۋدىڭ تىڭ ارنالارى اشىلماق. سونىمەن بىرگە بالالار مەكەمەلەرىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق تۇرعىدان جاقسارتۋ مەن جابدىقتاۋدىڭ جاڭا مۇم­كىن­دىكتەرى تۋماق. ەڭ باستىسى، جەكە بالاباقشالار ەلىمىزدە قابىل­دانعان بارلىق ستاندارتتار بو­يىنشا تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋگە لايىقتى بولعانى ءجون.

– ءدال وسىنداي جاعدايدا عانا ولارعا ليتسەنزيا بەرىلسە، سان مەن ساپا ۇيلەسىم تاباتىنى تالا­س­سىز. بۇل ەڭ الدىمەن بو­لاشاق ۇرپاقتىڭ جان-جاقتى ءوسىپ-جەتىلۋىنە وتە قاجەتتى. «بە­سىك­­تى تۇزەۋ» دەگەن ماعىناسى كەڭ ۇعىم­­نىڭ ءبىر ءمانىسى وسىندا، – دەگەن بولاتىن پىكىرىمەن بولىس­كەن ەسىمى اقتوبە ايماعىنا كەڭى­نەن تانىمال اقساقال، ءبىلىم بەرۋ ءىسى­نىڭ ارداگەرى كامالحان قۋانوۆ.

 

اقتوبە

 

سوڭعى جاڭالىقتار

15169 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار