ءدارى-دارمەكتى قالاي جەتكىزگەن ءتيىمدى؟

سوڭعى كەزدەرى ەلىمىزدىڭ ەمدەۋ مەكەمەلەرىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتەتىن بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى كوپتەگەن ماسەلەلەر تۋىنداۋدا. وسىعان وراي ءبىز فارماتسەۆتيكالىق سالانىڭ تۇراقتىلىعى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ءدارى-دارمەك ونەركاسىبىن دامىتۋ ماقساتىندا جانە تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ شەڭبەرىندە دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋ مەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ قىزمەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان “سق-فارماتسيا” جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جانايدار ءمۋسيندى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – قازىر بىرىڭعاي ديستريبيۋ­توردىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى ماسەلەلەردىڭ تۋىنداپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. مۇندا ەمدەۋ مەكە­مەلەرىنە ءدارى-دارمەكتەردىڭ جەتكى­زىل­مەي جاتۋى سەبەپتەن دارىلەردى ساتىپ الۋدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە بەرۋ تۋرالى ماسەلە­لەر بار. وسىعان قانداي تۇسىنىكتەمە بەرە الاسىز؟ – ەڭ الدىمەن مىنا نارسەنى ايتايىن. بىرىڭعاي ديستريبيۋتور­دىڭ ماقساتى – ۇكىمەتتىڭ قاۋ­لىسىنا سايكەس ءدارى-دارمەكتەردى تومەن باعاعا ساتىپ الۋ, ەمدەۋ مە­كە­­مەلەرىنە دەر كەزىندە جەتكىزۋ بول­­عاندىقتان قازىر ءبىز وسى جۇ­مىس­تى دارىلەردى ساتىپ الۋمەن اي­نالىساتىن ديستريبيۋتور كومپا­نيالار ارقىلى جۇرگىزىپ كەلەمىز. ال ەندى ونىڭ قانداي سەبەپپەن ەلدى مەكەندەرگە جەتكىزىلمەي جات­قانىنا كەلسەم, دارىلەردى ءىشىنارا جەتكىزۋ اقپان ايىنىڭ باسىنان باستالدى. وتكەن جىلدارى وڭىرلىك باعدارلامالار بويىنشا دارىلىك زاتتاردى جەتكىزۋ ناۋرىز-ساۋىردە, رەسپۋبليكا بويىنشا مامىر-ماۋسىمدا جۇرگىزىلەتىن ەدى. بىلتىر 39 جەتكىزۋشىمەن جەلتوقساننىڭ سوڭىنان باستاپ قاڭتاردىڭ باسى ارالىعىنداعى كەزەڭگە شارتتار جاسالدى. بۇدان باسقا 7 جەلتوق­سان­دا ۇكىمەت 2010 جىلعى قاڭتار-اقپان ايلارىنا ارنالعان دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ قاجەتتى ەكى ايلىق قورىن وڭىرلەرگە جەتكىزۋدى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا تاپسىر­عان بولاتىن. سودان كەيىن اقپان ايىنىڭ باسىندا بىرنەشە ەمدەۋ-الدىن الۋ مەكەمەلەرىندە, جەلتوق­سان ايىنىڭ اياعىندا ەمدەۋ مەكە­مەلەرى دارىلىك زاتتاردىڭ جەتكىلىك­تى كولەمىن راستاعانىنا قاراماس­تان, پرەپاراتتار تاپشىلىعى پايدا بولدى. وسىعان بايلانىستى ءدارى-دارمەكتەردىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۇكىمەت دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا ايلىق قاجەتتىلىك شەگىندە ەڭ قاجەتتى مەديكامەنتتەردى دەربەس ساتىپ الۋدى جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرگەن بولاتىن. ەندى وسى قاۋلى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ناۋرىز