قازاقستان • 01 ءساۋىر، 2020

قازاقستاندىقتار 42 500 تەڭگە مەن «ازىق-ت ۇلىك جيىنتىعىن» قالاي الادى؟

1193 رەتكورسەتىلدى

بۇگىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ قازاقستاندىقتاردىڭ 42 500 تەڭگە كولەمىندەگى الەۋمەتتىك تولەم تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋدى قالاي الا الاتىنى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى. 

ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى جاعدايدا كوپتەگەن كاسىپكەرلەر، اسىرەسە، شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءوز جۇمىسكەرلەرىن جالاقىسىن ساقتاۋسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرۋگە، ءتىپتى، قىسقارتۋعا ءماجبۇر. بۇگىندە قازاقستاندا 2 ملن استام ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ادام تىركەلگەن، ولار رەسمي جانە رەسمي ەمەس جۇمىس ىستەيدى. قازىر ولار تابىسىنان ايىرىلعان.

«پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ماسق قورىنان الەۋمەتتىك تولەم ەنگىزىلگەن – تابىسىنان ايىرىلعان تۇلعالارعا 42 500 تەڭگە بەرىلەدى. كەشە ءوزىنىڭ ۇندەۋىندە مەملەكەت باسشىسى وسى تولەمدى الۋ تەتىگىن كەڭەيتۋدى تاپسىردى»، — دەدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى.

 

تولەمدى كىمدەر الا الادى؟

ءبىرىنشى — بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى جالدامالى جۇمىسكەرلەر، ولار كارانتين ەنگىزىلگەن قالالاردا جالاقىسىنىڭ ساقتالۋىنسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرىلدى، سونىمەن قاتار بۇعان ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى دە جاتادى. 

ەكىنشى — جەكە تۇلعالار، ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار. ولاردىڭ قاتارىندا جەكە كاسىپكەرلەر بار، ستاتيستيكا بويىنشا ولاردىڭ سانى ەلىمىزدە 1،5 ملن ادام. ولاردىڭ قاتارىندا جەكە تاجىريبەمەن اينالىساتىن تۇلعالار بار: جەكە ادۆوكاتتار، نوتاريۋستەر، سوت ورىنداۋشىلارى، مەدياتورلار – ەلىمىزدە ولاردىڭ سانى 2 مىڭ ادامنان اسادى. ولار ازاماتتىق-قۇقىقتىق سيپاتتاعى كەلىسىمشارتتار بويىنشا جۇمىس ىستەگەن تۇلعالار، ولاردىڭ سانى 180 مىڭعا جۋىق. 

 

تولەمدى الۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك جانە قانداي قۇجاتتاردى تاپسىرۋ قاجەت؟

ب. نۇرىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، تولەمدى الۋ ءتارتىبى وزگەرتىلدى. بۇگىندە ونى الۋ ءۇشىن ەشقانداي قۇجات تاپسىرۋ قاجەت ەمەس. تەك ءوتىنىم بەرىلەدى. بۇل وتىنىمدە تولەمدى الۋ ءۇشىن بارلىق سەبەپتەرى، ءوزىنىڭ مالىمەتتەرى — تولىق اتى-ءجونى، جسن، كارتا ەسەبى كورسەتىلەدى. جۇمىس بەرۋشى ءوز جۇمىسكەرلەرىنىڭ ءتىزىمىن ۇسىنادى. 

بۇل رەتتە، سىزگە توتەنشە جاعداي رەجيمىنە بايلانىستى تابىسىڭىزدان ايىرىلعانىڭىز تۋرالى دالەلدەۋدىڭ قاجەتى جوق، مۇنى ەشكىم ناقتىلاپ تەكسەرمەيدى. ءسىزدىڭ وتىنىمىڭىزدە بۇل كورسەتىلگەن، سول نەگىزگە الىنادى. ءوتىنىم ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرىلادى.

«بۇل بۇگىن وتە وزەكتى ماسەلە بولدى. كوپتەگەن ادامدار جۇگىنىپ: “بۇل ءوتىنىمدى بەرۋ قيىن، ەتسق قوسۋ قيىن، Egov جۇكتەمەيدى” دەيدى. ءبىز بۇگىن سىزدەرگە بىرنەشە تەحنيكالىق شەشىمدەردى ۇسىنامىز جانە كۇن سايىن وسى تەتىكتى جەڭىلدەتەتىن جاڭا شەشىمدەردى ۇسىناتىن بولامىز»، — دەدى ەڭبەك ءمينيسترى. 

ءبىرىنشى — «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى. 

سەرۆيس ارقىلى ءار ادام ءوزىنىڭ مالىمەتتەرىن تولتىرۋى قاجەت. ەندى بۇل وتىنىمگە قانداي دا ءبىر فايلداردى قوسۋ قاجەت ەمەس. ماڭىزدىسى — وسى ءوتىنىمنىڭ بولۋى. وعان ەتسق ارقىلى قول قويۋ قاجەت. نەمەسە SMS ارقىلى قۇپياسوز الۋمەن قول قويىلادى. 

ەكىنشى. ارنايى سايت.

بۇگىندە Egov جۇكتەمەسى تىم كوپ، سوندىقتان ەڭبەك مينيسترلىگى BTS كومپانياسىمەن بىرلەسىپ 42500 تەڭگە كولەمىندەگى الەۋمەتتىك تولەم ءۇشىن ارنايى سايت ازىرلەدى.

ء«بىز ونى ەرتەڭ تاڭەرتەڭ ىسكە قوسامىز. وندا سونىمەن قاتار بارلىق ازاماتتار ءوتىنىم بەرە الادى، ءوز مالىمەتتەرىن – تولىق اتى-ءجونىن، جسن مەن بانكتەگى ەسەبىن كورسەتەدى. SMS ارقىلى قۇپياسوزدى العان سوڭ ءوزىنىڭ قولىمەن راستايدى. ول جەردە "42500 تەڭگە تولەۋ" قىزمەتىن تاڭداۋ كەرەك» — دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو باسشىسى.

سايتقا نەمەسە Egov-قا كىرۋ ءۇشىن كومپيۋتەرى جوق ادامدار بار. ەرتەڭ تاڭەرتەڭنەن باستاپ ءموبيلدى تەلەفون ارقىلى Telegram-بوتتى پايدالانۋ ۇسىنىلادى. بۇل قوسىمشانى جۇكتەپ الىپ، وعان ءوز مالىمەتتەرىڭدى ەنگىزۋ قاجەت.

«وسىلايشا، ءبىز ءبارىن جەڭىلدەتەمىز، بۇل شەشىمدەردى ۇسىنامىز: قايدا جۇگىنۋ كەرەك، Telegram-بوت قالاي جۇمىس ىستەيدى، ءبىز بۇل تۋرالى بارلىق اقپاراتتى بۇگىن كەشكە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ سايتىندا، ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ Facebook پاراقشاسىندا جاريالايمىز، بارلىق الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراتامىز»، — دەدى ب. نۇرىمبەتوۆ. 

 

ءوتىنىمدى قالاي دۇرىس بەرۋ كەرەك؟

ء«بىز سىزدەردەن ءوز مالىمەتتەرىڭىزدى دۇرىس ەنگىزۋدى سۇرايمىز. ياعني، جسن، كارتا ەسەبى جانە اتى-جوندەرىڭىزدى. اقشا ءسىزدىڭ تەگىڭىزبەن، كارتا يەسىمەن سالىستىرىلادى. ەكىنشى تالاپ بويىنشا سوڭعى 12 ايدا الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنا ەڭ بولماسا ءبىر الەۋمەتتىك تولەم نەمەسە بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا ءبىر زەينەتاقى اۋدارىمى جاسالۋى ءتيىس ەدى. بۇل جاعدايدا مۇنداي تالاپ قاجەت، سەبەبى اقشا كاسسادان بەرىلە سالمايدى، ول مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى ارقىلى تولەنەدى»، — دەپ ءتۇسىندىردى مينيستر.

