جۇك سالماعى جۇمىلا كوتەرگەندە جەڭىلدەيدى

ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى ءتور­اعاسى, قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆتىڭ ءۇش مەملەكەتكە جاساعان ساپارى مولدوۆادا اياقتالدى. جاقىندا عانا پرەزيدەنت ساي­لاۋىن وتكىزىپ, ەلدىڭ ساياسي ومىرىندە ءجيى-ءجيى تۇندىگى جەلپىلدەپ, الەمدى وزىنە قاراتاتىن ۋكراينا استاناسى – كيەۆتەگى العاشقى جۇزدەسۋ وسى سايا­سي وقيعالاردىڭ قازانىن بۇرق-سارق قايناتۋشى جوعارعى رادادا بو­لىپ, ونىڭ توراعاسى ۆلاديمير ليت­ۆينمەن كەزدەسۋمەن باستالدى. تا­راپتار ەكى ەل اراسىنداعى بايلا­نىس­تاردىڭ ورىستەۋىنە پەيىلدى ەكەن­دىگىن تانىتىپ, پارلامەنتارا­لىق قاتىناس­تاردى دا قارقىندى جۇرگىزۋ­دىڭ ماڭىزىنا ءمان بەردى. ەكى ەلدىڭ تا­ريحي ورتاق كەزەڭدەرىن ءسوز ەتە كە­لىپ, داعدارىستان دامۋعا بەت العان وسى ءبىر وتپەلى ۋاقىتتا ۇقساس پروب­لە­مالار­دىڭ بولۋ زاڭدىلىعىنا توقتالدى. بۇدان كەيىن ءىس باسىنداعى ءتور­اعا جوعارعى راداداعى ءتۇرلى ساياسي پارتيا فراكتسيالارىنىڭ جەتەكشى­لەرى­مەن كەزدەستى. جالپى, رادانىڭ عيماراتىنا ەنگەننەن-اق مۇندا سايا­سي پىكىرتالاستىڭ قايناپ تۇرعا­نىن سەزىنگەن بولاتىنبىز. وسى سە­زىم فراكتسيا جەتەكشىلەرىمەن وتكەن كەزدەسۋدە بەكي ءتۇستى. قانات بەكمىرزا ۇلى ۋكراينا­دا­عى ساياسي پارتيالاردىڭ ءوز حال­قى­نىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعى ءۇشىن جاساپ جۇرگەن ەڭبەكتەرىنە وڭ كوز­قاراسىن ءبىلدىرىپ, مۇنىڭ ەقىۇ قۇندىلىق­تارىمەن ۇندەسەتىنىن مالىمدەدى. وتكەن سايلاۋدى حالىق­ارالىق بەدەلدى ۇيىمنىڭ دەمو­كراتيالىق قاعيداتتارعا سايكەس دەپ باعالاعا­نىن قاپەرگە سالىپ, فراك­تسيا جەتەكشىلەرىنە سىزدەردى تىڭداۋعا پەيىلدىمىن دەگەن راي تانىتتى. جوعارعى راداداعى كوممۋنيس­تىك پارتيا فراكتسياسىنىڭ باسشى­سى پەتر سيمونەنكو ءىس باسىنداعى توراعامەن ۇلتتىق ساياسات ماسەلەسى مەن الەۋمەتتىك قيىندىقتاردى ەڭسەرۋ تۋراسىنداعى ويلارىمەن ءبو­لىسكەندە, ەشبىر ماسەلەدە – سايا­سي, الەۋمەتتىك سالادا ما, بيزنەستە مە, ەشقانداي كۇش قولداۋدىڭ قا­جەتى جوق, قانداي ءبىر نازىك ءما­سە­لەنىڭ ءوزىن ۋشىقتىرماي, اقىلمەن شەشۋ ءتيىمدى دەگەن ۇستانىمىن العا تارتتى. سونداي-اق, ءوز ەلىنىڭ بانك جۇيەسىنىڭ كەمىستىگىن ءسوز ەتكەن دەپۋتات ۋكرايناداعى وتىزدان استام بانكتىڭ ءبىر دە بىرەۋىنىڭ وتاندىق ەمەستىگىنە, تەك جالعىز ۇلت­تىق بانكتىڭ عانا ۇيلەستىرۋ­شىنىڭ قىزمەتىن اتقارىپ وتىر­عانىنا قىنجىلىسىن جەتكىزدى. ال “ليتۆين بلوگى” دەپۋتاتتىق فراكتسياسىنىڭ وكىلى سەرگەي گري­نەۆەتسكي قوعامنىڭ وتە باي­لار مەن كەدەيلەرگە قاتتى بولىنۋىنە الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىرىپ, حالىق­تىڭ نەگىزگى بولىگىن ورتا توپقا جەت­كىزۋ قاجەتتىگىن, ۋكراين ازامات­تارى­نىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ماسەلە ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. بۇل ماسەلەنى شەشۋدە كوررۋپتسيا مەن سىبايلاس­تىق­تى جويۋدا اتقارىلىپ جاتقان ىستەرگە توقتالىپ, ونى ناتيجەلى ەتۋگە جۇمىلۋدىڭ ماڭىزىن ايتتى. تۇپتەپ كەلگەندە, مۇنىڭ ءوزى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى دەگەن دەپۋتات ەقىۇ شەڭبەرىندە قازاقستان توراعالىعىنا وزدەرىنىڭ ۇمىتپەن قارايتىنىن ءمالىم ەتتى. ال ء“بىزدىڭ ۋكراينا – حا­لىق­تىڭ ءوزىن قورعاۋى” (ناشا ۋكراينا – نارودنا سامووبورونا) دەپۋ­تات­تىق فراكتسياسى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى تاراس ستەتسكيۆ ءارىپ­تەستەرىن پىكىرتالاسقا شاقىردى. وزدەرىنىڭ يۋليا تيموشەنكونى جاق­تاپ داۋىس بەرگەنىن, قازىرگى بي­لىكتىڭ الدىمەن تۇراقتىلىققا قول جەتكىزىپ بارىپ رەفورمالار ءجۇر­گىزەمىز دەگەن پىكىرىنە قارسىلىعىن ايتىپ, ء“بىزدىڭ ويىمىزشا, تۇراق­تىلىق كەلەدى, بىراق ەش رەفورما جۇرمەيدى” دەگەن ءسوزى مەن باسقا دا بىرقاتار پىكىرلەرى وتقا ماي قۇي­عانداي بولدى. بۇل بىزگە ۋكراي­نانىڭ قازىرگى تىنىسىن تانىت­قان­داي اسەر بەردى. جاڭادان سايلانعان ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆيكتور يانۋكوۆيچتى ەل سەنىمىنە يە بولۋىمەن قازاقستان پرە­زيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ اتىنان قۇتتىقتاعان ءىس با­سىن­داعى توراعا ءوزىنىڭ بەلارۋس مەم­لەكەتىنە ساپارى جايىنان حاباردار ەتتى. ءوز كەزەگىندە ­ۆيكتور يانۋ­كو­ۆيچ قازاقستانمەن اراداعى بۇ­رىن­نان بەرى جاقسى, دوستىق بايلانىس­تار­دىڭ بار ەكەنىن ايتىپ, ءبىز ءسىز­دەر­دىڭ ەقىۇ اياسىندا كوتەرگەن بار­لىق باستامالارىڭىزدى قول­داي­مىز جانە قازاقستاننىڭ 2013 جىلى ۋكراينانىڭ ەقىۇ ءتور­اعالىعىنا كانديداتتىعىن قولداي­تىنىنان ۇمىتتەنەمىز دەگەن ويىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە, استانادا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر باسشى­لارىنىڭ ءسامميتى وتكىزىلۋىن قولداي­مىز, ونىڭ كۇن ءتارتىبىن تارازى­لاۋعا اتسالىسۋعا دا ءازىرمىز, دەدى ۋكراي­نا پرەزيدەنتى. ۆيكتور يانۋ­كوۆيچ, سونداي-اق رەسەي پرەزيدەنتى دميتري مەدۆەدەۆتىڭ كورفۋ ارا­لىندا كوتەرگەن ەۋروپا قاۋىپسىز­دىگىنىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسى جاي­ىن­داعى پىكىرىن قولدايتىنىن جەت­كىزىپ, پريدنەستروۆە ماسەلەسىندە ءبىز مولدوۆانىڭ اۋماقتىق تۇتاس­تى­عى ساقتالۋى قاجەت, الايدا, پريد­نەستروۆەنىڭ ءوزىنىڭ ايرىقشا مارتەبەسى بولعانى دۇرىس دەگەن ويىن ورتاعا سالدى. مەن قازاقستانعا شاقىرۋدى قابىل الا وتىرىپ, پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆتى ۋكرايناعا وزىنە قولايلى ۋاقىتتا ساپارمەن كەلۋگە شاقىرامىن. ءبىزدىڭ ەل­دە­رىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق الەۋەتى ءوز دارەجەسىندە پايدالا­نىل­ماي جاتىر, سول سەبەپتەن ەكى ەلدىڭ سالالىق مينيسترلىكتەرىنىڭ ارا­سىنداعى بايلانىستاردى دامى­تۋىمىز ماڭىزدى, دەدى جاڭادان سايلانعان ۋكراينا باسشىسى. قىسقا كۇندە ماڭىزدى-ماڭىز­دى بىرنەشە كەزدەسۋ وتكىزىپ, قا­زاق­ستان مەن ۋكراينا سىرتقى ىستەر مي­نيسترلىكتەرى اراسىنداعى ىنتى­ماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قوي­عان ءىس باسىنداعى توراعا ۋك­راي­نا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى ني­كو­لاي ازاروۆپەن, ءوز ارىپتەسى كونس­تانتين گريششەنكومەن جۇزبە-ءجۇز اڭگىمەلەسكەننەن كەيىن ۋكراينا سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسىمەن بىرگە جۋرناليستەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. كونستانتين گريششەنكو ۋكراي­نا تاراپىنىڭ بۇل ساپارعا ۇلكەن ماڭىز بەرىپ وتىرعانىن, پرەزيدەنت يانۋكوۆيچتىڭ ون جىل بولماعان مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ساممي­تىن وتكىزۋ يدەياسىنا قولداۋ ءبىل­دىر­گەنىن ايتىپ, ءوزىنىڭ دە جازدا الماتىدا بولاتىن سىرتقى ىستەر مي­نيسترلەرىنىڭ كەڭەسىنە شاقى­رۋ­دى ۇلكەن ىقىلاسپەن قابىل ال­عانىن اتاپ كورسەتتى. قانات ساۋداباەۆ ارىپتەستەرىنىڭ ۋكراينا پرەزيدەنتىنىڭ قازاق­ستان­عا ساپارىنا دايىندىق جۇمىسىنا كىرىسەتىنىن, ال ەكى مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ كەزدەسۋى قازاق جانە ۋكراين جۇرتى اراسىنداعى باي­لا­نىس­تاردى ورىستەتۋگە ۇلكەن كۇش بەرەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن ءبىلدىردى. ءبىز تەك تاعدىرلاس, تاريحي جال­عاس­قان, ساياسي, ەكونوميكالىق باي­لا­نىستارى بار عانا ەل ەمەسپىز, قا­زاق­ستان – 1,5 ميلليوننان استام ۇلتى ۋكراين ازامات تۇرىپ جاتقان مەملەكەت. ولار وتانى قازاق­ستان مەن تاريحي وتانى ۋكراينا اراسىنداعى التىن كوپىر ىسپەتتى, ال ەقىۇ تۋراسىنا كەلسەك, ءبىزدىڭ كوپتەگەن ويلارىمىز ءبىر جەردە توعىسادى, دەمەك, نيەتىمىز ءبىر, دەدى ق.ساۋداباەۆ. “ۋكرايناداعى ساي­لاۋعا, وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, حالىق­ارالىق بەدەلدى ۇيىم وڭ باعاسىن بەردى, سايلاۋ دەموكراتيانىڭ جە­ڭىسى بولدى”, دەدى ءىس باسىنداعى توراعا. انار تولەۋحانقىزى – كيەۆ پەن كيشينەۆتەن.