كۇرەس كۇندە ءجۇرىپ جاتىر

شىرايلى شىعىستىڭ سۇتتەي ۇيىعان التى-جەتى اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىن ءبىر ايعا جۋىق تاسقىن سۋ ۇرەيلەندىرىپ, مازاسىن الا باستادى. ەلباسى ن. نازار­باەۆ سىن ساتتە شۇعىل شەشىم قابىلداپ, ۇكىمەت باسشىسىنا توپان سۋ باسقان ايماقتارعا جەدەل كومەك كورسەتۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. ۇكىمەتتەن 849 ميلليون تەڭگە قارجى سۋ باسقان اۋداندارعا ءبولىندى. ەندى, مىنە, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس 31 ناۋرىز - 1 ءساۋىر ارالىعىندا شى­عىس قازاقستانعا پرەمەر-مي­نيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءومىر­زاق شوكەەۆ باستاعان توپ كەلدى. بيىلعى قىس وبلىس ءۇشىن اسا قاھارلى بولدى. ءجيى سوق­قان بوراندار, -53 گرادۋسقا دەيىن­گى اياز­دار, جىلداعىدان ءبىر­نە­شە ەسە كوپ جاۋعان قار, وسى­نىڭ بارلىعى ءوزىنىڭ جاعىمسىز اسەرىن تيگىزبەي قويعان جوق. ەندى وسى مول قار سۋعا اينالىپ, قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر. ناقتىلانعان مالىمەتتەر بو­يىنشا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وبلىس اۋما­عىندا 7406 ادام قاۋىپسىز جەر­لەرگە كوشىرىلدى. ولاردىڭ 6007-ءسى ءوز ۇيلەرىنە قايتا ورالدى. سۋدان زارداپ شەككەن اۋماقتارعا 356 تەح­ني­كا جانە 247 ادام جۇ­مىل­دىرىلدى. وڭىردە 1157 تۇرعىن ءۇيدى سۋ الدى. ولاردىڭ 536-سى بۇدان بىلاي پايدالانۋعا جارامايتىن باسپانا. الدىن الا ەسەپ بويىنشا وبلىستا 16679 قوي-ەشكى, 2475 باس ءىرى قارا مال, 556 باس جىلقى تاسقىن قۇربانىنا اينالدى. توپتى باستاپ كەلگەن ءو.شوكەەۆ پەن ءوڭىر باسشىسى ب. ساپارباەۆ تىكۇشاقپەن سارسەنبى كۇنى زايسان قالاسىنا كەلدى. بيىل مۇندا قار جىلداعىدان بىرنەشە ەسە كوپ جاۋدى. قاردىڭ تەز ەرۋى كەزىندە ولاردىڭ كەسىرىنەن قوسىمشا پروبلەمالار تۋىنداۋدا. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, ومىرزاق شوكەەۆ قاراتال, سارتەرەك, اينابۇلاق, كەڭساي, قارابۇلاق اۋىلدارىنىڭ سۋ باسۋ قاۋپى بار ۋچاسكەلەرىن, ۇيدەنە سۋ بوگەتىن جانە كەندىرلىك سۋ قويماسىن ارالاپ شىقتى. سونداي-اق, ول سۋدان زارداپ شەككەن تاسباستاۋ اۋىلىندا بولدى. مۇندا ءنوپىر سۋدان 100 ءۇي ىلعالداندى, ولاردىڭ 34-ءى جوندەۋگە كەلمەيدى. كوشىرىلگەن 184 تۇرعىن مەكتەپ عيماراتىنا جانە تۋعان-تۋىس­تا­رىنىڭ ۇيلەرىنە ورنالاستىرىلدى. اتال­مىش وڭىرگە ازىق-ت ۇلىك جانە قاجەتتى زاتتار تۇرىندە 9 توننا گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرىلدى. زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى تا­ماق­تاندىرۋ, مەديتسينالىق كومەك جانە زاتتاي قامتاماسىز ەتۋ ۇيىم­داس­تى­رىلدى. وبلىستا ەڭ كوپ زارداپ شەككەن تارباعاتاي اۋدانى. ءو. شوكەەۆ مۇنداعى كوكجىرا, جانتىكەي اۋىلدارىن ارالاپ, اقسۋات اۋىلىنا كوشىرىلگەن حالىقپەن كەزدەستى. تۇرعىندار الاڭداۋلى, كوڭىل كۇيلەرى ءپاس, ولار جارامسىز بولىپ قالعان ۇيلەرىن كورسەتىپ, ولگەن مال­عا وتەم بول ما دەگەن ساۋال تاستادى. –اۋىل اكىمدەرى, مال ءدارى­گەرلەرى ولگەن ءار مالعا قۇجات تولتىرىپ, اكتى جاساۋى ءتيىس. سەبەبى, ولگەن مال سانى دالەلدەنۋى كەرەك. سوندا عانا وتەماقىنى الاسىزدار. ال جارامسىز بولعان ۇيلەرگە قارجى بولىنەدى,– دەدى ءو.شوكەەۆ. ەسكە سالا كەتۋ كەرەك, 17 ناۋرىزدا كۇن كۇرت جىلىنىپ جىلى جەلدىڭ سوعۋى كەسىرىنەن اۋدانداعى قار تەز ەرىپ, توتەنشە جاعداي قا­لىپ­تاستى. 19 مىڭنان استام ادامعا قاۋىپ ءتوندى. دەر كەزىندە سۋ باسۋدىڭ الدىن الۋ جانە سالدارىن جويۋ جونىندەگى اۋداندىق شتاب قۇرىلدى. قۇتقارۋ جۇمىستارىنا 510 ادام, 55 تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. قىزىل-كەسىك اۋىلىندا 4 تۇرعىن ءۇيدى سۋ شايدى, ەلەكتر ستانساسى ىستەن شىقتى, رەسپۋبليكالىق تراسساداعى كوپىر بۇزىلىپ, اياگوز اۋدانىمەن قاتىناس ءۇزىلدى. وسىنداي جاعداي جانتىكەي اۋىلىندا دا ورىن الدى. مۇندا 204 ءۇي سۋ استىندا قالدى. 194 ءۇيدى جوندەۋ مۇمكىن ەمەس. سونىمەن قاتار, قىستاقتار, ورتا مەكتەپ, مادەنيەت ءۇيى, اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريا زارداپ شەكتى. ادامداردى قۇتقارۋعا 130 قىزمەتكەر, 24 تەحنيكا تارتىلدى. كوكجىرا اۋىلىندا سۋ باسقان 213 ءۇيدىڭ 210-ى ادام تۇرۋعا جارامسىز. 19 ناۋرىزدا جانتىكەي اۋىلىن سۋ باسا باستادى. 204 ءۇيدى, 3 اكىمشىلىك عيماراتتى, 2 دۇكەندى, 12 قىستاقتى سۋ الدى. ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە اۋىلدىڭ بارلىق تۇر­عىندارى كوشىرىلىپ, اقسۋات اۋى­لىنداعى بالاباقشا مەن مەكتەپكە, قارعىبا اۋىلىنداعى مەكتەپكە ورنالاستىرىلدى. كوك­توبەك اۋى­لىندا دا 17 ءۇيدى سۋ الىپ, ولار قيرادى. 478 ادام وزگە ورىندارعا كوشىرىلدى. ومىرزاق شوكەەۆ پەن بەردىبەك ساپارباەۆ باستاعان توپ زارداپ شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قوستاناي, قاراعاندى, پاۆلودار وبلىستارىنان, وسكەمەن قالاسى جانە كوكپەكتى اۋدانىنان كەلگەن 155 قۇتقارۋشى, 47 تەحنيكامەن تانىسىپ, بۇل ىسكە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. الايدا بۇگىنگى كۇنى 26 مىڭنان استام حالقى بار 36 ەلدى مەكەنگە