الايدا، كوپتەگەن ادامداردىڭ مۇنداي الەۋمەتتىك اۋدارىمدارى جوق ءارى بولماعان. بۇل ادامدار رەسمي ەمەس جۇمىس ىستەيدى، ولاردىڭ ەڭبەك كەلىسىمشارتتارى جوق، سالىق تا، ەشقانداي اۋدارىمدار دا تولەمەگەن، ولار ءۇشىن دە 42 500 تەڭگە الۋ مۇمكىندىگى بار. ول ءۇشىن ءوزىنىڭ ستاتۋسىن رەسميلەندىرۋى كەرەك.

«ول ءۇشىن ءسىز بىرىڭعاي تولەمدى تولەسەڭىز بولدى — ول قالالىقتار ءۇشىن 2501 تەڭگە، اۋىل تۇرىندارى ءۇشىن 1325 تەڭگە. ءبىر رەت تولەم جاساعان سوڭ ءسىز كەلەسى كۇنى اي سايىن 42500 تەڭگە الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولاسىز. بۇل رەسمي ەمەس جۇمىس ىستەگەندەردىڭ بارلىعىنا قاتىستى. وسىلايشا، ءسىزدىڭ ستاتۋسىڭىز رەسميلەندىرىلەدى»، — دەدى ب. نۇرىمبەتوۆ.  

بىرىڭعاي جيىنتىق تولەمدى (بجت) قالا جانە اۋىل تۇرعىندارى قالاي تولەي الادى؟ 

ونىڭ ەكى جولى بار.ء بىرىنشى – حالىق بانك، Fortebank، سبەربانك، Jusan bank، Bank Center Credit، كاسپي بانكتىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارىندا جانە «قازپوشتا» بولىمشەلەرىندە بجت تولەۋگە بولاتىن ءموبيلدى قوسىمشالار بار. 

ەكىنشى – مۇنى SMS ارقىلى جاساۋعا بولادى. ول ءۇشىن ءوز تەلەفونىڭىزدان 5505 نومىرىنە SMS جىبەرىپ، قالا تۇرعىندارى ءۇشىن GORODESP جسن، ال اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن SELOESP جسن دەپ كورسەتۋ قاجەت. بۇل جاعدايدا قاجەتتى سوما شەشىلەدى دە، بۇل ءسىز الەۋمەتتىك اۋدارىمدى تولەدىڭىز، ءوز مىندەتتەمەڭىزدى ورىندادىڭىز، ءسىزدىڭ ستاتۋسىڭىز رەسميلەندىرىلدى جانە ءسىز اي سايىن 42 500 تەڭگە الاتىن بولاسىز دەگەندى بىلدىرەدى. 

جۇمىسىنان بوساتىلعان نەمەسە قىسقارتىلعان جالدامالى جۇمىسكەرلەر قانشا تولەم الادى؟

«ولار ءۇشىن الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنان (امسق) جۇمىستان ايىرىلعان جاعدايدا بەرىلەتىن تولەم قاراستىرىلعان. ونى تولەۋ جۇمىستان بوساتىلۋ سەبەپتەرىنە، تج-عا قاتىستى ەمەس. ول التى اي تولەنەدى جانە ونىڭ مولشەرى ازامات جۇمىستان بوساتىلعان كەزدە العان جالاقىسىنىڭ 40%-نان باستاپ قۇرايدى. ول ءۇشىن Egov پورتالىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلۋ قاجەت»،— دەپ ءتۇسىندىردى ەڭبەك ءمينيسترى.

ول ءۇشىن پورتالدا «جۇمىسقا ورنالاستىرۋ» جانە «جۇمىس ىزدەۋشى تۇلعا» سەرۆيسى تاڭدالادى. ءۇش كۇننەن كەيىن ءسىز اۆتوماتتى تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلەسىز، سىزگە امسق-دان جۇمىستان ايىرىلۋ بويىنشا التى ايعا الەۋمەتتىك تولەم تاعايىندالادى.

«مۇندا دا ءبىز ەرەجەلەردى وزگەرتتىك. تاعايىنداۋ ءسىز جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن كۇنى جۇزەگە اسىرىلادى. نەلىكتەن ءۇش كۇن؟ ول كۇندەرى ءبىز زاڭ بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا سىزگە ساي كەلەتىن جۇمىستى تابۋعا تىرىسامىز»، — دەدى مينيستر. 

تەك ناۋرىز ايىندا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى 12 مىڭنان استام ادام قاشىقتان ىستەۋگە بولاتىن جۇمىس تاپتى. سونىمەن قاتار كارانتين جاريالانعان قالالاردا 2331 ادام وزىنە قاشىقتان ىستەيتىن جۇمىس تاپقان.

«بىراق ەگەر ءسىز كوپتەن بەرى جۇمىس ىستەمەگەن بولساڭىز جانە ءسىزدىڭ الەۋمەتتىك اۋدارىمدارىڭىز بولماسا، وندا ءسىز تولەمدى الا المايسىز، ويتكەنى ءسىز الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى ەمەسسىز. مۇنداي ازاماتتار ازىق-ت ۇلىك جيىنتىعىن الا الادى»، — دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى. 

 

«ازىق-ت ۇلىك جيىنتىعىن» كىم الا الادى؟

«ازىق-ت ۇلىك جيىنتىعى» تومەندەگىلەرگە بەرىلەدى:

  • اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن وتباسىلاردىڭ بارلىق بالالارى، ياعني كوپ بالالى وتباسىلاردى قوسا العاندا، از قامتىلعان وتباسىلار;

  • جاسىنا قاراماستان بارلىق ءۇش ساناتتاعى مۇگەدەكتىگى بار بارلىق ادامدار، سونداي-اق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار. ەلىمىزدە 995 000 ادام تىركەلگەن;

  • مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى كۇتىپ وتىرعان اتا-انالار;

  • رەسمي تىركەلگەن جۇمىسسىزدار — ەلىمىزدە وسىنداي ازاماتتار شامامەن 1،5 ملن ادام.

ءىس جۇزىندە بۇل شارانى جەرگىلىكتى جەرلەردەگى اكىمدەر جۇزەگە اسىرادى. 

«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» قانداي ارتىقشىلىقتاردى ۇسىنا الادى؟

مەملەكەت باسشىسى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىنىڭ» ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

«بۇگىندە ءبىز “جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن” ازىرلەدىك، وعان 1 ترلن تەڭگە بولىنەدى. 240 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 7 مىڭنان استام جوبا ىسكە اسىرىلادى»، — دەپ حابارلادى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى.

سونىمەن قاتار، پرەزيدەنت نۇر-سۇلتان، الماتى، شىمكەنت سياقتى ىرى قالالاردا جۇمىس ىستەگەن كوپتەگەن ءجاستاردىڭ بۇگىندە وسى قالالارعا كىرە الماۋى جاعدايىنا نازار اۋداردى. ولار قالا ماڭىندا، تابىسسىز قالىپ وتىر.

«سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا، ەگەر وسى قالالاردىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەن ءبىزدىڭ جاستارىمىز بۇگىندە الماتى، شىمكەنت نەمەسە نۇر-سۇلتان قالالارىنا كىرە الماسا، ەگەر ولار ءوز وڭىرلەرىنە ورالىپ، “جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى” جوبالارىنا قاتىسسا، ولارعا جۇمىسقا كىرىسكەن العاشقى كۇنى 85 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كوتەرمە اقى تولەنەدى. بۇل جالاقى ەمەس، بۇل كوتەرمە اقى. وسىدان كەيىن اي سايىن ول ءوز ەڭبەك اقىسىن الاتىن بولادى»، — دەپ ءتۇسىندىردى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى.

«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» بويىنشا جالاقى 85 مىڭ تەڭگەدەن تومەن بولمايتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل ءۇشىن وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى رەكرۋت پۋنكتتەرىن قۇرىپ، جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى جۇمىسقا شاقىراتىن بولادى.

«بۇگىندە اتالعان قالالاردا جۇمىسىنان ايىرىلعان ازاماتتاردى ءوز وڭىرلەرىنە قايتا ورالىپ، “جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىنا” قاتىسۋعا شاقىرامىن»، — دەپ تۇيىندەدى ب. نۇرىمبەتوۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار