قامقورلىق جاساپ, قورعاۋ مىندەت

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىندە ەكپىن ىشكى ۆەدومستۆولىق مۇددەدەن ازاماتتاردىڭ قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قاراي اۋىستىرىلۋى قاجەتتىگى باسا ايتىلعان ەدى. بۇل ورايدا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, اسىرەسە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنىڭ باستى مىندەتى حالىققا قامقورلىق جاساي الۋ مەن ولاردى قاۋىپتەن, نەبىر زاڭسىزدىقتاردان قورعاي ءبىلۋ ەكەندىگىن جاقسى ءتۇسىنۋى قاجەت. كوشەدە قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قاداعالايتىن نەمەسە جول بويىندا الا تاياق ۇستاپ جول قوزعالىسى ەرەجەسىن باقىلايتىن ءار وقالى كيىمدى قىزمەتكەردىڭ مىندەتى بيلىك سوعۋ ەمەس, ءتارتىپ ورناۋى ءۇشىن قىزمەت ەتۋ بولىپ تابىلادى. مىنە, ءبىز وسى ورايدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جول پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك قايرات تىنىبەكوۆكە جولىعىپ, ەلباسىنىڭ تاپسىرمالارىنا ساي قۇقىق قورعاۋ سالاسىن رەفورمالاۋ بارىسى مەن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جونىندە اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – قايرات ساعاتحان ۇلى, پرەزيدەنت جول­دا­ۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇمىسىن ودان ءارى جاق­سارتۋ تۋرالى ناقتى ايتىلدى. ءوزىڭىز بىلەسىز, بەي­بىت كەزەڭدەگى جولداعى اپات سانى تالاي ادام­نىڭ ءومىرىن جالماپ جاتىر. وعان, ارينە, كوپ­تەگەن سەبەپتەر بار ەكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن, بۇل ابدەن دەڭدەگەن جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن قازىر قانداي امالدار قولدانىلۋدا؟ – مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا اي­تىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋدا, اتاپ ايت­قاندا جول قوزعالىسىن قاداعالاۋ جۇيەسىن وڭ­تاي­لاندىرۋدا ءبىز بارىنشا تىڭ شارالاردى قولعا الىپ وتىرمىز. سوڭعى ون جىلداعى جاع­داي, ياعني جول-كولىك اپاتىنىڭ سالدارى بۇل ماسەلەگە اسا جاۋاپتى قاراۋدى تالاپ ەتەدى. حالىقتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنان ارتىق ەش­تەڭە جوق. ال ەلىمىز جولدارىنداعى جول-كولىك وقيعا­لا­رىنىڭ زاردابى جان ءتۇر­شىك­تىرەدى. جالعىز قا­زاقستان عانا ەمەس, بۇل ءما­سەلەگە الەم حالقى الاڭ­داۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر. ماسەلەن, ءدۇ­نيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, جىل سايىن الەمدە جول-كولىك وقيعاسىنان 1,2 ملن. ادام وپات بولىپ, 50 ملن. ادام جاراقات الىپ نەمەسە مۇگەدەك بولىپ قالادى ەكەن. سوندا كىرىس دەڭگەيى ورتاشا مەملەكەتتەردە جول-كولىك وقيعاسىنىڭ شىعىنى 65 ملرد. اقش دوللارىن قۇراپ, جالپى ۇلتتىق ءونىمنىڭ 1-دەن 1,5 پايىزىن جۇتادى. بۇل بىلە ءبىل­گەن جانعا كەز كەلگەن ەلدىڭ تۇراقتى دا­مۋىنا اسەرىن تيگىزبەي قويمايتىن ۇلكەن قاۋىپ. دەمەك, ادامدار ءالى دە وسى اپاتتىڭ وراسان قاتەرلى ەكەندىگىن جەتە تۇسىنە قويعان جوق. سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىز جولدارىندا 30 مىڭنان اسا ادام وپات بولىپ, 165 مىڭداي ادام ءتۇرلى جاراقات الدى. مىنە, سوندىقتان دا ءبىز جولداۋدا ايتىلعان مىندەتتەرگە ساي ءارى وسى ادام ءومىرىن ايداھارداي جالماعان اپاتتان حالىقتى قورعاۋ ءۇشىن جول قوزعالىسى ەرە­جە­سىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندە كە­شەندى شارالار قابىلدادىق. سونىڭ ار­قا­سىندا جىل باسىنان بەرى 409 قۇقىق بۇ­زۋ­ش­ى­لىق­تىڭ الدى الىنىپ, 12 مىڭ ىشىمدىك ءىشىپ رولگە وتىرعان جۇرگىزۋشى ۇستالدى. سوت ارقىلى 8 مىڭ جۇرگىزۋشى كۋالىگىنەن ايىرىلىپ, 1,5 مىڭى اكىمشىلىك قاماۋعا الىندى. ارينە, بۇل سان­دار ايتۋعا عانا جەڭىل, ال شىن مانىندە ونى ورىنداۋ ءۇشىن قانشاما ەڭبەك ءسىڭىرىلدى. وس­ىنشاما جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن ۇنەمى “قا­ۋىپ­سىز جول”, “اۆتوبۋس”, “نازار اۋدارىڭىز: با­لالار!” دەگەن سەكىلدى كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق ءىس-شارالار وتكىزىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعانداي, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءجۇ­يە­سىن رە­فورمالاۋ بارىسىندا ءبىز تەحنيكالىق تەك­­سەرىس جۇرگىزۋ قىزمەتى مىندەتىن باسە­كە­لەستىك ور­تاعا بەرۋ ماسەلەسىن كوتەردىك. تەح­نيكالىق تەك­سەرىستى وتكىزۋدىڭ ءتارتىبى مەن مەرزىمىن بەل­گىلەۋ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مي­نيس­تر­لىگىنە جۇكتەلىپ, جول پوليتسياسىنا تەك كولىك قۇ­رالدارىن پايدالانۋ كەزىندە ونىڭ ۋا­قتىلى تەحنيكالىق تەكسەرىستەن وتكەندىگىن با­قىلاۋ عانا قالادى. – شەت ەلدەردە جول پوليتسياسى قىز­مەت­كەر­لەرى جول بويى مەن قيىلىستاردا تۇرمايدى جانە ولار بىزدەگى سەكىلدى قاپتاعان اكىمشىلىك حات­تا­ما­لاردى تو­ل­تىرىپ جاتپايدى. بىراق, سوعان قا­را­ماستان, ول­ار­­­دا جولداعى جۇرگىزۋشىلەردىڭ ءتارتىبى تومەندەگەن ەمەس. – دۇرىس ايتاسىز, مۇنداي جاعىمدى ۇردىسكە ءبىز دە قول جەتكىزۋىمىز قاجەت. سون­دىق­تان دا وتكەن جىلى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ شە­­شىمىنە سايكەس الماتى, اقتوبە, قاراعاندى, ءوس­­كەمەن, ورال, اقتاۋ جانە اتىراۋ قا­لا­لارىندا جول قوزعالىسىن باقىلاۋدى اۆتوپ­ا­ترۋلدىك ءادىس­پەن قاداعالاۋدى ەنگىزدىك. قازىرگى كەزدە ولاردىڭ قاتارىنا تاعى ءۇش قالانى قوستىق. ناتيجە جامان ەمەس. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي امال جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇ­زۋشىلاردى دەر كەزىندە بايقاۋعا, ولارعا ەسكەرتۋ جاساۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, زاڭعا قايشى قي­مىل­دىڭ قانداي ءتۇرى بولماسىن دەر مەزگىلىندە ونىڭ الدىن الا ارەكەت ەتۋگە ءتيىمدى. اۆتوپاترۋلدىك كولىككە بەينەباقىلاۋ جانە بەينەكورىنىستى جازاتىن, اقپاراتتى ساقتايتىن ەكى ارنايى بەينەكامەرالار ورناتىلعان. ونىڭ ءبىرىنشىسى, كولىكتىڭ ماڭدايشاسىنا قويىل­عان­دىق­تان كورىنىستى بىرنەشە ەسە ۇلكەيتە الاتىن وپ­تي­كالىق قۋاتتى ءتۇرلى-ءتۇستى كامەرا بولىپ تا­بى­لا­دى. ول كولىك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىس باعىتى بويىنشا كەڭ كولەمدى قامتۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. ال ەكىنشى بەينەكامەرا جاسىرىن ورنا­تىل­عان­دىقتان كولىك ىشىندەگى كورىنىستى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىز­مەت­كەر­لەرىنىڭ زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى ساق­تاۋداعى ءىس-ارەكەتىن دالەلدەۋگە