ءالى قاۋىپ ءتونىپ تۇر. وسىنداي اۋىلداردىڭ بارلىعىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۇمىل­دى­رى­لىپ, سۋ باسۋدىڭ الدىن الۋ شارالارى اتقارىلۋدا, ارنالار, شليۋزدەر تازالانۋدا. ازىرگە كوكجىرا, جانتىكەي اۋىلدارىنداعى سۋ ءالى تيىلار ەمەس. جالپى اۋدان بويىنشا 634 تۇرعىن ءۇيدى سۋ الدى. ولاردىڭ 416-سىن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ويشىلىك اۋىلىنداعى “جاڭا توعان” ارناسىن تازالاۋ مەن جوندەۋگە, “تەبىسكە”, “قارعىبا”, “بازار” وزەندەرىنىڭ جا­عالارىن بەكىتۋگە 19 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى. سول كۇنى ءو. شوكەەۆ باستاعان توپ ءۇرجار اۋدانىندا بولدى. اتالمىش ءوڭىر نەگىزىنەن جازىق بولعانىمەن مۇنداعى سۋ قاۋپى دە از ەمەس. ايتالىق, بىلتىر بىرنەشە ەلدى مەكەندى سۋ العان. ال بيىلعى جىلعى قار كولەمى بىرنەشە ەسە كوپ. ەڭ قاۋىپتىسى قاردىڭ نەگىزگى بولىگى ءالى ەرىمەگەن دە. اۋدان اكىمى باۋىرجان جاناقوۆ توپ مۇشەلەرىن اۋدانداعى جاعدايمەن تانىستىردى. اۋدان تۇرعىندارى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋعا ەرتە باستان ازىرلەنىپتى. بەيسەنبى كۇنى اتالعان توپ زىريان اۋدانىندا بولدى. مۇندا دا بيىل قاردىڭ قالىڭدىعى 4-5 مەترگە جەتكەن. بىرنەشە اۋىلداردى سۋ شايۋ قاۋپى بار. اسىرەسە, بۇقتىرما وزەنى ارناسىنان اسىپ, جاقىن ماڭداعى اۋىلداردى شايىپ كەتە مە دەگەن قاۋىپ كۇشەيە تۇسكەن. ءو. شوكەەۆ پەن ءوڭىر باسشىسى ب. ساپارباەۆ اۋدان باسشىلارىنا قاداۋ-قاداۋ تاپسىرمالار بەردى. سول كۇنى تۇستەن كەيىن ءو.شوكەەۆ توتەنشە جاعدايلار ءجو­نىندەگى وبلىستىق شتابتىڭ وتىرىسىنا قاتىسىپ, قورى­تىن­دى­لاردى شىعاردى. ول جاعدايدىڭ ونشا جاقسى ەمەس ەكەنىن كوزبەن كور­گەنىن, بىراق سىن ساتتە تۇر­عىنداردىڭ ىسكەرلىك پەن ۇيلە­سىم­دىلىك تابۋىنىڭ كوپ ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىم تاباتىنىنا سەنىم ءبىل­دىردى. سونداي-اق, ول مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆتەن 300 ملن. تەڭگەدەن استام سومانىڭ تاۋارلى-ماتەريالدىق قۇندىلىقتارى بولىنگەنىن ايتتى. شتاب وتىرى­سىندا باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر ءسوز بولدى. ماسەلەن, ءۇيسىز قالعان­داردى ۋاقىتشا باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ, دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ, شاكىرتتەردىڭ ءبىلىمىن ودان ءارى جالعاستىرۋ سياقتى جايتتەر نازاردان تىس قالعان جوق. وڭداسىن ەلۋباي, شىعىس قازاقستان وبلىسى,  زايسان, تارباعاتاي, ءۇرجار اۋداندارى.