ايىنان باستاپ ساتىپ الۋ جۇرگىزىلە باستا­دى. دارىلەردىڭ جەتكىزىلمەۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى بار. بيىل قىس وتكەن جىلدارعا قاراعاندا قاتتى بولدى. سول سەبەپتى دارىلەر اۋرۋ­حا­نالارعا دەر كەزىندە جەتكىزىلمەي جاتتى. قازىر ءبىزدىڭ 1708 اۋرۋحانا­مەن ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋ بويىنشا جاسالعان كەلىسىمدەرىمىز بار. پرەپاراتتاردى جەتكىزۋمەن لوگيستيكالىق كومپانيا اينالى­سىپ كەلەدى. ەندى جاعداي قالپىنا كەلگەن سوڭ وسى ءساۋىر ايىنان باستاپ اۋرۋحانالارعا دارىلەر 100 پايىز جەتكىزىلەتىن بولادى دەپ ويلايمىز. ال دارىلەردى ساتىپ الۋدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگىنە بەرۋ تۋرالى ماسەلە شەشىل­گەن جوق. جالپى, ءبىزدىڭ پىكىرىمىز­شە, ساتىپ الۋدى ءبىر جەردەن جۇرگىزۋ كەرەك. ەگەر بۇرىندارى ساتىپ الۋ بويىنشا تەندەرلەردى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءبىر بولەك, وبلىستىق باسقارمالار ءبىر بولەك وتكىزىپ, دارىلەردىڭ باعاسىن ءار ءتۇرلى قويعان بولسا, قازىر ءبى­رىڭعاي ديستريبيۋتور جۇيەسى بويىنشا وتەتىن تەندەرلەردە پرە­پاراتتارعا قويىلاتىن باعالاردىڭ ءبارى بىردەي, ءدارى دە تومەن باعامەن ساتىلادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە بيىل دارىلەردى ساتىپ الۋعا بيۋد­جەت­تەن بولىنگەن 30 ملرد. تەڭگەنىڭ 4,5 ملرد. تەڭگەسىن ۇنەمدەي الدىق. وسى قارجىعا ءبىز تاعى قوسىمشا ءدارى-دارمەكتەر ساتىپ الۋدى جۇرگىزدىك. بۇل دارىلەردىڭ باعاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن وبلىستىق باسقارمالار ساتىپ العان دارىلەردىڭ باعاسىنان الدەقايدا تومەن. – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتكەن ءبىر وتىرىسىندا دارىلەردىڭ, شپريتستەردىڭ ساپاسىنا قاتىستى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا ساۋال جولدانعانىن بىلەمىز. وندا  قى­تاي­لىق شپريتستەردىڭ سىن كوتەر­مەيتىنى ايتىلعان ەدى. قازىر بىزدەگى ين­سۋليندىك شپريتستەردىڭ ساپاسىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟ – نەگىزى, دارىلەردىڭ ساپاسىنا باقىلاۋ جاساۋمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن ء“دارى-دارمەك” كومپانياسى اينالىسادى. ەگەر وسى كومپانيا شپريتستەردىڭ, دارىلەردىڭ ساپاسىن ۇنەمى قاداعا­لاپ وتىرسا, ءبىز ونىڭ ساپاسىنا كۇمان كەلتىرە المايمىز. قىتاي­لىق شپريتستەر تۋرالى ايتسام, ەگەر ولار قازاقستان رىنوگىنا ەن­گەن بولسا, وندا شپريتستەر ارنايى مەكەمەلەردە تىركەلىپ, سەرتيفيكات العان. ال سەرتيفيكات, شپريتستەردى تىركەۋ ولاردىڭ ساپاسىنا قاراي بەرىلەتىنى بەلگىلى. قازىر بارلىق جەتكىزىلەتىن ءدارى-دارمەكتەردىڭ ساپاسى ۇلتتىق ساراپتامالىق ور­تالىقتا قاتاڭ باقىلانادى. جاڭا ءسىز ايتقان ينسۋليندىك شپريتستەردى ءبىز بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ ەمدەۋ-الدىن الۋ  مەكەمەلەرىنىڭ وتىنىمدەرىنە سايكەس, 3,5 ملن. قىتايلىق ءBىoject جانە 1,5 ملن. دانا گەرمانيالىق Vogt ءMedىcal ينەلەرى بار شپريتستەردى ساتىپ الدىق. بۇلار ەلىمىزدىڭ بارلىق جەرىندە تىركەلگەن جانە ولاردى ساتۋعا رۇقسات ەتىلگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى وتكەن جىلى قىتايدىڭ ءBىoject ءوندىرىسىنىڭ شپريتستەرىن ساتىپ الدى جانە ءبۇ­گىنگى كۇنگە دەيىن ۋاكىلەتتى ورگانعا ولاردىڭ ساپاسى بويىنشا ەشبىر رەسمي شاعىمدار مەن نارازىلىق تۇسكەن جوق. – ساتىپ الىنعان ءدارى-دارمەك­تەردىڭ قانشاعا تۇسكەنىن ايتىپ بەرسەڭىز. – گيپروكسيكارمابيد پرەپارا­تى 20 ملن. تەڭگەگە ساتىپ الىندى. سول سياقتى باسقا دا دارىلەردى تومەن باعاعا ساتىپ الدىق. ءبىز سا­تىپ الىنعان پرەپاراتتاردىڭ باعالارىنا تالداۋ جۇرگىزەمىز. مى­سالى, كەزىندە وبلىستىق دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارمالارى اتور­ۆاس­تاتين ءدارىسىنىڭ ءبىر تابلەتكا­سىن, ۆانكوميتسين, گەمتسيتابين, دوكسورۋبيتسين, وكساليپلاتين پرەپاراتتارىنىڭ ءبىر فلاكونى مەن وكترەوتيد پرەپاراتىنىڭ ءبىر امپۋلاسىن “سق-فارماتسيا” جشس-ءنىڭ باعالارىنان 220 جانە 800 پايىزعا قىمبات باعامەن ساتىپ العان ەكەن. سوندىقتان ءبىز دارىلەردى ساتىپ الۋدى بىرىڭعاي ديستريبيۋتور ارقىلى جۇرگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. – وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋدا كوم­پانيانىڭ قانداي جوبالارى بار؟ – يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­لىق دامۋ باعدارلاماسىندا فار­ما­تسەۆتيكالىق ءوندىرىستى دامىتۋ ماسەلەسىنە كوڭىل بولىنگەنىن بىلە­سىزدەر. بۇل ءوندىرىستى دامىتۋ جۇ­مى­سىمەن يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى اينالىسادى. قازىر ەلىمىزدە 5 ءىرى فارماتسەۆتيكالىق زاۋىت بار. وسىلاردىڭ ىشىندەگى “حيمفارم” زاۋىتىنىڭ ءبىر بولىگىن استانا قالاسىندا سالۋ جوسپارلانۋدا. الداعى كەزدە ەلىمىزدە وسىنداي ءىرى جوبالار ىسكە اساتىن بوسلا, وتان­دىق فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرىستىڭ 30 پايىزعا ارتاتىنىنا سەنىم مول. – قازىر كوپشىلىكتى قازاقستان­نىڭ كەدەن وداعىنا كىرۋىنە بايلا­نىستى رەسەي جانە بەلارۋس ەلدە­رىنىڭ فارماتسەۆتيكالىق سالاسىمەن باسەكەگە تۇسە الا ما دەگەن ماسەلە تولعاندىرىپ جۇرگەنى بەلگىلى... – سۇراعىڭىزدى ءتۇسىندىم. ءبا­سەكەلەس بولۋ ءۇشىن وتاندىق ءدارى­لەر كورشىلەس ەلدەردىڭ پرەپاراتتا­رىنا قاراعاندا ساپاسى جاعىنان جوعارى بولۋ كەرەك. كەدەن وداعى­نىڭ اياسىندا قازاقستاننىڭ ءبىر ۇتاتىن جەرى, رەسەيدە مىسالعا, ءدا­رىلەردى تىركەۋ مەرزىمى وتە ۇزاق, سوسىن ول قىمباتقا تۇسەدى. مىسا­لى, ولاردا تىركەۋ مەرزىمى 210 جۇمىس كۇنىنە سوزىلادى ەكەن. ال تىركەۋ باعاسى 50 مىڭ اقش دوللا­رى. بىزدە 3 مىڭ دوللار, ال تىركەۋ ۋاقىتى جارتى جىل. وسى جاعىنان رەسەي ۇتىلاتىن بولادى. ال ساپاسىنا كەلەر بولسام, سولتۇستىك كورشىمىزدە ءوندىرىستىڭ مىقتى دامىعانى بەلگىلى. سوندىقتان ولاردىڭ ءبىزدى ون وراپ كەتپەۋى ءۇشىن فارماتسەۆتيكالىق ءوندىرى­سىمىزدى ودان ءارى دامىتقانىمىز ءجون. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.