پايدالانىلادى. بارلىق بەي­نەكورىنىستەردە تۇسىرىلگەن ۋاقىتى, ادام­دار­دىڭ داۋىسى دا جازىلادى. سونىڭ ارقاسىندا اتالعان قالالاردا قوعامدىق جانە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى ءبىرشاما تۇزەلىپ قالدى. – جول پوليتسياسى كوميتەتى جانىنان جول پوليتسياسىنىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇرىلىپ, ول قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىسىن باستاپ كەتتى. وسى ورايدا, اتالعان قوعامدىق كەڭەستىڭ ورتاق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىنا كومەگىن تيگىزەتىنىنە سەنىم قانداي؟ – بۇل قوعامدىق كەڭەستىڭ پايداسى زور دەپ ۇلكەن سەنىممەن ايتا الامىن. ويتكەنى, ءبىز بايقاماعان كەيبىر كەمشىلىكتەردى ولار باي­قايدى, اقىلداسىپ پىشكەن تون كەلتە بولمايدى دە­گەندەي, كۇرمەۋى كوپ ماسەلەلەردى شەشۋدە, ور­تاق ءبىر پىكىرگە كەلۋدە كومەگى تيەدى. سون­دىقتان دا, جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, ونىڭ حالىق ءۇشىن اشىق بو­لۋىنا قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ىشكى ىستەر ور­گان­دارى جول پوليتسيا ءبو­لى­نىستەرىنىڭ قىزمەتىنە ازاماتتىق قوعامدىق ينستيتۋتتاردى تارتىپ وتىرمىز. اتالعان بۇل قوعامدىق كەڭەس جول پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسۋ ورگانى بولىپ تابىلادى. ونىڭ قۇرامىندا پارلامەنت سە­ناتىنىڭ دەپۋتاتى, “نۇر وتان” حدپ وكىلدەرى, عالىمدار, ارداگەرلەر جانە باق وكىلدەرى بار. جالپى العاندا, كەڭەستى قۇرۋ ماڭىزدى وقيعا دەيمىز. ول جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارت­تى­رىپ, قىز­مەت­كەرلەر اراسىندا ءتارتىپ پەن زاڭ­دىلىقتى نى­عايتۋعا, قوعاممەن تۇراقتى باي­لا­نىستى ۇستاۋعا, سونداي-اق جول پوليتسيا قىز­مەتىنە قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىن قۇ­رۋعا جول اشادى. – جول قوز­عالىسى قاۋىپ­سىزدىگىن جاق­سارتۋ ماق­سا­تىن­دا وزگە ءيى­گىلىكتى شارا­لار­مەن قاتار, ءجۇر­گى­زۋ­شىلەردى دا­يىن­داۋ مەك­تەپ­تەرىنىڭ وقىتۋ ساپاسى ارت­تى­رىل­دى, قۇقىق بۇزۋ­شىلىق كورىنىسىن تايعا تاڭبا باس­قان­داي ءتۇسىرىپ الا­تىن فوتو جانە بەي­نە­جازۋ جۇيەلەرى ورناتىلدى, 1-8 سىنىپ وقۋ­شى­لارى ءۇشىن جول قوزعالىسى ەرەجەسى مەن ال­عاشقى ءدا­رى­گەرلىك كومەك كورسەتۋ سا­باق­تارى بويىنشا تىڭ باعدارلامالار ەنگىزىلدى. ايتا بەرسە جاڭالىق كوپ. بىراق, جول-كولىك وقيعاسى تومەن­دەگەنىمەن, ونداعى ءولىم-ءجىتىم ازايماي تۇر ما, قالاي؟ – ءيا, سونداي ىرگەلى امال­دارعا قاراماستان, ءۇس­تى­مىز­دەگى جىلى ەل جول­دا­رىن­داعى جاعداي قازىر كۇردەلى كۇيىندە قالىپ تۇر. وتكەن ەكى ايدىڭ ىشىندە جكو كە­مى­گە­نىمەن, وپات بولعاندار سانى 26 پايىزعا ءوستى. مۇنىڭ سىرى تەرەڭدە. جول-كولىك وقي­عاسىن ساراپتاۋ با­رى­سىندا بەلگىلى بول­عانىنداي, ياعني جۇرگىزۋشى مەن ءجۇر­گىن­شىگە قانشا جەردەن ايىپپۇل مەن سانكتسيالاردى قولدانعانمەن, جول بويىنداعى جاعداي تۇزەلە قالمايدى. سون­دىقتان دا جولدارداعى اپاتتاردى الدىن الا ەسكەرتۋ جونىندەگى كەشەندى ساپالى شارالاردى قولعا الۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق بۇل قوماقتى قارجىنى قاجەت ەتەدى. دەمەك, ءبىز بۇگىندە سوڭعى بىرنەشە جىلدا جيناقتالعان تابىستى ىستەردى اياقسىز قالدىرۋدى ەمەس, كەرىسىنشە, ول تاجىريبەلەردى ودان ءارى دامىتۋعا كۇش سالىپ, پايداسىن كورۋگە ءتيىسپىز. – بۇل ورايدا جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن جۇزەگە اسىرىپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ جول پوليتسياسى قىزمەتىنە بايلانىستى سۇراقتارىن ءتۇسىندىرۋ, ءتيىستى ساپالى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ, جولدارمەن ەركىن جانە كەدەرگىسىز قوزعالۋ قۇقىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى دە شەشىمىن تابۋى ءتيىس ەمەس پە؟ – ارينە. مىنە, وسىعان بايلانىستى “جەكە كاسىپكەرلىك تۋرالى” زاڭىنا سايكەس جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزىدىگى اياسىنداعى تاۋەكەل ولشەمدەرىنىڭ بەلگىلەرى ايقىندالىپ, بەكىتىلدى. ونىڭ ماقساتى, جۇرگىزۋشىلەردى دايىنداۋ جانە قايتا دايىنداۋ, جۇك, تاكسي, جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن كا­سىپ­كەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جول پوليتسياسى تا­را­پىنان قولدانىلاتىن اكىمشىلىك قىسىم­داردى تومەندەتۋ بولىپ تابىلادى. تاۋەكەل ولشەمى جۇيەسىن ەنگىزۋ باقىلاۋ نىساندارىن سارالاپ جىكتەۋ مەن ناقتى قىزمەتتى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ەسەبىنەن جول قوزعالىسى سالاسىندا ەرەجە مەن نورمالاردىڭ ساقتالۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزەدى. جول قوزعالىسى قاۋىپسىزىدىگى اي­ما­عىنداعى تاۋەكەلدەر ولشەمىنىڭ جۇيەسى بيز­نەس-قاۋىمداستىعى تاراپىنان دا قولداۋ تاۋىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ تاسىمالداۋ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك كەدەرگى بولىپ كەلگەن جول پوليتسياسىنىڭ ستاتسيونارلىق باقىلاۋ پوستىلارىنىڭ سانىن 1998 جىلدان بەرى 189-دان 36-عا دەيىن ازايتتىق. ولاردىڭ كوبى تاسىمالداۋ قىزمەتى ءۇشىن قولدان جاسالعان جاساندى كەدەرگىلەر ەدى. ءبىز بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ءالى دە جالعاستىرا بەرەمىز. ارينە, كولىكتەر ەشۋاقىتتا باقىلاۋسىز قالمايدى, بىراق جول قوزعالىسىن قاداعالاۋ كولىكتى كىدىرتپەي, توقتاتۋسىز جۇرگىزىلەدى. بۇعان قوسا حالىققا قىزمەت كورسەتۋدى با­رىن­شا جاقسارتۋدى قولعا الىپ وتىرىمىز. مۇنىڭ ناقتى ءبىر كورىنىسى رەتىندە جاقىن ارادا ۇكىمەت كولىك قۇرالدارىن تىركەۋ مەن جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن بەرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك قىز­مەت­تى كورسەتۋ ستاندارتىن بەكىتتى. سونىڭ ار­قا­سىن­دا ەندى ازاماتتارعا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن, اۆت­وكو­لىك قۇرالدارىن تىركەۋ جانە قايتا تىركەۋ مەن قۇجات تاپسىرىلعان ساتتەن باستاپ تىركەلگەن ءنومىر بەلگىلەرىن قولعا الۋ ۋاقىتى 6 ساعاتتان اسپاي جۇزەگە اسىرىلادى. ال سەنىم حات ارقىلى كولىك قۇرالدارىن باسقاراتىن جانداردى تىركەۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ تەگىن جانە ۋاقىتى ءبىر ساعاتتان اسپايدى. بۇل جەردە ءبىر ايتا كەتەرلىك ءجايت, تىركەۋ-ەمتيحان پۋنكتتەرىندەگى كەزەك ماسەلەسى الماتى مەن استانا قالالارىنا عانا ءتان بولىپ تۇر. ويتكەنى, مۇندا ادام سانى كوپ جانە حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن تالاپقا ساي اكىمشىلىك عيماراتتار جوق. بىراق, سوعان قا­را­ماس­تان, ازاماتتار باسقا مە­كە­مە­لەر­دەن قۇجات, ءما­سەلەن جەكە كۋالىكتى الاردا ءوتى­نىش بەرگەننەن كە­يىن ءبىر­نەشە كۇن كۇتسە, جول پو­لي­تسياسى ءبو­لىمشە­لەرىندە قىزمەت ءوتىنىش تۇسكەن كۇنى-اق كور­سەتىلەدى. – تمد ەلدەرىنىڭ ارا­سىندا سىبايلاس جەم­قور­لىق­پەن كۇرەستى باستاعان ءبى­رىنشى ءبىزدىڭ ەل. سودان بەرى وسىناۋ كەسىرلى كەسەلمەن ۇزبەي كۇرەس جۇرگىزىلىپ كە­لەدى. بىراق, شىڭدىعى كەرەك, باسقا دا مەم­لە­كەت­تىك ورگاندارمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اراسىندا دا جەمقورلىقتىڭ بەلەڭ الىپ تۇرعانى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. وسى ورايدا جول پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مىندەتىن جازالاۋدان گورى حالىقتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قاراي باعىتتاي السا الدەقايدا ءتيىمدى بولار ما ەدى؟ – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى جانداندىرۋ باعىتىندا وتكەن جىلدىڭ اياعىندا ءبىز جول پوليتسياسى بولىمشەلەرىندە كورىنىس بەرەتىن جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى ارنايى شارالار جوسپارىن دايىنداپ, ونى ورىنداۋعا كىرىستىك. نەگىزىنەن بۇل شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ مەن جولدارداعى جەمقورلىق پروبلەمالارىن شە­شۋ­دە قوعامدىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا سەنىم ارتامىز. وتكەن جىلى جول پو­ليتسياسى كوميەتى مەن “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالدارى وكىلدەرىمەن بىرگە ايماقتاردا جول پوليتسياسىنىڭ جەكە قۇرامىمەن جۇمىس كەز­دەسۋلەرى ءوتتى. وندا جول قوزعالىسى مۇشەلەرىنە قاتىستى سىپايى ءارى ءىلتيپاتتى بولۋ, زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتىڭ ساقتالۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. بىزدە “جولدا قابىلداۋ” دەگەن اكتسيا بار. بۇل جۇمىس ەكى باعىتتا, ياعني پرو­بلە­ما­لىق ماسەلەلەردى جالپى جينالىستاردا قاراپ شەشۋ جانە ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلدى. “جولدا قابىلداۋ” اكتسيا­سىنا 30 مىڭنان اسا ادام اتسالىستى, ولاردان 6 مىڭعا جۋىق وتىنىشتەر ءتۇسىپ, ونىڭ باسىم كوپشىلىگى قاناعاتتاندىرىلدى. ال كوميتەت جانە ايماقتىق جول پوليتسياسى باسقارما باسشى­لى­عىنىڭ جەكە قابىل­دا­ۋىندا 3 مىڭعا جۋىق ادام بولىپ, ونىڭ 90 پايىزىنىڭ ءوتىنىشى تولىق جۇزەگە اسىرىلدى. 2006 جىلى كوميتەت قۇرىلىمىندا باقىلاۋ-ساۋىقتىرۋ بولىمشەسى قۇرىلعان ەدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى, جول پوليتسياسى ءبو­لىم­شەلەرىندە جەم­قور­لىققا قارسى جۇمىستاردى جۇيەلى تۇردە ۇي­ىم­داستىرۋ مەن جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى. ۇستىمىزدەگى جىلى ولار 267 تەك­سەرىس جۇرگىزدى, سونىڭ ءنا­تيجەسىندە 71 قىز­مەتكەر جاۋاپقا تارتىلسا, ونىڭ 13-ءى باس­شىلىق لاۋازىمداعى جاندار. ويتكەنى, ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز ازامات­تارعا قامقورلىق جاساي وتىرىپ, ولاردىڭ كونس­تي­تۋتس­يا­لىق قۇقىن قورعاۋ بولىپ تابىلادى. ال بۇل تا­لاپ­تى ورىنداي الماعاندارعا ارامىزدا ورىن جوق. – سالماقتى دا ساليقالى اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت. اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ.