ساياسات • 08 ءساۋىر، 2020

ەڭ باستىسى – ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋ

53 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلدەگى جاعدايعا بايلانىستى دەر كەزىندە قابىلداعان شەشىمى اياسىنداعى جاڭا شارالار پاكەتىندە حالىقتىڭ تابىسىن ساقتاۋعا جانە الەۋمەتتىك وسال توپتاردى دەمەۋگە، شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا، جۇمىسپەن قامتۋعا، ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ت.ب. باسا نازار اۋدارىلدى.

داعدارىس كەزەڭىندە ەڭ ءبىرىنشى بولىپ از قورعالعان سانات «سوققى» قابىلدايدى جانە ونىڭ سالدارىن سەزىنەدى. 200 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قاراجات ءبىرىنشى كەزەكتە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قولداۋعا باعىتتالعان. زەينەتاقى مەن مەملەكەتتىك جاردەماقىلاردى 10%-عا يندەكس­تەۋ جىلدىق ماندە باعانىڭ وسۋىنە باي­لانىستى كىرىس شىعىنىن ءىشىن­ارا وتەيدى. بۇل رەتتە كومەك كورسەتىلەتىن ازاماتتار سانات­تارى­نىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەدى، سونداي-اق وسال ساناتقا قولداۋ كورسەتىلەدى.

توتەنشە جاعداي كەزەڭىندە ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن قامتىلعاندار مەن رەسمي ەمەس جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ءۇشىن الەۋمەتتىك تولەمدەر تۋرالى ماسەلە بويىنشا ناقتى ايتىلدى. ولار جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ جالپى سانىنىڭ شامامەن 24%-ى. تابىسىن جوعالتقان تۇلعالار ءۇشىن نەگىزگى مىندەت 42500 تەڭگە كولەمىندە الەۋمەتتىك تولەم الۋ ءۇشىن ءوز مارتەبەسىن رەسىمدەۋ قاجەت. قوسىمشا تولەمدەر الۋ جاعدايىندا ازاماتتاردىڭ ار-وجدانسىز قاتىناسىنا بايلانىس­تى ءارتۇرلى پىكىرلەر دە ايتىلدى.

الايدا مەملەكەت باسشى­سىنىڭ قيىن جاعدايدا جۇرگەن جانە شىن مانىندە كومەككە مۇق­تاج ادامداردىڭ پايداسى ءۇشىن جاساعان شەشىمى سالماقتى فاك­تور بولىپ، وسى شەشىمدى قابىلداۋداعى جاعىمسىز وي-پىكىر­لەردەن باسىم ءتۇستى. ەل ءۇشىن قيىن ۋاقىتتا جەكەلەگەن تەرىس پي­عىلدى ازاماتتاردىڭ تۇسى­نىس­تىكپەن قاراۋىنا ءۇمىت ارتامىز.

ەلدەگى شاعىن جانە ورتا بيز­نەس جۇمىسپەن قامتىلعان حالىق­تىڭ جالپى سانىنىڭ 37،5%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. شاعىن جانە ورتا كاسىپورىنداردىڭ ءونىم شى­عارۋ مەن قىزمەتتەرىنىڭ جالپى كولەمىندە ەڭ ۇلكەن ۇلەس ساۋداعا – شامامەن 25%، قۇرىلىسقا – 17%، ودان ءارى اۋىل شارۋاشىلىعىنا 8% تيەسىلى. سوندىقتان ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان 6 ايعا سالىقتار مەن باسقا دا تولەمدەردى ەسەپتەۋ مەن تولەۋدى الىپ تاستاۋ (بۇعان الەۋمەتتىك اۋدارىمدار، تابىس سالىعى، زەينەتاقى جارنالارى مەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جانە ت.ب. جاتادى)، شوب-قا بوسا­عان قاراجاتتى بيزنەستى، ياعني جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن سالالارعا قايتا باعىتتاۋعا جاعداي جاسايدى. قال­عان سالىق تولەمدەرىنە كەلەتىن بول­ساق، ولار 3 ايعا كەيىنگە قال­دى­رىلدى. بۇل شوب-تى قولداۋ بويىنشا جاريالانعان بۇرىنعى شارالارعا تاعى ءبىر قوسىلعان جە­ڭىلدىك بولادى.

ماڭىزدى شارالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قاراجات كوزدەرى، سونىڭ ىشىندە 2019 جىلدىڭ با­سىن­داعى اكتيۆتەرى 24،5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى دا پايدالانىلادى.

بولىنگەن قاراجاتتى ءتيىمدى يگە­رۋ مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ – اتقارۋشى مەملەكەتتىك ور­گان­داردىڭ نەگىزگى مىندەتى. ءبىزدىڭ ءال-اۋقاتىمىز وسىعان بايلا­نىستى. بارلىق جانە ءار ادام­نىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى ىستەۋى ما­ڭىز­دى. مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ءتيىم­دى ءوزارا ءىس-قيمىلى ارقىلى ءبىز داع­دارىستىق كەزەڭنىڭ قيىندىقتارىن ەڭسەرە الامىز.

 

اسەل ابەن،

قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ الماتى قالاسىنداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

عاسىر زۇلماتى

قوعام • كەشە

قۇردىم (تورتتاعان)

ادەبيەت • كەشە

جاڭا فورماتتاعى جىر كەشى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار